Naukowcy z brytyjskich uczelni, Keele University oraz University of Exeter, zbadali tysiące gwiazd i znaleźli dowody na to, że sześć czerwonych karłów pochłonęło skaliste planety. Czerwone karły to małe, chłodne gwiazdy, najpowszechniejsze w naszej galaktyce.

Wniosek o zniszczeniu planet ma związek ze znalezieniem w tych gwiazdach litu. Tego pierwiastka nie powinno w nich być. Czerwone karły są bowiem ekstremalnie gorące w środku, pomimo, że na zewnątrz są chłodniejsze niż nasze Słońce. Wewnętrzna temperatura powinna zniszczyć ewentualny lit w reakcjach jądrowych, krótko po ich powstaniu. Stąd wcześniejsze sugestie teoretyczne, że odnalezienie litu w atmosferze czerwonego karła to sygnał pochłonięcia materiału bogatego w lit z otaczającego gwiazdę systemu planetarnego.

W ramach badań analizowano dane spektroskopowe z przeglądu Gaia-ESO Spectroscopic (GES). Zidentyfikowano sześć czerwonych karłów w trzech osobnych gromadach gwiazd (NGC 2451a, Blanco 1, NGC 2516), które miały więcej litu niż inne gwiazdy o podobnym typie widmowym. Wiek tych gromad mieści się w przedziale od 50 do 200 milionów lat, czyli zawierają one względnie młode gwiazdy.

Analizy wskazują, że te czerwone karły „pożarły” otaczające je planety, łącznie od 3 do 10 mas Ziemi materiału planetarnego. W ten sposób zapewniły świeżą dostawę litu do swoich atmosfer.

Takie niszczenie planet przez gwiazdę naukowcy przewidywali teoretycznie jako prawdopodobne zdarzenia podczas powstawania układów planetarnych. Mogło nawet wystąpić w Układzie Słonecznym.

Wyniki badań opisano na łamach pisma „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”. Pierwszym autorem jest prof. Robin Jeffries z Keele University w Wielkiej Brytanii.

Dyrekcja Tatrzańskiego Parku Narodowego (TANAP) przypomniała jednocześnie, że regulamin zwiedzania parku nadal pozostaje w mocy także w okresie letnim. Odwiedzający TANAP są zobowiązani do przestrzegania zasad ochrony przyrody, w tym ograniczeń dotyczących poruszania się poza wyznaczonymi trasami lub spacerów z psami. Strażnicy przyrody zachęcają do sprawdzania na mapach parku oraz w dostępnych aplikacjach, na które trasy wysokogórskie można wyruszyć z czworonogami, a tych w TANAP nie ma zbyt wiele.

Park poinformował, że mimo rozpoczęcia sezonu letniego, nadal pozostanie zamknięta trasa na Krywań na odcinku Trzy Studniczki – Rozdroże w Krywańskim Żlebie. W rejonie trwają prace remontowe turystycznego chodnika i dyrekcja TANAP zakłada, że ten odcinek może być zamknięty nawet do października.

Dyrekcja parku poinformowała także o dwóch istotnych zmianach dotyczących popularnego centrum dla turystów Hrebienok, czyli po polsku Smokowieckiego Siodełka. Pierwsza dotyczy zielonego szlaku prowadzącego od schroniska pod Siodełkiem (chata Bilika) przez wodospady Zimnej Wody do chaty Rainera, który 1 czerwca został uruchomiony po zakończeniu prac remontowych.

Jednocześnie TANAP poinformował o ponownym zamknięciu części czerwonego, popularnego szlaku nazywanego Magistralą Tatrzańską, na odcinku między Hrebienokiem a Rozdrożem nad chatą Rainera.

– Powodem są prace naprawcze na tym uszkodzonym szlaku – poinformowała rzecznik Dyrekcji Tatrzańskiego Parku Narodowego (TANAP) Jarka Hlavaczova.

Niedzielne popołudnie upłynie pod znakiem zachmurzenia umiarkowanego bądź dużego, z wyjątkiem północnej części kraju, gdzie pod wieczór mogą wystąpić większe przejaśnienia i rozpogodzenia. Niemal w całym kraju spodziewane są również przelotne opady deszczu, z wyłączeniem zachodu – głównie województw: zachodniopomorskiego, lubuskiego czy wielkopolskiego. Natomiast na północnym wschodzie, głównie od Polesia lubelskiego przez Podlasie, wschód Mazowsza, po Mazury – tam są możliwe burze z opadami do 20 mm i towarzyszącymi im porywami wiatru do około 60 km/h.

W związku z tym IMGW wydał na niedzielę ostrzeżenia I stopnia przed burzami dla znacznej części województwa warmińsko-mazurskiego i podlaskiego oraz północno-wschodnich obrzeży Mazowsza. 

Epidemia wirusa ebola – 17. w DRK i trzecia co do wielkości od czasu odkrycia tego wirusa pół wieku temu – została wywołana przez rzadki i wysoce śmiertelny szczep Bundibugyo.

Do 30 maja w Demokratycznej Republice Konga i Ugandzie zgłoszono 263 potwierdzone przypadki eboli – poinformował Kaseya w wywiadzie opublikowanym w niedzielę w dzienniku „Financial Times”.

Trwa dochodzenie w sprawie ponad 1100 podejrzewanych przypadków, a 43 osoby potwierdzono jako zmarłe w wyniku zakażenia szczepem eboli Bundibugyo – dodał Kaseya. W tej grupie testy laboratoryjne potwierdziły dotychczas 129 zakażeń w DRK oraz osiem – w sąsiedniej Ugandzie (powiązanych z podróżami z DRK).

Africa CDC wymienia 11 państw zagrożonych dalszym rozprzestrzenianiem się choroby, w tym Sudan Południowy, Rwandę, Kenię, Tanzanię i Somalię.

Wirus rozprzestrzeniał się bezobjawowo lub niewykryty przez około cztery tygodnie przed oficjalnym potwierdzeniem. W prowincji Ituri na wschodzie DRK dochodzi do ataków na centra medyczne i personel, co zmusza pacjentów do ucieczki i paraliżuje śledzenie kontaktów.

Urzędnicy służby zdrowia i pracownicy organizacji pomocowych twierdzą, że brakuje im nawet podstawowych środków, takich jak maseczki po tym, gdy rozprzestrzenianie się epidemii pozostawało niewykryte przez tygodnie.

W poniedziałek 1 czerwca nastąpi otwarcie sezonu kąpielowego na miejskich kąpieliskach i pływalniach sezonowych w Łodzi. Nad wodą będzie można bezpiecznie wypoczywać w Arturówku, na Stawach Jana i Stawach Stefańskiego.

– Do rozpoczęcia wakacji obiekty będą czynne w dni powszednie w godz. 14.00-19.00, a w weekendy od 10.00 do 19.00. W czasie wakacji mieszkańcy będą mogli wypoczywać nad wodą jeszcze dłużej – od poniedziałku do piątku w godz. 11.00–19.00, a w weekendy od 10.00 do 19.00. Sezon zakończy się wrześniowymi weekendami. Kąpieliska będą jeszcze otwarte 5–6 oraz 12–13 września w godz. 11.00-18.00 – poinformowała Małgorzata Antczak z Urzędu Miasta Łodzi.

Sezonowe pływalnie przy ul. Sobolowej, Głowackiego i Wiernej Rzeki będą czynne od 1 czerwca do 30 sierpnia. W czerwcu, od poniedziałku do piątku, odkryte baseny będą czynne w godz. 14.00-20.00, a w weekendy oraz 1, 4 i 5 czerwca od 9.00 do 20.00. W czasie wakacji – od 29 czerwca do 31 lipca – obiekty będą dostępne codziennie od 9.00 do 20.00. W sierpniu godziny otwarcia zmienią się na 10.00-20.00.

Nowością tegorocznego sezonu będzie bilet 2-godzinny obowiązujący od poniedziałku do piątku po godz. 17.00 na pływalniach sezonowych.

Na pływalni Wodny Raj, podobnie jak w ubiegłych latach, obowiązywać będzie połączony bilet wstępu, który umożliwia korzystanie zarówno z pływalni krytej, jak i atrakcji na świeżym powietrzu.

Poza tym z okazji Dnia Dziecka, w poniedziałek dzieci i młodzież do 18. roku życia będą mogły korzystać za darmo z biletowanych usług na wszystkich wymienionych kąpieliskach. Wymagane będzie jedynie okazanie ważnej legitymacji szkolnej.

Przystanie wodne w miejskich ośrodkach rekreacji zostały otwarte już w majówkę. Na Młynku, Stawach Jana i w Arturówku można wypożyczyć kajaki i rowery wodne. Są tam również plenerowe siłownie, boiska do siatkówki plażowej i place zabaw.

– A teraz moje instrukcje brzmią: pogłębić i rozszerzyć naszą kontrolę nad obszarami, które były pod kontrolą Hezbollahu – oznajmił Netanjahu w nagraniu wideo opublikowanym przez jego biuro.

Wcześniej w niedzielę izraelski minister obrony Israel Kac zakomunikował, że wojska jego kraju będą stacjonować na terenie zamku Beaufort w ramach nowej strefy bezpieczeństwa w południowym Libanie.

– 26 lat po wycofaniu się ze strefy bezpieczeństwa w Libanie, flaga Izraela znów powiewa nad szczytami wznoszącymi się nad społecznościami Galilei – powiedział Kac podczas ceremonii upamiętniającej poległych żołnierzy w pierwszej wojnie libańskiej w 1982 roku.

Armia Izraela przekazała w niedzielę na platformie X, że kilka dni wcześniej rozpoczęła działania w rejonach wzgórza Beaufort i miejscowości Wadi al-Saluki na południu Libanu. Ich celem jest „likwidacja infrastruktury terrorystycznej, eliminacja terrorystów oraz usunięcie bezpośrednich zagrożeń dla izraelskich cywilów”.

Rzecznik izraelskiej armii Awiczaj Adrai poinformował, że żołnierze zajęli strategicznie położone wzgórze, na którym znajduje się zamek Beaufort, wzniesiony w XII wieku przez krzyżowców. Na platformie X opublikował zdjęcie przedstawiające izraelskich żołnierzy przed zamkiem. Izrael kontrolował tę twierdzę przez 18 lat po jej zdobyciu podczas wojny libańskiej, aż do wycofania wojsk z Libanu w 2000 roku.

Portal Times of Israel poinformował w niedzielę, że w południowej części Libanu zginął izraelski żołnierz w ataku drona Hezbollahu.

Komunikat władz nie precyzuje, jaki surowiec był wydobywany w miejscu katastrofy.

Do zawalenia się kopalni doszło niewiele ponad tydzień po innym poważnym wypadku, który wydarzył się w kopalni węgla kamiennego w położonej na północy Chin prowincji Shanxi. Na skutek eksplozji gazu 22 maja zginęły 82 osoby, 128 zostało rannych, a dwie pozostają zaginione. Był to największy tego rodzaju incydent w Chinach od 2009 roku.

Prowincja Shanxi jest jednym z najważniejszych zagłębi wydobycia węgla w ChRL, która jest największym producentem i konsumentem tego surowca wśród państw świata. Według ekspertów poziom bezpieczeństwa w chińskich kopalniach poprawił się w ostatnich latach, ale wciąż stosunkowo często dochodzi tam do tragicznych wypadków.

Pożar lasu w Międzylesiu w powiecie wołomińskim na Mazowszu wybuchł w czwartek po południu. Ogień objął około 300 hektarów lasu; z zagrożonego terenu ewakuowano około 100 osób.

Dzisiaj przed południem Mazowiecki Urząd Wojewódzki (MUW) w Warszawie poinformował, że w działania zaangażowanych jest około 1270 strażaków, którzy zrealizowali 336 podjazdów do działań gaśniczych. Łącznie na miejscu działa ponad 1500 osób, a szacowany teren objęty pożarem to 315 ha.

„Na dwóch newralgicznych odcinkach bojowych pracują obecnie 2 kompanie gaśnicze, 1 moduł GFFF oraz 2 plutony LAS” – przekazały służby prasowe wojewody. Moduły GFFF (Ground Forest Fire Fighting) to wyspecjalizowane grupy strażaków przeznaczone do zwalczania pożarów lasów z ziemi.

Jak przekazał MUW, w ramach działań w nocy z soboty na niedzielę prowadzono ciągły monitoring pogorzeliska z wykorzystaniem dronów wyposażonych w kamery termowizyjne, co pozwoliło na wykrywanie i lokalizowanie ukrytych zarzewi ognia.

„Dwie osoby zginęły, a siedem zostało rannych w wyniku wrogich ataków na centrum obwodowe i rejon (powiat)” na Zaporożu – napisał na Telegramie szef władz obwodu zaporoskiego Iwan Fedorow.

Poinformował, że w ciągu ostatniej doby Rosjanie dokonali 976 uderzeń w 55 miejscowości tego regionu na południowym wschodzie Ukrainy.

W obwodzie charkowskim na północnym wschodzie rannych zostało 11 osób. Wojska rosyjskie zaatakowały tam 15 miejscowości, używając głównie dronów – podał szef obwodowych władz wojskowych Ołeh Syniehubow.

W obwodzie sumskim, także w północno-wschodniej Ukrainie, siły rosyjskie uderzyły w miasto Szostka; ucierpiała jedna osoba – przekazała Państwowa Służba ds. Sytuacji Nadzwyczajnych (DSNS).

Większość znanych planet znajduje się w promieniu kilku tysięcy kilometrów od Układu Słonecznego. Natomiast kluczowe przeglądy nieba, które przeprowadzi teleskop Nancy Roman, spojrzą poprzez zgrubienie galaktyczne, centralną część Drogi Mlecznej, gdzie gwiazdy rozmieszczone są znacznie gęściej niż w naszych peryferyjnych rejonach.

Teleskop będzie monitorował wąski przekrój przez galaktykę, poszukując zmian w jasności gwiazd. Przyczyny takich zmian mogą być różne, a wśród nich są m.in. tranzyty (przejścia) planet przed gwiazdami, minimalnie zmniejszające blask gwiazdy, czy chwilowe pojaśnienia spowodowane mikrosoczewkowaniem grawitacyjnym.

Pierwszy ze wspomnianych mechanizmów (tranzyty) pozwala na masowe odkrywanie planet. Najlepiej działa
dla dużych, gorących planet, ponieważ blokują one większy ułamek światła gwiazdy i mają większe szanse na tranzyty. W ten sposób naukowcy znajdą być może nawet 100 tysięcy planet.

Z kolei mikrosoczewkowanie jest skuteczniejsze dla planet na rozległych orbitach, na przykład takich, jakie znamy
z Układu Słonecznego, gdyż łatwiej wtedy odseparować grawitacyjny efekt planety od grawitacyjnego efektu gwiazdy. Metodą mikrosoczewkowania można odkrywać planety o wielkości Ziemi czy Marsa, które są trudne
do znalezienia innymi metodami. Szacunki mówią
o możliwości odkrycia 1000 planet metodą mikrosoczewkowania.

Aktualnie Układ Słoneczny znajduje się 27 tysięcy lat świetlnych od centrum Drogi Mlecznej. Powstał jednak
10 tysięcy lat świetlnych bliżej, a potem migrował do obecnego swojego położenia. Sugestią, że tak było, jest skład chemiczny Słońca. Większość gwiazd powstałych na obrzeżach galaktyki ma mało cięższych pierwiastków (tzw. metali w rozumieniu astronomicznym, czyli pierwiastków cięższych niż wodór i hel). Metale są tworzone
w gwiazdach, a więc jest ich więcej w miejscach,
w których powstały kolejne generacje gwiazd.

Gwiazdy w zgrubieniu galaktycznym są starsze niż te
z dysku. Mają wyraźnie inny skład chemiczny, bogatszy
w krzem, tlen, magnez. Ma to znaczenie dla planet, ponieważ powstają one z tej samej materii co ich gwiazdy macierzyste. Może to mieć wpływ na to, jakie planety krążą wokół takich gwiazd, a nawet na to, czy w ogóle się formują.

Pewne wskazówki są już znane astronomom. Na przykład gwiazdy z większą zawartością ciężkich pierwiastków mają tendencję do posiadania większej liczby planet, szczególnie dużych planet. Teleskop Nancy Roman pozwoli poszerzyć wiedzę na ten temat i sprawdzić, jak sprawa wygląda dla innych populacji gwiazd i planet.

Szacunki wskazują także, że nowy teleskop pozwoli
na zbadanie atmosfer kilku tysięcy planet tranzytujących. Nie będą to tak szczegółowe informacje jak z teleskopu Webba, ale za to zbadana próba obiektów będzie znacznie liczniejsza i pozwoli na szersze statystyczne oceny atmosfer egzoplanetarnych.

Teleskop Nancy Grace Roman wystartuje prawdopodobnie we wrześniu 2026 roku. Instrument będzie skupiać się
w szczególności na badaniach planet oraz ciemnej energii. Główne zwierciadło będzie mieć średnicę 2,4 metra (czyli tyle samo co zwierciadło teleskopu Hubble’a).

Głównymi międzynarodowymi partnerami dla NASA w tym projekcie są Europejska Agencja Kosmiczna (ESA), której członkiem jest Polska, japońska agencja kosmiczna JAXA, Francuska Agencja Kosmiczna (CNES) oraz niemiecki Instytut Maxa Plancka ds. Astronomii (MPIA).

Jak przekazało Dowództwo Południowe USA, (USSOUTHCOM) dane wywiadowcze potwierdziły, że jednostka przemieszczała się szlakami wykorzystywanymi do przemytu nielegalnych substancji we wschodniej części Pacyfiku, uczestnicząc w operacjach związanych z narkobiznesem. Ofiary akcji określono mianem narkoterrorystów. Dowództwo Południowe podkreśliło jednocześnie, że żaden amerykański żołnierz uczestniczący w operacji nie odniósł obrażeń.

Wcześniej USSOUTHCOM przekazał, że w piątek przeprowadzono atak na inną jednostkę pływającą w tym samym regionie, również w ramach operacji wymierzonej w międzynarodowy przemyt narkotyków. W tamtym uderzeniu zginęły także co najmniej trzy osoby.

Z szacunków amerykańskich mediów wynika, że od września 2025 r. w operacjach USA wymierzonych w łodzie uznane przez wojsko za zaangażowane w transport narkotyków zginęło blisko 200 osób. W działaniach tych amerykańscy żołnierze zniszczyli co najmniej 60 jednostek pływających.