Krótko
-
14:23 - Popiół wędruje przez Marsa – niezwykłe zdjęcia z sondy ESA
2026-04-22 14:23:55
Popiół wędruje przez Marsa – niezwykłe zdjęcia z sondy ESA
Sonda Mars Express uchwyciła, jak ciemny wulkaniczny pył rozprzestrzenia się po powierzchni Marsa. Obserwowane zmiany dotyczą zaledwie kilkudziesięciu lat. Zazwyczaj potrzeba milionów lat, żeby na Marsie zaszły jakieś widoczne zmiany – podkreślają naukowcy.
APW, PAPEuropejska Agencja Kosmiczna ESA donosi, że na nowym zdjęciu z działającej od 2003 roku sondy ESA Mars Ekspress widać nietypowy krajobraz. Podzielona na dwie części „scena” pokazuje, jak jasne, typowe dla Marsa piaski stykają się bezpośrednio z ciemnymi osadami.
Naukowcy są zaskoczeni, ponieważ całkiem niedawno (oczywiście w skali planetarnej), na zdjęciach wykonanych w 1976 roku przez orbitery Viking NASA, tego popiołu było wyraźnie mniej.
Specjaliści wyjaśniają, że w przeciwieństwie do ochrowego pyłu i pokruszonych skał, które pokrywają większość planety, wspomniany ciemny materiał najprawdopodobniej powstał i rozprzestrzenił się dzięki wulkanom.
Mars ma bogatą historię wulkaniczną – to na jego powierzchni znajduje się największy wulkan w Układzie Słonecznym – Olympus Mons – ponaddwukrotnie wyższy od największego wulkanu na Ziemi (Mauna Kea).
Wulkaniczny pył – wyjaśniają dalej specjaliści – jest bogaty w tak zwane minerały maficzne, które powstają w wysokich temperaturach. Przykładem może być oliwin czy piroksen. To właśnie one nadają warstwie popiołu charakterystyczny ciemny kolor.
Rozprzestrzenienie się popiołu w ciągu ostatnich 50 lat eksperci tłumaczą na dwa sposoby: albo został on poderwany i rozniesiony przez marsjańskie wiatry, albo był tam wcześniej, a ochrowy pył, który wcześniej przykrywał ten ciemny materiał, został zdmuchnięty z powierzchni.
Na pokrytym przez pył terenie widać m.in. charakterystyczny, duży krater o średnicy 15 km, otoczony przez wyraźnie widoczny pierścień dużo jaśniejszego materiału. Struktura taka nazywana jest płaszczem wyrzutowym, a tworzą go odłamki wyrzucone w górę podczas uderzenia, które uformowało sam krater.
Jak podkreślają naukowcy, w jego wnętrzu widać poskręcane linie, które pokazują, jak w jego środku przemieszczał się kiedyś lodowy materiał.
-
14:05 - Zanieczyszczenie wody kokainą zmienia zachowanie łososi na wolności
2026-04-22 14:05:31
Zanieczyszczenie wody kokainą zmienia zachowanie łososi na wolności
Pod wpływem zawartej w ściekach kokainy, a zwłaszcza jej metabolitu, młode łososie atlantyckie pływają dalej – informuje pismo „Current Biology”.
APW, PAPKokaina i jej metabolity są coraz częściej wykrywane w rzekach i jeziorach na całym świecie. Przedostają się do cieków wodnych poprzez systemy ściekowe, które nie zostały zaprojektowane do całkowitego usuwania tych związków.
Międzynarodowe badanie przeprowadzili naukowcy z Griffith University (Australia), Swedish University of Agricultural Sciences (Szwecja), Zoological Society of London (Wielka Brytania) oraz Max Planck Institute of Animal Behaviour (Niemcy). Po raz pierwszy wykazało ono wpływ zanieczyszczenia wody kokainą na zachowanie ryb na wolności, a nie w warunkach laboratoryjnych.
Naukowcy wykorzystali implanty chemiczne o powolnym uwalnianiu i akustyczną telemetrię do monitorowania przez osiem tygodni zachowania 105 młodych łososi atlantyckich w jeziorze Wetter (Szwecja).
Ryby były podzielone na trzy grupy: kontrolną, grupę narażoną na kokainę i grupę narażoną na benzoiloegoninę, główny metabolit kokainy, powszechnie wykrywany w ściekach.
Jak się okazało, ryby wystawione na działanie benzoiloekgoniny przepływały w ciągu tygodnia nawet 1,9 raza większy dystans niż ryby nienarażone i rozprzestrzeniały się w jeziorze na odległość do 12,3 kilometra.
Z czasem te zmiany w zachowaniu stawały się coraz bardziej widoczne, co wskazuje, że ekspozycja zmieniała sposób, w jaki ryby wykorzystywały przestrzeń w złożonym ekosystemie naturalnym.
„To, gdzie wędrują ryby, decyduje o tym, co jedzą, co je zjada i jak zorganizowana jest populacja” – powiedział cytowany w materiałach prasowych współautor badań, dr Marcus Michelangeli z Griffith University. „Jeśli zanieczyszczenie zmienia te wzorce, może to potencjalnie wpływać na ekosystemy w sposób, który dopiero zaczynamy rozumieć”.
Chociaż wcześniejsze badania wykazały, że kokaina może wpływać na zachowanie zwierząt, wyniki te ograniczały się do warunków laboratoryjnych.
Nowe badanie dostarcza pierwszych dowodów na to, że zmiany w zachowaniu występowały również na wolności, gdzie zwierzęta doświadczały znacznie bardziej złożonych warunków środowiskowych. Ponadto będąca metabolitem kokainy benzoiloekgonina miała silniejszy wpływ na ruch ryb niż sama kokaina.
Tymczasem wcześniejsze oceny ryzyka zwykle koncentrowały się na samej kokainie, mimo że jej metabolity w wielu przypadkach występowały w zbiornikach wodnych.
Dalsze badania będą miały na celu określenie zasięgu zaobserwowanych skutków, zidentyfikowanie gatunków najbardziej zagrożonych oraz sprawdzenie, czy zmiany wzorców przemieszczania się mają wpływ na zmiany w przeżywalności i reprodukcji ryb.
-
13:55 - Witnica: Unikatowe organy
2026-04-22 13:55:03
Witnica: Unikatowe organy
Zabytkowe 35-głosowe organy z kościoła pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Witnicy po 1,5-rocznej żmudnej renowacji pod okiem organmistrza znowu zachwycają pięknym brzmieniem. W Polsce są tylko dwa takie instrumenty.
AB, KAIChodzi organy, które w 1877 roku dla witnickiego kościoła zbudowała firma Wilhelma Sauera z Frankfurtu nad Odrą. To 35-głosowy instrument rozłożony na trzech manuałach o romantycznej stylistyce, tzn. że jego brzmienie ma być zbliżone do barwy orkiestry symfonicznej.
Kompleksowe prace restauratorskie przy stole gry przeprowadził Zakład Organistowski Ars Organum z Głogusza k. Sulechowa. – To pierwszy etap potrzebnej renowacji. Zrealizowaliśmy dopiero niespełna 10 procent tego, co w instrumencie trzeba zrobić. Renowacji poddano stół gry, zwany potocznie kontuarem. Można powiedzieć, że to miejsce, w którym wszystkimi urządzeniami grającymi steruje organista – wyjaśnia organmistrz Adam Olejnik i kontynuuje: – Mówiąc o renowacji stołu gry, trzeba mieć na względzie, że nie chodzi tylko o zewnętrzną stronę, ale o wszystkie wewnętrzne urządzenia mechaniczne, które znajdują się w jego wnętrzu. Dokonane zabiegi i regulacja traktury spowodowała znaczne ożywienie instrumentu.
Te organy to unikat na skalę Polski. W naszym kraju są tylko takie dwa. Jeden w Witnicy, a drugi w Bydgoszczy.
– Porównując organy do samochodu, można powiedzieć, że to ferrari, i to w bardzo bogatym wyposażeniu – podkreśla Tomasz Zajączkowski, organista z Witnicy. -
13:31 - Tatry: Świstaki wyszły z nor po zimie
2026-04-22 13:31:51
Tatry: Świstaki wyszły z nor po zimie
W Tatrach rozpoczął się okres wybudzania świstaków ze snu zimowego. Przyrodnicy z Tatrzańskiego Parku Narodowego (TPN) obserwują na śniegu kolejne nory, z których zwierzęta wydostają się na powierzchnię po ponad półrocznej hibernacji. Park apeluje o zapewnienie im spokoju.
Jak przekazano w komunikacie TPN, świstaki spędzają w zimowych norach zwykle czas od października do kwietnia, śpiąc całymi rodzinami. Przed zapadnięciem w sen zimowy dorosłe osobniki osiągają masę około 8 kilogramów, natomiast po przebudzeniu ważą nawet o połowę mniej.
Jak zwracają uwagę przyrodnicy, świstaki po wybudzeniu z zimowej hibernacji napotykają na szereg trudności. Pierwszym wyzwaniem jest wydostanie się na powierzchnię. Zwierzęta muszą przekopać korytarz przez zalegającą nad norą warstwę śniegu, która obecnie może mieć nawet metr grubości. Warunki na zewnątrz im nie sprzyjają – dostęp do pokarmu jest ograniczony, ponieważ wegetacja jeszcze się nie rozpoczęła.
Dodatkowym zagrożeniem są dla świstaków drapieżniki, które po zimie również intensywnie poszukują pożywienia. TPN zwraca uwagę, że także działalność człowieka, w tym m.in. jazda na nartach poza wyznaczonymi trasami, może zakłócać spokój zwierząt w tym wymagającym okresie.
Wiosna to dla świstaków również czas rozrodu. „Kolejnym wyzwaniem dla świstaków jest konieczność jak najwcześniejszego odbycia godów, aby w czerwcu urodziły się młode. Jak sami widzicie, taki świstak wiosną ma całkiem sporo na głowie. Jeśli podczas wędrówki natkniecie się na taką norę – prosimy, nie zbliżajcie się i nie płoszcie świstaków. Dajmy im spokojnie wrócić do formy” – apeluje TPN.
AB, PAP -
13:00 - Dolnośląskie: Ćwiczenia służb
ratunkowych i mundurowych
2026-04-22 13:00:27
Dolnośląskie: Ćwiczenia służb ratunkowych i mundurowych
Na Dolnym Śląsku rozpoczęły się ćwiczenia
służb ratunkowych i mundurowych OLEK 2026.Zakładają przeprowadzenie 13 różnych epizodów związanych z potencjalnymi zagrożeniami. Bierze w nich udział kilkuset przedstawicieli różnych służb. Mieszkańcy zostali o nich powiadomieni za pomocą alertów RCB.
Ćwiczenia OLEK 2026 rozpoczęły się w środę rano przy
AB, PAP
ul. Gazowej we Wrocławiu. Scenariusz pierwszego epizodu zakładał, że na teren jednego z obiektów dostały się uzbrojone i nieuprawnione osoby. Z kolei po południu
w miejscowości Uliczno (gm. Łagiewniki, pow. dzierżoniowski) nieopodal Masywu Ślęży służby rozpoczęły ćwiczenia epizodu zakładającego katastrofę lotniczą.
W pomoc poszkodowanym zaangażowano 40 ratowników. Trzecim epizodem, który został zaplanowany na środowy wieczór, jest symulacja poważnego zdarzenia o charakterze kryzysowym w budynku Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego przy pl. Powstańców Warszawy. -
12:27 - Kraków: Zabytkowe kamienice zniszczone sprayem
2026-04-22 12:27:53
Kraków: Zabytkowe kamienice zniszczone sprayem
Policjanci zatrzymali na gorącym uczynku 18-latka podejrzanego o nanoszenie pseudograffiti na zabytkowe kamienice w Krakowie – w obrębie Starego Miasta, w tym Rynku.
Mężczyzna usłyszał siedem zarzutów, a prokuratura objęła go dozorem policyjnym. Grozi mu do 8 lat więzienia – przekazała małopolska policja. Jak poinformował w środę zespół prasowy małopolskiej policji, do zdarzenia doszło w nocy z 19 na 20 kwietnia.
AB, PAP -
12:05 - Zakopane: Karta turysty od 1 maja
2026-04-22 12:05:04
Zakopane: Karta turysty od 1 maja
Od 1 maja w Zakopanem ma ruszyć karta turysty, która ma zapewniać odwiedzającym zniżki na atrakcje. Burmistrz Łukasz Filipowicz zapowiada cykl szkoleń.
Temat karty turysty, która ma ruszyć w Zakopanem
1 maja, był poruszany podczas środowej sesji rady miasta.Niektórzy radni zwracali uwagę, że brakuje informacji dotyczących praktycznego funkcjonowania systemu. Przedsiębiorcy nie wiedzą, w jaki sposób karta ma być aktywowana ani jakie korzyści będzie oferować.
Z informacji magistratu wynika, że karta ma obejmować ponad 100 atrakcji turystycznych, kulturalnych
AB, PAP
i rekreacyjnych, oferując m.in. zniżki na bilety, usługi gastronomiczne oraz dostęp do informacji o mieście
i komunikacji. -
11:44 - Szef MON: Możliwe opóźnienia w dostawach sprzętu z USA dla Polski
2026-04-22 11:44:58
Szef MON: Możliwe opóźnienia w dostawach sprzętu z USA dla Polski
Władysław Kosiniak-Kamysz, wicepremier, szef MON, powiedział w środę, że opóźnienia w dostawach sprzętu wojskowego z USA w związku z sytuacją na Bliskim Wschodzie mogą dotyczyć również Polski. Jesteśmy w kontakcie ze stroną amerykańską – dodał.
O możliwe opóźnienia w dostawach zamówionych w USA pocisków do systemów przeciwrakietowych w związku z sytuacją w Zatoce Perskiej minister obrony narodowej był pytany w środę w Radiu Zet.
– Może dojść do takich opóźnień. Jesteśmy w kontakcie ze stroną amerykańską i takie informacje dotyczące, że może w niektórych obszarach dochodzić do opóźnień, one nie powinny być bardzo dotkliwe, ale jednak mogą być i mogą również dotyczyć Polski – powiedział Kosiniak-Kamysz.
Dopytywany, czy jest to kwestia tygodni czy lat, odparł, że nadrobienie zdolności produkcyjnych przemysłów – zarówno amerykańskiego, jak i europejskich – to „niestety lata, a nie miesiące”.
AB, PAP -
11:33 - GUS: Coraz więcej osób przebywa w zakładach stacjonarnej pomocy społecznej
2026-04-22 11:33:34
GUS: Coraz więcej osób przebywa w zakładach stacjonarnej pomocy społecznej
W 2025 r. działało 2325 zakładów stacjonarnych pomocy społecznej, w których przebywało 128,2 tys. mieszkańców.
Prawie 40 proc. wszystkich zakładów stanowiły domy pomocy społecznej.
GUS w środę opublikował dane na temat zakładów stacjonarnej pomocy społecznej w 2025 r. Wynika z nich, że w ubiegłym roku liczba placówek wzrosła o 4,2 proc.
Domy pomocy społecznej stanowiły 39,1 proc. wszystkich zakładów. Tymczasem placówki zapewniające całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku w ramach działalności gospodarczej lub statutowej – 31,1 proc., a schroniska dla bezdomnych i noclegownie – 19,7 proc. Rodzinne domy pomocy, środowiskowe domy samopomocy (z miejscami całodobowego pobytu), domy dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży oraz pozostałe placówki stanowiły łącznie 10,1 proc. wszystkich zakładów.
AB, PAP -
11:12 - Informacje bieszczadzkiej SG pomogły Chorwatom zatrzymać kuriera z migrantami
2026-04-22 11:12:45
Informacje bieszczadzkiej SG pomogły Chorwatom zatrzymać kuriera z migrantami
Dzięki informacjom od funkcjonariuszy Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej służby chorwackie zatrzymały na gorącym uczynku kuriera Polaka przewożącego 17 migrantów z Bangladeszu i Indii – poinformował w środę 22 kwietnia rzecznik BiOSG por. Piotr Zakielarz.
Jak dodał rzecznik BiOSG, do zatrzymania kuriera doszło we wtorek we wschodniej części Chorwacji dzięki skoordynowanej akcji bieszczadzkich strażników granicznych i służb chorwackich. Zatrzymany Polak ma 33 lata.
– Przewoził w busie 17 migrantów z Bangladeszu i Indii. Cudzoziemcy zamierzali tzw. szlakiem bałkańskim nielegalnie dotrzeć na zachód Europy – przekazał por. Zakielarz.
Dodał, że nie może udzielić więcej informacji w tej sprawie. Dalsze czynności prowadzi chorwacka policja.
AB, PAP -
10:30 - USA: SpaceX planuje przejęcie firmy Cursor
2026-04-22 10:30:49
USA: SpaceX planuje przejęcie firmy Cursor
Spółka Elona Muska SpaceX zawarła porozumienie
ze start-upem Cursor, które może doprowadzić do przejęcia tego podmiotu za 60 mld dolarów – podał we wtorek „New York Times”. Producent rakiet wskazał, że współpraca ma umożliwić utworzenie najbardziej użytecznych modeli sztucznej inteligencji.Umowa przewiduje opcję przejęcia Cursora jeszcze w tym roku lub alternatywnie inwestycję w wysokości 10 mld dolarów na rozwój wspólnych projektów. Transakcja pojawia się w momencie, gdy SpaceX przygotowuje się
do wejścia na giełdę w ramach jednej z największych
ofert publicznych w historii. Nie jest jasne, czy ewentualne przejęcie Cursora nastąpi przed debiutem giełdowym
czy po nim, który – według doniesień – może mieć
miejsce już w czerwcu.Choć działalność Cursora, który tworzy narzędzia
AB, PAP
do pisania kodu, wydaje się odległa od podstawowych biznesów SpaceX, czyli produkcji rakiet i dostarczania internetu satelitarnego, wpisuje się w rosnące zainteresowanie Elona Muska sztuczną inteligencją. Przedsiębiorca współtworzył OpenAI, a następnie założył xAI, rozwijając chatbot Grok i inne projekty. W ostatnich miesiącach forsował także koncepcję kosmicznych centrów danych oraz fabryk procesorów AI, argumentując,
że rozwój technologii i eksploracja kosmosu są ze sobą ściśle powiązane. -
10:12 - Iran: Stracono mężczyznę skazanego za współpracę z Mosadem
2026-04-22 10:12:42
Iran: Stracono mężczyznę skazanego za współpracę z Mosadem
W Iranie wykonano wyrok śmierci na mężczyźnie skazanym za współpracę z Mosadem. Jak przekazał w środę sądowy irański serwis Mizan, Mehdi Farid miał przekazywać informacje izraelskiej agencji wywiadowczej.
Serwis Mizan podał, że Farid sprawował funkcję w jednostce obrony cywilnej „newralgicznej instytucji” i uzyskane dzięki temu informacje przekazywał Mosadowi.
Wyrok śmierci został zatwierdzony przez Sąd Najwyższy.
AB, PAP -
09:29 - Kielce: Pielgrzymka Żywego Różańca do Francji
2026-04-22 09:29:32
Kielce: Pielgrzymka Żywego Różańca do Francji
Biskupi Jan Piotrowski i Andrzej Kaleta przewodniczą diecezjalnej pielgrzymce Wspólnoty Żywego Różańca do Francji.
Wyjazd, odbywający się od 20 do 24 kwietnia, związany jest z 200. rocznicą powstania tej formy modlitwy.
Pątnicy z diecezji kieleckiej nawiedzają miejsca związane
z bł. Pauliną Jaricot oraz ważne sanktuaria.AB, PAPPielgrzymka rozpoczęła się w Lyonie, gdzie uczestnicy wzięli udział w Eucharystii w bazylice Notre-Dame de Fourvière. Liturgii przewodniczył biskup kielecki Jan Piotrowski, który wygłosił homilię. Następnie pielgrzymi udali się do domu bł. Pauliny Jaricot, poznając miejsca związane z jej życiem i działalnością.
Kolejnym etapem pielgrzymki było Ars, gdzie wierni
modlili się przy grobie św. Jana Marii Vianneya, patrona proboszczów. Tam uczestniczyli we Mszy św. sprawowanej przez ks. bp. Andrzeja Kaletę.Pątnicy odwiedzili także Paray-le-Monial, związane
z objawieniami św. Małgorzaty Marii Alacoque. W tym miejscu zawierzyli swoje życie i wspólnoty Sercu Jezusa.W kolejnych dniach pielgrzymi udadzą się do sanktuarium w La Salette, położonego na wysokości ponad 1800 m n.p.m., gdzie przewidziano czas na indywidualną modlitwę i Eucharystię. Program obejmuje również wizytę
w Chambéry, gdzie znajduje się kopia Całunu Turyńskiego, a także nawiedzenie katedry św. Franciszka Salezego
i bazyliki Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny. -
09:02 - Liga Państw Arabskich: Domagamy się od Iranu odszkodowań
2026-04-22 09:02:21
Liga Państw Arabskich: Domagamy się od Iranu odszkodowań
Szefowie MSZ Ligi Państw Arabskich, którzy uczestniczyli w nadzwyczajnej wideokonferencji, zażądali od władz Iranu wypłaty odszkodowań
za szkody spowodowane przez irańskie ataki na kraje arabskie oraz zamknięcie cieśniny Ormuz – poinformowała turecka agencja prasowa Anatolia.W rezolucji przyjętej na koniec wtorkowego spotkania, któremu przewodniczył Bahrajn, stwierdzono, że Iran ponosi „pełną odpowiedzialność” za ataki wymierzone
w Arabię Saudyjską, Bahrajn, Irak, Jordanię, Katar, Kuwejt, Oman i Zjednoczone Emiraty Arabskie oraz „jest zobowiązany na mocy prawa międzynarodowego
do zapewnienia pełnej rekompensaty za wszystkie wynikające z tego straty i szkody”.Potępiono również zamknięcie cieśniny Ormuz oraz groźby zamknięcia cieśniny Bab al-Mandab, która prowadzi
z Morza Czerwonego do Zatoki Adeńskiej. Stwierdzono,
że takie działania „naruszają prawo międzynarodowe
i zasadę swobody żeglugi”.„Działania Iranu zakłóciły ruch morski, zagroziły bezpieczeństwu energetycznemu oraz dostawom żywności
AB, PAP
i leków, a także zaszkodziły światowemu handlowi
i gospodarce światowej” – stwierdził minister spraw zagranicznych Bahrajnu Abdullatif Al Zajani. Dodał, że Iran musi również ponieść konsekwencje za skutki zamknięcia cieśniny Ormuz dla międzynarodowej żeglugi. -
08:26 - Straż Graniczna deportowała 10 obywateli Gruzji
2026-04-22 08:26:41
Straż Graniczna deportowała 10 obywateli Gruzji
Straż Graniczna we współpracy z Agencją Frontex deportowała w środę 10 obywateli Gruzji, którzy złamali prawo w Polsce – poinformowała Komenda Główna Straży Granicznej. Samolot, którym Gruzini przymusowo opuścili Polskę, wystartował z Łodzi.
Jak poinformowała Straż Graniczna, deportowani obywatele Gruzji w Polsce dopuścili się m.in. spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, przestępstwa przeciwko mieniu, kradzieży, a także prowadzili pojazdy w stanie nietrzeźwości.
Cudzoziemcom wydano decyzje administracyjne o zobowiązaniu do powrotu, podlegające przymusowemu wykonaniu. Z informacji SG wynika, że osiem osób otrzymało decyzje zobowiązujące do powrotu z uwagi na względy bezpieczeństwa państwa i ochrony porządku publicznego.
SG przekazała ponadto, że operacja powrotowa została zorganizowana przez stronę niemiecką, zaś eskortę stanowili funkcjonariusze służb gruzińskich.
AB, PAP