Monopol PGNiG zawyża ceny

Poniedziałek, 10 września 2012 (21:35)

Rozdzielenie hurtowej i detalicznej sprzedaży w PGNiG SA, uruchomienie hurtowego obrotu gazem poprzez giełdę, ochrona odbiorców wrażliwych, a w przyszłości dywersyfikacja źródeł zaopatrzenia – to tylko niektóre postulaty Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) odnoszące się do rynku gazowego w Polsce.

Kontrolerzy zaznaczyli w swoim dokumencie, że w Polsce nie występuje konkurencja ani w obszarze wydobycia, ani w przypadku magazynowania i sprzedaży. Wyjaśniono, iż spółki należące do grupy PGNiG SA posiadają 100 proc. przestrzeni magazynowej i mają pozycję zbliżoną do monopolu na wszystkich szczeblach obrotu.

UOKiK zauważa, iż podjęto wiele działań, które miały zwiększyć konkurencję, a mimo to nie doprowadziły one do pojawienia się poważnych konkurentów dla gazowego potentata w Polsce.

Zgodnie z danymi opublikowanymi w „Sprawozdaniu z działalności Prezesa URE 2011” w 2011 roku PGNiG wydobyło bądź zaimportowało 99 proc. gazu dostarczonego na polski rynek. Oznacza to, iż zarówno kontrakt zawarty z Gazpromem, jak i większość importu z innych źródeł oraz wydobycie krajowe realizowane są przez tę spółkę.

„W opinii UOKiK podstawą zapewnienia efektywnego funkcjonowania rynku gazu jest uniemożliwienie potentatowi przenoszenia siły rynkowej z obszaru pierwotnych dostaw gazu na niższe szczeble obrotu. Jednym z zagrożeń może być zaniżanie marży (tzw. margin squeeze)” – wyjaśnia Urząd.

Jednocześnie podano, że PGNiG na rynku sprzedaży hurtowej ma silną pozycję, gdyż „działa w warunkach, w których mogłoby zawyżać ceny hurtowe w celu wyeliminowania alternatywnych sprzedawców detalicznych”. „Zapobiec temu i jednocześnie sprzyjać działaniu niezależnych sprzedawców gazu może rozdzielenie finansowo-księgowe PGNiG polegające na wyodrębnieniu części hurtowej od detalicznej. Byłby to jednocześnie pierwszy krok do stworzenia konkurencji w sprzedaży detalicznej gazu” - wyjaśnili kontrolerzy.

Zdaniem UOKiK kolejnym krokiem, który mógłby zapewnić funkcjonowanie alternatywnych sprzedawców detalicznych, powinno być stworzenie warunków powstania rynku hurtowego. Jak podkreślono, przede wszystkim ukształtowanie się rynkowej ceny hurtowej gazu, co jest niezbędne dla funkcjonowania konkurencyjnego rynku detalicznego. Według opinii Urzędu najbardziej optymalnym sposobem doprowadzenia do powstania rynku hurtowego wydaje się zobligowanie PGNiG do oferowania części wprowadzonego przez siebie gazu innym podmiotom poprzez system aukcji giełdowych.

Ponadto kontrolerzy zaznaczyli, że wskazane przez nich działania powinny być zrealizowane w krótkim czasie, by przyniosły poprawę sytuacji na rynku gazu w Polsce w dłuższej perspektywie. „Nagłe i niekontrolowane uwolnienie cen w sytuacji braku konkurencji stwarza ryzyko zaistnienia negatywnych konsekwencji dla gospodarki, a w końcowym rozrachunku także konsumentów. W takiej sytuacji istnieje możliwość wystąpienia znaczącego wzrostu cen tego paliwa" – czytamy w raporcie. Według kontrolerów warte rozważenia byłoby np. stopniowe uwalnianie cen dla konkretnych grup odbiorców, począwszy od największych zakładów przemysłowych, a w ostatniej kolejności – konsumentów.

UOKiK zaznacza, iż na poprawę sytuacji na polskim rynku gazowym może wpłynąć dywersyfikacja źródeł gazu, poprzez rozbudowę transgranicznej infrastruktury do przesyłu i magazynowania paliwa oraz poszukiwanie alternatywnych możliwości jego pozyskiwania.

„Na zliberalizowanym rynku rywalizacja większej ilości przedsiębiorców powinna prowadzić do spadku cen i wzrostu jakości świadczonych usług” – uznali autorzy raportu.

IK