Odszkodowanie dla każdego

Wtorek, 22 lipca 2014 (15:13)

Nie tylko rolnicy, ale i właściciele lasów będą mogli występować do Skarbu Państwa o wypłatę odszkodowań za szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta – postanowił Trybunał Konstytucyjny. Nad zmianą obecnych przepisów od kilku miesięcy pracuje Sejm.

 

Teraz budżet państwa wypłaca odszkodowania tylko właścicielom lub dzierżawcom gospodarstw rolnych i leśnych. Chodzi o szkody, jakie wyrządzają w uprawach żubry i niedźwiedzie (w przypadku tych zwierząt chodzi także o pszczele pasieki), a także o straty w pogłowiu zwierząt gospodarskich wyrządzane przez wilki, rysie i niedźwiedzie.

Prawo mocno więc ogranicza możliwość występowania o odszkodowania, bo nie mogą tego robić np. właściciele działek mieszkalnych lub samorządy. Nierzadko zaś się zdarza, że osoby mające domy w pobliżu kompleksów leśnych mają problemy, gdy dzikie zwierzęta niszczą im przydomowe ogrody albo ogrodzenia. Problem jest coraz większy, bo co roku rośnie liczba domów stawianych w atrakcyjnych miejscach w pobliżu lasów, jezior i rzek. A w związku z tym i strat, jakie powodują żubry czy niedźwiedzie.

Dlatego właściciele nierolniczych nieruchomości od dawna występowali do rządu o zmianę przepisów. Poparł ich prokurator generalny, który złożył do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o uznanie obecnego prawa za niezgodny z Konstytucją. Prokurator Andrzej Stankowski z Prokuratury Generalnej argumentował, że część przepisów ustawy o ochronie przyrody pozbawia wielu właścicieli nieruchomości możliwości otrzymania odszkodowań od Skarbu Państwa z tytułu szkód wyrządzonych przez dzikie zwierzęta. I jest to złamanie szeregu przepisów konstytucyjnych dotyczących ochrony własności czy równości obywateli wobec prawa. Stankowski przypomniał podobną rozprawę sprzed roku, gdy Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Ustawą Zasadniczą przepisy, które ograniczały prawo do otrzymania odszkodowań za szkody wyrządzone przez bobry jedynie do właścicieli gospodarstw rolnych, leśnych lub rybackich.

Zdanie prokuratora podzielił TK. Sędzia Mirosław Granat wyjaśnił powody uznania części przepisów ustawy o ochronie przyrody za niekonstytucyjne. Zaskarżone przepisy naruszają konstytucyjne zasady równości wobec prawa oraz równej ochrony własności i praw majątkowych. – Dochodzi w ten sposób do zróżnicowania właścicieli rzeczy uprzywilejowanych przez ustawę i właścicieli innych rzeczy narażonych na uszkodzenie – wyjaśnił sędzia Mirosław Granat. Ale zdaniem TK, zakwestionowanie wspomnianych wcześniej przepisów nie oznacza, że wszyscy właściciele automatycznie będą otrzymywać odszkodowania za szkody wyrządzone przez żubry, wilki, bobry  czy niedźwiedzie. Na pieniądze nie będą mogli liczyć ci właściciele, którzy nie zabezpieczą w odpowiedni sposób swoich nieruchomości przed dzikimi zwierzętami. Jeśli więc np. właściciel domu nie ogrodzi swojej działki, to nie dostanie pieniędzy za zniszczone drzewa, krzewy, warzywa lub urządzenia przydomowe.

Zakwestionowane przez TK przepisy przestaną obowiązywać w momencie ogłoszenia orzeczenia w Dzienniku Ustaw. Tymczasem Sejm pracuje nad nowelizacją ustawy o ochronie przyrody, która spełnia wyrok Trybunału. Nowe przepisy na pewno spowodują znaczny wzrost kwoty odszkodowań, jakie będzie musiał wypłacać Skarb Państwa, choć trudno jest oszacować, o ile. W 2012 roku za szkody spowodowane przez wilki, rysie, niedźwiedzie, żubry i bobry budżet państwa wypłacił ponad 13 mln zł. W tamtym roku była to już suma o 2 mln zł wyższa.

Krzysztof Losz