Zdarzyło się sto lat temu...

Piątek, 18 lipca 2014 (21:03)

Międzynarodowa Konferencja Naukowa Towarzystwa Przyjaciół Nauk „Wpływ Wielkiej Wojny na zmiany cywilizacyjne. Przemyśl, Polska, Europa” rozpoczęła dziś w Przemyślu obchody setnej rocznicy wybuchu I wojny światowej i walk o Twierdzę Przemyśl.

Setna rocznica wybuchu I wojny światowej, w której kluczową rolę odegrała Twierdza Przemyśl, to także okazja do przypomnienia historii słynnych obwarowań, i oddania hołdu tym, którzy tu walczyli. Słynna Twierdza Przemyśl, wzniesiona na przełomie XIX i XX wieku, stanowiąca przykład unikalnej architektury militarnej, była trzecią co do wielkości w Europie pod względem toczonych tu walk, po twierdzach Verdun i Antwerpii. Dwa pierścienie fortyfikacji po wybuchu I wojny światowej przez kilka miesięcy powstrzymywały armię rosyjską zmierzającą na zachód i na południe Europy. Większość z liczącego ponad 45 kilometrów pasma fortecznych obiektów wchodzących w skład Twierdzy Przemyśl mocno nadgryziona przez ząb czasu jest zrujnowana i nie przypomina swej dawnej świetności. Mało tego, często obiekty forteczne i ich otoczenie są coraz bardziej niebezpieczne dla zwiedzających. Mimo to wciąż prezentują unikatowe wartości historyczne, architektoniczne. Obecnie trwa modernizacja poszczególnych fragmentów fortecznych obwarowań.

W hołdzie budowniczym i obrońcom twierdzy

Rozpoczęte dziś w Przemyślu konferencją naukową obchody potrwają trzy dni i zakończą się w niedzielę. Organizatorzy przygotowali szereg imprez, m.in. teatralnych, filmowych i muzycznych. Jeszcze dzisiaj o godz. 17.00 w Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej zostanie otwarta wystawa „Węgrzy w walkach o Twierdzę Przemyśl w czasie I wojny światowej” przygotowana przez Instytut Węgierski, Muzeum Historii Wojska Węgierskiego w Budapeszcie i Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej. Ponadto prezentacja wystawy „Historia Poczty w latach Wielkiej Wojny” zorganizowana przez przemyski oddział Polskiego Związku Filatelistów. Można też będzie zobaczyć model sterowca Schutte-Lanz SL-II Liegnitz oraz eksponaty i pamiątki wydobyte z przemyskiej Twierdzy.

Jutro o godz. 10.00 przy Krzyżu Zawierzenia rozpocznie się modlitwa ekumeniczna i Apel Pamięci w intencji poległych z udziałem Kompanii Honorowej Wojska Polskiego, orkiestry z Austrii, gości z Austrii, Węgier, Niemiec i Ukrainy. Następnie na kwaterach wojskowych przemyskich cmentarzy, gdzie spoczywają ofiary walk o Twierdzę, zostaną złożone kwiaty. O godz. 17.30 na placu Niepodległości odbędzie się koncert Orkiestry Reprezentacyjnej Austriackich Sił Zbrojnych „Gardenmusik Wien” i Orkiestry Wojskowej z Dęblina. Sobotnie uroczystości zakończy o godz. 20.30 na przemyskim Rynku plenerowe kino letnie z filmami poświęconymi I wojnie światowej i Twierdzy, wśród nich obraz przedstawiający Legendę Fortu XIII o dwóch żołnierzach zasypanych w podziemiach przemyskiej Twierdzy.

W niedzielę o godz. 10.00 w archikatedrze zostanie odprawiona Msza św. w intencji ofiar I wojny światowej. W południe w Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej można będzie zobaczyć spektakl „Dzień z oblężonego Przemyśla” przygotowany przez Grupę Teatralną Aboredrag z Przemyśla. Na godz. 18.00 zaplanowano start poczty balonowej z Rynku z listami i kartami okolicznościowymi, przelot i dostarczenie przesyłek balonem w okolice fortu Salis Soglio. Specjalnie na tę okazję zaprojektowano okolicznościową kartkę pocztową, znaczek i datownik.

Obchody setnej rocznicy wybuchu I wojny światowej i walk o Twierdzę Przemyśl, którym będą towarzyszyły także spotkania z ciekawymi ludźmi, m.in. z Janem Gayczakiem, wnukiem uczestnika walk o Twierdzę Przemyśl, zakończy o godz. 20.30 w Amfiteatrze na Zniesieniu plenerowe widowisko „Zdarzyło się sto lat temu, czyli opowieść o miłości, wojnie, tęsknocie i nadziei” w wykonaniu aktorów Teatru Fredreum oraz rekonstruktorów z Przemyskiego Stowarzyszenia Rekonstrukcji Historycznej. Oprawę muzyczną widowiska ukazującego historię budowy Twierdzy Przemyśl, codzienne życie miasta oraz wybuch wojny zapewni orkiestra symfoniczna im. K. Namysłowskiego w Zamościu pod dyrekcją Tadeusza Wicherka.

Mariusz Kamieniecki