Alegoria dobrego i złego rządu

Czwartek, 10 lipca 2014 (19:52)

Cieszy się miasto, gdy prawi są szczęśliwi,
a woła z radości, gdy giną nieprawi. (Prz 11,10)

W czasie gdy Naród poddawany jest intensywnej medioterapii mającej na celu przytępienie zdolności postrzegania różnic pomiędzy dobrym a złym rządem, warto przyjrzeć się freskom Ambrogio Lorenzettiego z ratusza w Sienie (Palazzo Pubblico), znanym jako „Alegoria dobrego i złego rządu”.

Oprócz alegorycznych postaci uosabiających abstrakcyjne cechy dobrych i złych rządów freski Lorenzettiego przedstawiają również ich skutki w życiu zwykłych ludzi w mieście oraz na wsi. Podstawowym celem fresków namalowanych w latach 1338-1339 było przypominanie członkom rady miejskiej, jak ważne jest to, żeby sprawowali sprawiedliwe rządy.

Na fresku przedstawiającym dobry rząd Zgoda łączy obywateli miasta pod wagą Sprawiedliwości. Ponad głową władcy unoszą się trzy cnoty Boskie: Wiara, Nadzieja i Miłosierdzie. Ponadto wokół władcy siedzi sześć postaci kobiecych uosabiających Pokój, Męstwo, Roztropność, Wspaniałomyślność, Umiarkowanie i Sprawiedliwość. U jego stóp bawi się dwoje dzieci.

Obraz miasta, w którym panuje dobry rząd, jest gęsto wypełniony pałacami, rynkami, wieżami, kościołami, ulicami i murami. O dostatku i rozwoju miasta świadczą liczne kramy i warsztaty, różnorodność rzemiosł i obfitość towarów. Mieszkańcy spokojnie wykonują swoje codzienne zajęcia i przemieszczają się po ulicach. Wśród przechodniów widzimy orszak weselny i sznur tańczących panien, które mogą też reprezentować dziewięć muz z mitologii greckiej. Na fresku widnieje inskrypcja: „Wy, którzy sprawujecie władzę, zwróćcie wzrok ku Sprawiedliwości, ku tej, która jest tu przedstawiona i ukoronowana w swej doskonałości, która każdemu daje to, co mu się należy. Zobaczcie, jak wiele dóbr przynosi miastu i jak słodkim jest życie w mieście, w którym pielęgnuje się ową cnotę, która swym blaskiem przyćmiewa inne. Ona strzeże i broni tych, którzy ją umacniają, ona ich zaopatruje i karmi”.

Obraz miasta harmonijnie przechodzi we fresk ukazujący skutki dobrych rządów na toskańskiej wsi. Sielski krajobraz wypełniają wiejskie zabudowania, pola i plantacje. Widzimy ludzi spokojnie wykonujących swoje prace. Na drodze panuje spory ruch, juczne osły dźwigają worki z obfitymi płodami ziemi. Nad tym sielskim obrazem unosi się skrzydlata alegoria Bezpieczeństwa rozwijająca prawą ręką zwój z obietnicą spokoju dla wszystkich, którzy przestrzegają prawa: „Wszyscy możecie bez obaw podróżować, orać i siać, pod warunkiem że pielęgnujecie rządy Sprawiedliwości. Bowiem ona pozbawia przewrotnych wszelkiej mocy”. Natomiast w lewej ręce alegoria Bezpieczeństwa dzierży szubienicę, na której wisi złoczyńca.

Zły rząd uosabia złowroga zezowata postać z rogami i kłami podpisana jako Tyrania. Stopy władcy spoczywają na koźle (symbol luksusu), w ręku dzierży sztylet. Można odnieść wrażenie, że rządy sprawuje sam diabeł. Pod tronem leży związana Sprawiedliwość. Obok głowy Tyranii unoszą się Chciwość, Duma i Próżność. Z lewej i prawej strony otaczają ją Okrucieństwo, Podstęp, Oszustwo, Gwałtowność, Niezgoda i Wojna.

Miasto, w którym panuje zły rząd, jest zrujnowane, budynki się walą, życie gospodarcze praktycznie nie istnieje – jedyną osobą, która pracuje w mieście, jest płatnerz wyrabiający zbroje. Na opustoszałych ulicach panoszy się uzbrojone żołdactwo. Widzimy też ciało zamordowanej osoby. Tuż obok dwóch żołnierzy napada na kobietę.

Złe rządy na wsi przynoszą spustoszenie i klęskę głodu. Pola leżą ugorem, domostwa są zburzone albo płoną, drzewa usychają. Zamiast rolników i zwierząt gospodarskich widzimy dwie wrogie armie, które zbliżają się do siebie i w każdej chwili może rozgorzeć pomiędzy nimi bitwa. Obraz złych rządów na wsi stanowi dokładne przeciwieństwo sielanki ukazanej na fresku prezentującym skutki dobrych rządów. Ten kontrast dodatkowo wzmacnia wymowę dzieł przypominających radzie miejskiej o jej powinnościach.

GAW