Co mogą służby specjalne?
Wtorek, 1 kwietnia 2014 (11:06)Trybunał Konstytucyjny zaczął dzisiaj badanie przepisów o dostępie służb specjalnych do billingów obywateli oraz zasad stosowania przez nie kontroli operacyjnej, w tym podsłuchów.
Przez trzy dni pełny skład TK będzie obradował nad połączonymi skargami Rzecznik Praw Obywatelskich i Prokuratora Generalnego na przepisy ustaw regulujących działania służb. Rozprawie przewodniczy Andrzej Rzepiński, prezes TK, sprawozdawcą jest Marek Zubik.
Do udziału w sprawie TK wezwał 16 instytucji: urząd premiera, ministra sprawiedliwości, osiem służb specjalnych, NIK, Urząd Komunikacji Elektronicznej, Naczelną Radę Adwokacką, Krajową Radę Radców Prawnych, Naczelną Radę Lekarską oraz Sąd Okręgowy w Warszawie. W TK są obecni szefowie: policji – Marek Działoszyński, CBA – Paweł Wojtunik i Żandarmerii Wojskowej – Mirosław Rozmus.
TK bada dwie skargi RPO Ireny Lipowicz z 2011 r. dotyczącą kontroli operacyjnej służb (czyli np. podsłuchów czy tajnego podglądu obywateli) oraz skargę co do billingów. Rozpatruje też dwa wnioski PG Andrzeja Seremeta, który w 2012 r. zaskarżył nieprecyzyjność zapisów o kontroli operacyjnej oraz dopuszczalność podsłuchiwania osób, których tajemnice zawodowe są prawnie chronione (m.in. adwokatów, lekarzy, dziennikarzy).
Dziś ustawy uprawniają dziesięć służb do uzyskiwania od operatorów danych telekomunikacyjnych, czyli informacji, do kogo należy dany numer telefonu komórkowego, wykazów połączeń, danych o lokalizacji telefonu oraz o numeru IP komputera.
Ponadto RPO zaskarżyła zapisy dające służbom prawo uzyskiwania dzięki kontroli operacyjnej – przez np. podsłuch czy tajny podgląd – danych o obywatelu, których zakresu precyzyjnie nie określono.
Lipowicz wniosła też o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją zapisów o możliwości inwigilacji obywateli przez ABW w przypadku „przestępstw godzących w bezpieczeństwo państwa” i „przestępstw godzących w podstawy ekonomiczne państwa”. Według niej, zwroty te są nieprecyzyjne.
Zaskarżone przepisy o podsłuchach i billingach są niekonstytucyjne – uznała w opinii dla TK Prokuratura Generalna. Zastępca Seremeta Robert Hernand napisał, że godzą one w konstytucyjne gwarancje praw i wolności.
TK bada też skargę Seremeta na nieprecyzyjne przepisy o kontroli operacyjnej. Według Seremeta mają one tzw. charakter blankietowy, bo nie określają precyzyjnie, w przypadku jakich przestępstw służby mogą ją prowadzić.
W kolejnej skardze Seremet kwestionuje, że ustawodawca nie zakazał tajnym służbom korzystania z podsłuchów wobec osób chronionych tajemnicą: adwokacką, lekarską, notarialną, dziennikarską, radcy prawnego i doradcy podatkowego.
Sejm wniósł o częściowe uznanie zaskarżonych zapisów za niezgodne z Konstytucją.
SR, PAP