Trywializacja etosu „Kamieni na szaniec”

Niedziela, 16 marca 2014 (17:13)

Nie milknie krytyka najnowszej ekranizacji znanej polskiej powieści – „Kamieni na szaniec”. Harcerze, historycy, środowiska kulturalne i kombatanci nie kryją oburzenia wobec zaprezentowania przez twórców filmu historii młodych, polskich bohaterów.

Stanowisko w sprawie „Kamieni na szaniec”, które na początku marca weszły do kin, wydało także Stowarzyszenie Harcerstwa Katolickiego „Zawisza” Federacji Skautingu Europejskiego. W oświadczeniu tym zwrócono uwagę, że obraz wyreżyserowany przez Roberta Glińskiego był długo oczekiwany z nadzieją – jak wskazano – że „utrwali w świadomości kolejnych pokoleń odbiorców prawdziwy, zgodny z przesłaniem Aleksandra Kamińskiego obraz bohaterów jego książki”. „Uznając walory artystyczne filmu, doceniając wkład pracy reżysera, aktorów i producentów oraz respektując prawo do artystycznej ekspresji, musimy jednak wyrazić swój sprzeciw wobec przedstawionej filmowej wersji »Kamieni na szaniec«” – czytamy w stanowisku Stowarzyszenia.

Sygnatariusze oświadczenia przypomnieli, że „film odwołuje się do konkretnych, historycznych postaci (niektóre z nich jeszcze żyją), a sposób ich przedstawienia razi dowolnością, zaś ich wizerunek poddany został uproszczeniom i manipulacjom w zakresie prezentowanych przez nich wartości i dobrze przecież udokumentowanych biografii”. Autorzy stanowiska podkreślili, że sceny zaprezentowane w filmie Glińskiego są „rażąco sprzeczne z prawdą historyczną i ideowym przesłaniem powieści Aleksandra Kamińskiego, podważa etos Szarych Szeregów i relatywizuje wyznawane przez nich wartości”. „Wydaje się zatem, że reżyser posługuje się znanym tytułem »Kamienie na szaniec« w sposób instrumentalny. Dowolnie wykorzystuje wątki fabularne i bohaterów przedstawionych w opowieści Aleksandra Kamińskiego, a przede wszystkim degraduje i trywializuje zawarte w książce przesłanie” – zaznaczono w stanowisku.

Sygnatariusze zaapelowali do młodych ludzi o ponowne sięgnięcie do książki Aleksandra Kamińskiego opowiadającej o losie Alka Dawidowskiego, Tadeusza Zawadzkiego i Janka Bytnara. Ponadto zachęcono do porównania przedstawionych w filmie Glińskiego postaci i sytuacji z tymi zapisanymi na kartach powieści, a także odnajdywania prawdziwej historii wojennych losów tych bohaterów.

Pod stanowiskiem podpisali się: hm. Jadwiga Chruściel, żołnierz Armii Krajowej, córka dowódcy Powstania Warszawskiego, instruktorka ZHP działającego poza granicami kraju; Tadeusz Filipkowski, prezes Fundacji Filmowej Armii Krajowej; Tytus Karlikowski, żołnierz Armii Krajowej, batalion „Zośka”, kompania „Rudy”, pluton „Alek”;  prof. Leszek Żukowski, prezes Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej; hm. Ewa Borkowska-Pastwa, przewodnicząca ZHR; hm. Sebastian Grochala, naczelnik Harcerzy ZHR; hm. Piotr Sitko, przewodniczący Skautów Europy SHK „Zawisza” FSE, hm. Krzysztof Budziński, zastępca Naczelnika ZHP, oraz hm. Lucjan Brudzyński, zastępca Naczelnika ZHP.

Pełna treść oświadczenia dostępna jest tutaj.

Izabela Kozłowska