IPN otrzymał dokumenty z MSW Gruzji

Poniedziałek, 10 marca 2014 (12:00)

Instytut Pamięci Narodowej (IPN) otrzymał ponad 10,5 tys. dokumentów z Archiwum MSW Gruzji, które dotyczą tragicznych losów Polaków żyjących w ZSRS w latach 20. i 30. Wśród nich jest 148 protokołów tzw. trójek z wyrokami skazującymi Polaków na karę śmierci.

– Przedmiotem szczególnego zainteresowania IPN są dokumenty dotyczące komunistycznych represji wobec Polaków w latach 20. i 30. XX wieku, niemieckich zbrodni podczas II wojny światowej oraz powojennego terroru związanego między innymi z funkcjonowaniem obozu filtracyjnego dla żołnierzy AK z terenu Wileńszczyzny w Kutaisi w Gruzińskiej SRR – poinformował dr Rafał Leśkiewicz, dyrektor Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN.

Archiwiści IPN uzyskali dostęp do dokumentów związanych z ważnymi wydarzeniami z historii Polski i Polaków. – Szczególnie ważne są dla nas materiały dowodzące represji stosowanych przez NKWD wobec osób narodowości polskiej w ramach tzw. Operacji Polskiej. Mimo peryferyjnego położenia Gruzińskiej SRR macki stalinowskiej bezpieki dosięgły kilkuset Polaków mieszkających na Kaukazie. Zostali straceni tylko dlatego, że byli Polakami – podkreślił Leśkiewicz.

Do tej pory IPN otrzymał ponad 10,5 tys. dokumentów, kopii w formie elektronicznej. Dokumenty trafiły do Polski w trzech transzach. W pierwszej z nich, oddanej w maju 2013 r., strona gruzińska przekazała dokumentację dotyczącą Polaków oskarżanych w latach 30. przez sowieckie władze m.in. o szpiegostwo i kontrrewolucyjne działania.

Wśród nich znajduje się np. sprawa Kazimierza Budereckiego podejrzanego o szpiegostwo, sprawa Wiktora Mgeładze oskarżonego o udział w kontrrewolucyjnej polskiej organizacji, sprawa 14 polskich żołnierzy z Armii Czerwonej skazanych za przejście na stronę wroga, sprawa Jana Telmana skazanego za udział w eksterminacjach obywateli polskich i sprawa Michała Baramidze za służbę w armii niemieckiej.

W drugiej transzy, przekazanej w październiku 2013 r., znalazły się dokumenty dotyczące spraw polskich obywateli oskarżonych o agitację antysowiecką, próbę nielegalnego przekroczenia granicy, zdradę sowieckiej Rosji, służbę w polskiej armii w 1920 r., działalność propagandową, przewodniczenie komórkom „kontrrewolucyjnej” organizacji „Harcerzy”.

Dokumenty dotyczą też udziału Polaków w formowaniu polskich legionów w Tbilisi, nieinformowania o zamiarach dezercji, zdrady i ucieczki oraz innych działaniach wymierzonych w ZSRS. Ostatnia do tej pory, trzecia transza trafiła do IPN w lutym br. 

Współpraca IPN z Archiwum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Gruzji to rezultat podpisanej w 2013 r. przez prezesa IPN Łukasza Kamińskiego i prorektora Akademii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Gruzji Pridona Diasamidze umowy o wzajemnej współpracy archiwalnej. Zawarta na rok umowa, która będzie przedłużona w tym roku na kolejne lata, przewiduje zakup 20 tys. kopii dokumentów pochodzących z Archiwum MSW Gruzji. IPN ma podobne umowy z Ukrainą, Rumunią i Litwą.

MPA, PAP