Wystawili dokumenty królewskie

Piątek, 27 grudnia 2013 (19:56)

Dokumenty królewskie z przepisami dla mieszczan sygnowane autentycznymi podpisami monarchów pochodzące z okresu od XIV do XVIII wieku można oglądać na wystawie w Muzeum Podkarpackim w Krośnie. Pokazują one, o czym przed wiekami pisali królowie do władz Krosna. To jedne z niewielu dokumentów tego typu w Polsce.

Na ekspozycji zatytułowanej pt. „Dokumenty królewskie dla miasta Krosna” zgromadzono 55 dokumentów, niezwykle starych, a jednocześnie wiele mówiących o historii królewskiego miasta Krosna i życiu jego mieszkańców. Jako akty prawne dotyczą ustroju miasta, organizacji handlu, rzemiosła oraz infrastruktury i majątku miejskiego.

Pokazują, że Krosno było dobrze rozwiniętym ośrodkiem rzemieślniczym i cieszyło się zainteresowaniem poszczególnych władców Polski, którzy kierowali do władz miejskich różne dekrety.

Jak podkreśla Anna Chursan z Archiwum Państwowego w Lublinie, są one ważnymi źródłami dotyczącymi dziejów Krosna w czasach przedrozbiorowych.

– Są to dokumenty pochodzące w większości z kancelarii królewskiej, a więc najwyższego urzędu w państwie. Ich stan zachowania utrudniał odczytanie. Udało się to dzięki najnowszej technice – informuje Anna Chursan z Archiwum Państwowego w Lublinie.

Najstarszy z dokumentów pochodzi z 19 czerwca 1399 r. i został wystawiony przez króla Władysława Jagiełłę. Jest to dokument regulujący kwestie kupieckie – handlowe. Dotyczy sporu, jaki rozgorzał między mieszkańcami Krosna a celnikami w Ropczycach. Rozstrzygnął go król, który zdecydował, że krośnieńscy kupcy, udając się na Ruś, nie musieli opłacać podatku w Ropczycach. Nie byli natomiast zwolnieni z opłat, udając się np. do Krakowa czy na Śląsk.

Kolejnym zasługującym na uwagę jest datowany na 11 marca 1464 r. dokument sygnowany przez króla Kazimierza Jagiellończyka dotyczący zezwolenia na założenie wodociągów miejskich w Krośnie. Warto podkreślić, że Krosno było trzecim miastem w ówczesnej Polsce, które posiadały miejskie akwedukty. Były one zrobione z wydrążonych pni drzew i połączone za pomocą ołowianych łączników. Co ciekawe, tak skonstruowane wytrzymywały nawet 400 lat.

Władcy Polski regulowali m.in. sprawy cechów rzemieślniczych czy wybory rad miejskich. Na wystawie można oglądać także dokumenty z podpisem króla Zygmunta Starego. W przeważającej większości były one pisane gęsim piórem na pergaminie. Spośród krośnieńskiej kolekcji tylko dwa pisma zostały napisane na papierze: Stanisława Augusta Poniatowskiego i Michała Korybuta Wiśniowieckiego. Niestety, nie zachował się wydany przez króla Kazimierza Wielkiego dokument lokacyjny Krosno na prawach miejskich.

Wszystkie dokumenty nadane przez królów miastu Krosno były przechowywane w drewnianej miejskiej skrzyni w Ratuszu, zamkniętej na trzy kłódki, do której klucze mieli: starosta, kancelista miejski oraz przedstawiciel rajców miejskich. Dokumenty zostały sporządzone w trzech obowiązujących językach: głównie w j. łacińskim – 52 dokumenty, 2 zostały sporządzone w j. polskim, a 2 w j. niemieckim.

Jednym z akcentów wystawy „Dokumenty królewskie dla miasta Krosna” jest specjalny katalog opisujący zbiory. Ekspozycję dokumentów królewskich w Muzeum Podkarpackim w Krośnie, której towarzyszą eksponaty z czasów przedrozbiorowych m.in. starodruki, dzieła sztuki, monety, wyroby rzemieślnicze, a także przedmioty związane z handlem oraz infrastrukturą miejską, można oglądać do 19 stycznia 2014 r.

Mariusz Kamieniecki