Honory dla Sosabowskiego

Sobota, 31 sierpnia 2013 (02:05)

Monument poświęcony gen. Stanisławowi Sosabowskiemu dołączy do pomników generałów II wojny światowej w Galerii Wielkich Polaków w parku Jordana w Krakowie.

 

Uroczystości zaplanowano na 1 września i będą w Krakowie stanowiły centralne obchody rocznicy wybuchu II wojny światowej.

– Stanisław Sosabowski był wielkim generałem, który za życia został wiele razy skrzywdzony. A zalicza się do tych generałów II wojny światowej, którzy swoją postawą dawali przykład wielkiego patriotyzmu – powiedział „Naszemu Dziennikowi” Kazimierz Cholewa, prezes Towarzystwa Parku im. dr. Henryka Jordana w Krakowie, twórca największej polowej Galerii Wielkich Polaków XX wieku. Popiersie gen. Sosabowskiego, jako dwudzieste w Galerii, stanie na ostatnim wolnym postumencie ulokowanym przy głównej alei parku. Tym samym dołączy on do wielkich generałów II wojny światowej. – Uważam, że jest to jeden z przykładów pięknej postawy żołnierza. Dlatego też jego popiersie stanie obok innych wielkich generałów jak: Władysław Anders, August Emil Fieldorf „Nil”, Leopold Okulicki, Stanisław Maczek – dodaje Kazimierz Cholewa. Fundatorem popiersia jest Elżbieta Kasprzycka, wieloletnia nauczycielka polonijna z Londynu. Rzeźbę wykonał Wojciech Batko.

Uroczystości w parku Jordana poświęcone pamięci Polaków poległych i pomordowanych w czasie II wojny światowej rozpoczną się 1 września o godz. 11.30. Punktualnie o 12.00 zawyją syreny. Chwilę później odprawiona zostanie polowa uroczysta Msza św. z udziałem żołnierzy 6. Brygady Powietrznodesantowej im. gen. Sosabowskiego, warty honorowej WP i harcerzy, pocztów sztandarowych, kombatantów, Kompanii Honorowej 6. BPD, Szwadronu Ułanów im. Marszałka J. Piłsudskiego, Orkiestry Wojskowej przy wsparciu Chóru Organum. Liturgii przewodniczyć będzie ks. prałat płk Stanisław Gulak, a homilię wygłosi duszpasterz ludzi pracy ks. Władysław Palmowski. Potem nastąpi uroczyste odsłonięcie popiersia gen. Sosabowskiego. Dokona go czterech generałów: gen. bryg. Adam Joks, gen. bryg. Andrzej Knap, gen. bryg. Piotr Patalong, gen. bryg. Jerzy Wójcik, oraz Krystyna Kwiatkowska, wdowa po gen. Bronisławie Kwiatkowskim, i Elżbieta Kasprzycka, fundatorka.

Stanisław Franciszek Sosabowski urodził się 8 maja 1892 r. w Stanisławowie. Służył w armii austro-węgierskiej, potem w Wojsku Polskim. W 1939 r. dowodził warszawskim 21. Pułkiem Piechoty „Dzieci Warszawy”. Wstąpił do Służby Zwycięstwu Polski i przedarł się z informacją o sytuacji w kraju do siedziby rządu na uchodźstwie w Paryżu.

Tam został dowódcą 4. Dywizji Piechoty, a po ewakuacji do Anglii dowódcą formującej się 4. Kadrowej Brygady Strzelców, którą przekształcił w pierwszą polską jednostkę spadochronową. Po wybuchu Powstania Warszawskiego jednostka wzięła udział w największej w II wojnie operacji powietrznodesantowej aliantów Market Garden. Jej celem było opanowanie mostów na Renie w pobliżu holenderskiego Arnhem. Operacja zakończyła się porażką, a za współwinnego uznano Sosabowskiego, krytykującego plany akcji. Do tego zarzucano mu niedopuszczalną krytykę brytyjskiego dowództwa.

Tymczasem porażka była wynikiem braku rozpoznania wywiadowczego i złej koordynacji działań wojsk sprzymierzonych. To dzięki decyzjom gen. Sosabowskiego i świetnemu przygotowaniu jego spadochroniarzy straty w ludziach zostały mocno ograniczone. Mimo zasług na żądanie Anglików w grudniu 1944 r. Sosabowskiemu odebrano dowództwo, a następnie go zdemobilizowano. Pozostał jednak w Wielkiej Brytanii, bo powrót do kraju uniemożliwiała mu władza komunistyczna. Pracował więc jako robotnik, utrzymując żonę i ociemniałego w powstaniu syna. Zmarł w 1967 r. w Londynie. Dwa lata później jego prochy spoczęły na warszawskich Powązkach Wojskowych.

W ubiegłym roku, z okazji 120. rocznicy urodzin generała, Senat przyjął uchwałę oddającą hołd jego pamięci, a wrzesień ubiegłego roku ustanowiony został miesiącem pamięci o generale oraz jego żołnierzach. Z kolei Wielka Brytania nadała gen. Sosabowskiemu Kawalerię Orderu Imperium Brytyjskiego oraz odznaczenia państwowe grupie żołnierzy 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Wciąż jednak z Brytyjczykami prowadzone są rozmowy na temat symbolicznego zadośćuczynienia i uznania przez stronę brytyjską zasług gen. Sosabowskiego i jego żołnierzy w operacji Market Garden.

Marcin Austyn