Dajmy odpocząć oczom
Czwartek, 18 lipca 2013 (02:10)Z dr. n. med. Janem Staniewiczem, specjalistą chorób oczu z Pomorskiego Centrum Zdrowia Laguna Medical w Gdyni, rozmawia Anna Zalech
Coraz więcej Polaków ma problemy ze wzrokiem. Czym to jest spowodowane?
– Choroby i wady wzroku zawsze dotykały człowieka. Teraz jednak możemy je łatwiej zdiagnozować oraz leczyć czy korygować. Wady wzroku, czyli krótkowzroczność, dalekowzroczność i astygmatyzm, korygujemy okularami, soczewkami kontaktowymi lub laserem.
W Polsce mamy dosyć dobrą sytuację odnośnie do wyłapywania wad wzroku i chorób oczu, ponieważ mamy okresowe bilanse zdrowia dziecka, na których jest sprawdzany wzrok, okresowe badania pracownicze czy badania na prawo jazdy, a także do podjęcia określonej pracy, np. na wysokości, przy maszynach w ruchu, w służbach mundurowych itd. Dlatego rośnie rzesza pacjentów z problemami okulistycznymi.
Również wydłużenie się czasu życia ludzkiego powoduje, że częściej dotykają nas choroby oczu. Na porządku dziennym wśród osób starszych spotyka się stan zwany starczowzrocznością, czyli taką sytuację, gdy gorzej widzimy do bliży, czyli do patrzenia z odległości ok. 30-40 centymetrów. Jest to związane z procesem starzenia się i słabnącej z wiekiem akomodacji. Dlatego prawie wszystkie starsze osoby używają okularów. Także choroby cywilizacyjne, takie jak np. cukrzyca, miażdżyca czy nadciśnienie, związane są z problemami ze wzrokiem. Kiedyś umierano na nie szybko, a dzisiaj leczeni cieszą się życiem przez wiele lat, jednak narażeni są na choroby oczu takie jak angio-, makulo- czy retinopatie.
Jakie wady i choroby oczu dominują wśród naszego społeczeństwa?
– Najczęstszą wadą wzroku jest krótkowzroczność, gdy widzimy dobrze to, co jest blisko, a do dali potrzebujemy okularów. Często wada ta jest rozpoznawana już w wieku szkolnym. Następną wadą jest nadwzroczność, czyli sytuacja odwrotna – gorzej widzimy, gdy coś jest blisko, często przez wiele lat może nie być ona wykryta i gdy zaczyna przeszkadzać po 30. roku życia, pacjenci myślą, że właśnie u nich świeżo wystąpiła. Trzeci rodzaj wady wzroku to astygmatyzm, kiedy obiekty widziane są niewyraźnie, bez względu na ich odległość. Często astygmatyzm towarzyszy krótko- lub dalekowzroczności. Wady wzroku mogą być dziedziczone. Warto o tym pamiętać, by dzieci z rodzin z wadami wzroku u dziadków, rodziców czy rodzeństwa były wcześniej badane. Chorobą najczęściej spotykaną w Polsce, ale również i na całym świecie, jest zaćma prowadząca do zaburzeń ostrości widzenia poprzez zmętnienie soczewki. Chcę przypomnieć, że zaćma jest całkowicie wyleczalna i jej operacja przywraca utracony wzrok, a polega na usunięciu zmętniałej soczewki własnej i zastąpieniu jej sztuczną. Tymczasem wiele osób takie objawy jak zamglone widzenie, problemy z widzeniem w jasnym świetle, zniekształcone widzenie przedmiotów przypisuje najczęściej wiekowi i bagatelizuje te objawy. Inne częste choroby oczu to jaskra czy AMD, czyli zwyrodnienie plamki związane z wiekiem.
Czy wraz z postępem cywilizacyjnym nasz wzrok bardziej narażony jest na różnorakie dolegliwości?
– Obecnie często spotykam się z pacjentami z zespołem suchego oka. Mają na to wpływ czynniki zewnętrze, m.in. praca przy monitorze, z klimatyzacją, w nocy, długotrwała praca przy sztucznym oświetleniu, alergie, różne przewlekle zażywane leki. Inną o wiele poważniejszą chorobą cywilizacyjną wyłączającą ludzi starszych z życia zawodowego jest zwyrodnienie plamki związane z wiekiem, czyli utrata widzenia centralnego. Do przyczyn powstawania AMD zalicza się między innymi złą dietę, palenie tytoniu i narażenie na światło słoneczne.
Środowisko naprawdę ma duży wpływ na nasze oczy. Kiedyś częściej spędzaliśmy czas na łonie natury, patrzyliśmy w dal na zielone łąki, pracowaliśmy zgodnie z porą dnia i nocy, teraz pracujemy głównie w zamknięciu, przy sztucznym oświetleniu, długo – zbyt długo.
Jak powinniśmy dbać o nasz wzrok, aby służył nam bez zarzutu przez długi czas?
– O wzrok powinniśmy dbać już od dziecka, gdyż zawsze lepiej zapobiegać niż leczyć. Prowadzajmy swoje maluchy na badania kontrolne. Sami również udajmy się do okulisty: osoby 20-40-letnie raz na kilka lat, osoby po 40. roku życia raz na dwa lata, po 60. roku życia – raz na rok. W ten sposób jesteśmy w stanie na wczesnym etapie wyłapać różne zaburzenia wzroku i je leczyć. Róbmy co jakiś czas prosty test: zamykamy jedno oko i patrzymy drugim, następnie odwrotnie. Jeżeli zauważymy pogorszenie widzenia, natychmiast udajmy się do okulisty. Pamiętajmy o odpoczynku wzrokowym przy pracy na komputerze. Przypomnę, że według przepisów BHP, pracując przy monitorze, co 55 minut należy robić 5-minutowe przerwy – spojrzeć w dal, najlepiej na zielone oddalone drzewa, wywietrzyć pomieszczenia, stanąć przy otwartym oknie. Nie należy przesadzać z pracą przy komputerze czy czytaniem, szczególnie przy złym oświetleniu i nocami.
Jeśli chodzi o odpowiednie żywienie wpływające na wzrok, to nie różni się ono od tego, które wpływa pozytywnie na cały nasz organizm. Powinno być ono urozmaicone i wartościowe, zawierające m.in. kwasy omega 3, luteinę i antyoksydanty, czyli mało tłuszczu zwierzęcego, a dużo warzyw, ryb i owoców.