Kolejny polski zabytek na liście UNESCO

Niedziela, 30 czerwca 2013 (08:12)

Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO zdecydował o wpisaniu Zamku Żupnego w Wieliczce na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Jak poinformowało Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka, 23 czerwca 2013 r. na 37. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO, która odbyła się w Phnom Penh w Kambodży, Gremium składające się z przedstawicieli 21 państw pozytywnie rozpatrzyło wniosek o rozszerzenie już istniejącego wpisu „Kopalnia Soli w Wieliczce” o Zamek Żupny i Kopalnię Soli w Bochni stanowiące w przeszłości jedno przedsiębiorstwo. Te trzy obiekty będą się znajdować na Liście UNESCO pod wspólną nazwą „Królewskie Kopalnie Soli w Wieliczce i Bochni”.

Wielicki kompleks zamkowy jest unikalny w skali europejskiej. Żaden z ośrodków górniczych Światowego Dziedzictwa, jak Kutna Hora czy Hallstatt nie posiada takiego centrum.

Wielicki Zamek Żupny rozwijał się od XIII w. w bezpośrednim sąsiedztwie szybu wydrążonego w poszukiwaniu soli. Jest przykładem  średniowiecznego budownictwa obronnego ściśle związanego z dziejami górniczego przedsiębiorstwa państwowego, jakim były w Polsce przedrozbiorowej Żupy krakowskie.

Skupiające pod jednym zarządem warzelnie  i kopalnie soli w Wieliczce oraz Bochni żupy były największym polskim przedsiębiorstw i jednym z największych w Europie. Zamek pozostawał siedzibą zarządu aż do 1945 r., kiedy jego środkowa część została zniszczona przez bomby. Po renowacji mieści się w nim Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka, prowadzące badania nad dziedzictwem solnym, wykorzystując historyczny księgozbiór, archiwum salinarne oraz cenny zasób kartograficzny saliny.

Kompleks zamku składa się z trzech głównych budowli: środkowej tzw. Domu Pośród Żupy, najstarszej sięgającej końca XIII w. mieszczącej okazałą Salę Gotycką o sklepieniu wspartym na jednym filarze, północnej – Domu Żupnego wybudowanego w XIV-XV w. i południowej z I poł. XIX wieku.  W skład założenia wchodzą ponadto rezerwat szybu górniczego z połowy XIII w.,  zabezpieczone ruiny kuchni żupnej z XV w., fragmenty murów obronnych z poł. XIII w. i  bardzo dobrze zachowana baszta z XIV wieku.

MM