Historia szkoły na wystawie
Niedziela, 23 czerwca 2013 (20:01)W br. przypada 50. rocznica likwidacji przez władze komunistyczne Salezjańskiej Szkoły Organistowskiej w Przemyślu. O działalności placówki oraz wydarzeniach związanych z jej likwidacją przypomina wystawa przygotowana przez Oddziałowe Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN w Rzeszowie, która została otwarta w Sali Kolumnowej pod kościołem Księży Salezjanów w Przemyślu.
Salezjanie wraz z pierwszym przełożonym domu, a późniejszym kardynałem i Prymasem Polski ks. Augustem Hlondem, przybyli do Przemyśla w 1907 roku. Od początku zajęli się wychowywaniem i kształceniem młodzieży. Po wojnie w 1915 r. uruchomili szkołę zawodową, a rok później na prośbę ówczesnego biskupa przemyskiego św. Józefa Sebastiana Pelczara podjęli się kształcenia organistów.
Organizatorem i pierwszym kierownikiem szkoły (jedynej tego typu w Polsce) był znany kompozytor i muzyk salezjański ks. Antoni Hlond (Chlondowski). Na przestrzeni lat placówka wykształciła wielu organistów i kompozytorów muzyki kościelnej, jak: Tomasz Czapla, ks. Władysław Chmiel, Franciszek Łapka, Feliks Rączkowski czy Kazimierz Galikowski. Rozwój i funkcjonowanie zasłużonej dla odnowy muzyki kościelnej w Polsce i kształcenia organistów szkoły 2 października 1963 r. brutalnie przerwały władze komunistyczne, które mimo sprzeciwu społeczeństwa siłą, przy pomocy milicji i SB, zajęły budynki i mienie szkoły. W wyniku starć młodzieży z MO i ZOMO zatrzymano ok. 70 osób. Część stanęła przed kolegiami, a pozostałym wytoczono procesy sądowe.
Ekspozycja „Salezjańska Szkoła Organistowska w Przemyślu i jej likwidacja w roku 1963” powstała w 2006 roku. Od tego czasu odwiedziła wiele miast Polski, ciesząc się ogromnym zainteresowaniem. W 2008 r. była prezentowana w Rzymie, w Domu Generalnym Towarzystwa Salezjańskiego. Jest swego rodzaju hołdem złożonym mieszkańcom Przemyśla, którzy w 1963 r. stawili opór wobec komunistycznych władz podczas likwidacji słynnej Salezjańskiej Szkoły Organistowskiej. Przypomina historię placówki oraz prezentuje dokumenty związane z jej likwidacją.
– Zwiedzając wystawę, w pierwszej jej części można zobaczyć materiały dotyczące historii placówki, m.in. jej statut, fotografie uczniów i wykładowców, ponadto zapoznać się z działalnością szkolnych zespołów muzycznych oraz codziennym życiem szkoły i parafii. Druga część prezentuje materiały związane z likwidacją szkoły, w tym dokumenty wytworzone przez organy władzy komunistycznej, m.in. KW PZPR w Rzeszowie, KG MO w Warszawie czy KW MO w Rzeszowie, oraz dokumenty instytucji kościelnych, które sprzeciwiały się likwidacji placówki – powiedziała portalowi NaszDziennik.pl Małgorzata Waksmundzka-Szarek z IPN w Rzeszowie.
Przez pryzmat zdjęć i dokumentów archiwalnych wystawa przedstawia materiały dokumentujące działania komunistycznych władz związane z likwidacją szkoły oraz dowody, które prezentują obronę szkoły przez Księży Salezjanów i społeczność miasta. Wystawę zamykają dokumenty, które powstały już po likwidacji szkoły.
Otwartą dzisiaj ekspozycję „Salezjańska Szkoła Organistowska w Przemyślu i jej likwidacja w roku 1963” będzie można zwiedzać w Sali Kolumnowej pod kościołem Salezjanów w Przemyślu tylko do 30 czerwca.
Mariusz Kamieniecki