• Wtorek, 17 listopada 2026

    imieniny: Elżbiety, Grzegorza, Zbysława

Paraliż w służbie zagranicznej

Wtorek, 17 listopada 2026 (12:56)

W Pałacu Prezydenckim w Warszawie miała dziś miejsce konferencja z udziałem Marcina Przydacza, szefa Biura Polityki Międzynarodowej. Zwrócił on uwagę na impas kadrowy w polskich placówkach poza granicami kraju.

Analizując sytuację obecnego paraliżu w służbie zagranicznej, minister Przydacz odwołał się do konstytucyjnych i ustawowych podstaw procedury nominacyjnej. Jak przypomniał, polski porządek prawny oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2009 roku nakładają obowiązek współdziałania między oboma segmentami władzy wykonawczej. Choć Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej powierza wyłączne uprawnienie do powoływania i odwoływania pełnomocnych przedstawicieli państwa za granicą Prezydentowi RP,
a Radzie Ministrów przyznaje kompetencje do prowadzenia polityki zagranicznej, w praktyce każda nominacja wymaga współistnienia trzech decyzji: formalnego wniosku Ministerstwa Spraw Zagranicznych, kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów oraz aktu mianowania podpisywanego przez głowę państwa.

– Sam fakt konieczności znalezienia się trzech podpisów
na nominacji ambasadorskiej wskazuje na konieczność zgody wszystkich trzech instytucji: i Prezydenta jako najważniejszego przedstawiciela państwa polskiego i umocowanego konstytucyjnie, ale także i premiera,
i ministra spraw zagranicznych. Uchwała tego konwentu
w żaden sposób nie zastępuje przecież aktu mianowania lub odwołania. To jest wyłączna kompetencja Prezydenta Rzeczypospolitej – zaznaczył minister.

Od lat dziewięćdziesiątych wypracowano w Polsce praktykę nieformalnych wstępnych konsultacji między rządem
a Pałacem Prezydenckim przed uruchomieniem formalnego procedowania. Celem tego działania było uzgodnienie kandydatury akceptowalnej dla wszystkich trzech ośrodków, jeszcze zanim sprawa trafi przed sejmową Komisję Spraw Zagranicznych – która również wydaje niewiążącą opinię. Minister przypomniał, że w 2021 roku ustawodawca sformalizował ten etap uzgodnień, powołując działający w trybie niejawnym konwent. W jego skład wchodzą cztery osoby: minister spraw zagranicznych bądź wskazana przez niego osoba, przedstawiciel Kancelarii Prezydenta, przedstawiciel kancelarii premiera i szef służby zagranicznej, czyli urzędnik podległy ministrowi spraw zagranicznych. Według relacji ministra Przydacza to właśnie próba zmiany zasad podejmowania uchwał
przez ministra spraw zagranicznych Radosława Sikorskiego – polegająca na zastąpieniu jednomyślności zwykłą większością głosów – uruchomiła systemowy kryzys
w polskiej dyplomacji, łamiąc dotychczasową praktykę
i przepisy Konstytucji.

Wprowadzenie głosowania większościowego powoduje,
że zawsze przedstawiciel Kancelarii Prezydenta może zostać przegłosowany, ale nie gwarantuje to w żaden sposób zgody, bo zgoda opiera się w tym wypadku przede wszystkim na jednomyślności. I ta zmiana – zmiana
z jednomyślności na chęć wprowadzenia większościowego głosowania – spowodowała gigantyczny kryzys – ocenił podczas konferencji Marcin Przydacz.

Szef BPM wskazał wiosnę 2024 roku jako dokładny moment rozpoczęcia kryzysu. Wówczas to, bez uprzednich konsultacji z urzędującym prezydentem Andrzejem Dudą, minister Radosław Sikorski zapowiedział zakończenie misji ponad 50 ambasadorów i sprowadził ich do kraju, wycofując jednocześnie kilkunastu pozytywnie zaopiniowanych wcześniej kandydatów. Marcin Przydacz podkreślił różnicę prawną między formalnym odwołaniem
a faktycznym przerwaniem misji: minister spraw zagranicznych nie ma konstytucyjnego prawa odwołać ambasadora, może go jedynie zawrócić do kraju na konsultacje.

Skutki tamtej decyzji pozostają widoczne w aktualnej strukturze polskich przedstawicielstw dyplomatycznych.
Z przywołanych podczas briefingu danych wynika, że nastąpiło głębokie zachwianie proporcji między placówkami obsadzonymi przez pełnoprawnych ambasadorów (32)
a placówkami obsadzonych przez kierowników o niższych rangach (70). Wskazał również, że 36 ambasadorów nie może pełnić swojej funkcji, oczekują w Polsce na zgodę objęcia stanowiska w kraju urzędowania. W ocenie ministra ich sprowadzenie do kraju nie wynikało z braku kompetencji – wielu z nich to doświadczeni pracownicy MSZ, nierzadko następnie awansowani przez centralę resortu na stanowiska naczelników, kierowników
czy dyrektorów. Jak podkreślił szef BPM, prawdziwy motyw był czysto konfrontacyjny.

– Chodziło o polityczny sygnał i wywołanie de facto politycznego kryzysu, politycznej wojny wynikającej z tego nakazu przerwania misji – zaakcentował.

W dalszej części wystąpienia minister Przydacz zrekonstruował działania podjęte po objęciu urzędu przez prezydenta Karola Nawrockiego w sierpniu poprzedniego roku. Nowa głowa państwa przystąpiła do intensywnych poszukiwań wyjścia z impasu, stawiając stronie rządowej trzy czytelne warunki wstępne: bezwzględne przestrzeganie prawa, poszanowanie ponadtrzydziestoletniej praktyki dyplomatycznej oraz zgłaszanie kandydatów profesjonalnych, znających tematykę i specyfikę państwa urzędowania, w miejsce nominacji o charakterze towarzysko-politycznym.

Jak ujawnił szef BPM, minister Radosław Sikorski przyznał publicznie 22 września, że rozmowy się odbywały, pominął jednak ich konkluzję – uzgodnienie kilkunastu konkretnych nazwisk oraz kilkunastu kluczowych placówek dyplomatycznych. Odrzucenie wypracowanego pakietu uzgodnień przez prezesa Rady Ministrów skłoniło Pałac Prezydencki do rewizji oceny układu decyzyjnego
w rządzie. Zdaniem prezydenckiego ministra dalsze budowanie porozumienia z samym szefem MSZ straciło sens, skoro ostateczna blokada ma miejsce w kancelarii premiera. Minister Przydacz wskazał trzy główne powody uniemożliwiające zmianę sytuacji.

– Dlaczego nie ma porozumienia? Bo brak jest woli politycznej rządu, a konkretnie pana premiera. Niestety, obserwowana jest niechęć do przestrzegania prawa – i nie tylko w kontekście obsady placówek dyplomatycznych, także w wielu innych sprawach. A po trzecie, niestety częściowo są przedstawiane nieprofesjonalne kandydatury – zwrócił uwagę.

AB, prezydent.pl