Rajd pamięci „Zapory”

Sobota, 1 czerwca 2013 (08:40)

Rzeszowski Oddział IPN organizuje Rajd edukacyjno-historyczny "Szlakiem Zgrupowania Partyzanckiego Zrzeszenia WiN mjr. Hieronima Dekutowskiego >Zapory<".

 

Rajd odbędzie się w dniach 3-5 czerwca na obszarze Puszczy Sandomierskiej, gdzie w czasie okupacji niemieckiej i po jej zakończeniu operowały oddziały partyzanckie polskiego podziemia niepodległościowego.

W rozmowie z NaszymDziennikiem.pl Małgorzata Waksmundzka-Szarek z rzeszowskiego oddziału IPN wyjaśnia, że rajd nawiązuje bezpośrednio do wydarzeń z sierpnia-września 1946 r., kiedy z Lubelszczyzny na Rzeszowszczyznę wkroczyły trzy oddziały partyzanckie podległe Zrzeszeniu WiN, będące częścią zgrupowania pod dowództwem "cichociemnego" – mjr. Hieronima Dekutowskiego ps. "Zapora".

– Przez okres dwóch miesięcy działały one na obszarze, na którym wytyczono trasę rajdu, tocząc szereg potyczek z siłami komunistycznego aparatu represji. Uczestniczy rajdu dotrą do miejsc bezpośrednio związanych z tamtymi wydarzeniami – informuje Małgorzata Waksmundzka-Szarek. W trakcie rajdu dla jego uczestników – grupy młodzieży z I Liceum Ogólnokształcącego w Łańcucie zaplanowano m.in. marsz na orientację z zadaniem odnalezienia punktów terenowych zaznaczonych na mapie oraz konkursy wiedzy o historii zgrupowania partyzanckiego mjr. Hieronima Dekutowskiego i środowiska geograficznego Puszczy Sandomierskiej.

Major Hieronim Dekutowski "Zapora" pochodził z Tarnobrzega. Był jednym z 316 "cichociemnych", zrzuconych do okupowanej Polski we wrześniu 1943 r. Walczył z okupantem niemieckim, a następnie sowieckim. Wraz ze swoim oddziałem działał na terenie województw: lubelskiego, rzeszowskiego i kieleckiego. W latach 1945-1947 przeprowadził ok. 60 akcji zbrojnych wymierzonych w Armię Czerwoną, funkcjonariuszy UB i MO oraz działaczy i funkcjonariuszy komunistycznych.

Zdradzony, aresztowany w Nysie wraz ze swoimi podkomendnymi został osadzony w więzieniu na warszawskim Mokotowie. Po wyjątkowo okrutnym śledztwie, w którym ubecy wybili mu zęby, połamali ręce i żebra, złamali nos i zerwali paznokcie, „Zapora” został skazany na śmierć i stracony 7 marca 1949 r.

Wdzięczna ludność Lubelszczyzny, którą bronił przed wywózkami na Syberię, więzieniem, gwałtami, prześladowaniami i śmiercią, nagrodziła czyny "Zapory" już za życia, nadając mu zaszczytny tytuł Komendanta, a po jego męczeńskiej śmierci kultywowała pamięć bohatera i  jego czyny, przenosząc je do czasów współczesnych. W 1994 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie zrehabilitował majora Dekutowskiego, uznając, że wraz ze swoimi podkomendnymi prowadził działalność na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego.

Rajd "Szlakiem Zgrupowania Partyzanckiego Zrzeszenia WiN mjr. Hieronima Dekutowskiego >Zapory<" realizowany jest przez rzeszowski Oddział IPN w ramach współpracy edukacyjnej z I LO w Łańcucie. 

                                                    

Mariusz Kamieniecki