Liban: Tracimy dziedzictwo
Środa, 1 lipca 2026 (11:51)Archeolodzy i opiekunowie bezcennych zabytków alarmują, że w wyniku walk i ostrzałów w Libanie niszczone są symbole historii i kultury, z których wiele powstało nawet 3 tys. lat temu – od Tyru przez cytadelę Chamaa po zamek Beaufort.
Dyrektor ds. stanowisk archeologicznych i historycznych północnego Libanu, Samar Karam, w rozmowie z watykańskimi mediami alarmuje, że Tyr, znajdujący się na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO, jedna z największych fenickich aglomeracji, założona w III tysiącleciu p. Chr., stoi w obliczu bezprecedensowych zagrożeń: „Od 2024 roku, a zwłaszcza od eskalacji konfliktu izraelskiego w 2026 roku – mówi dyr. Karam – archeologiczne i urbanistyczne elementy tego miejsca są narażone na pośrednie i bezpośrednie skutki bombardowań i ostrzału, jak choćby Al-Bass, wschodnia brama starożytnego Tyru”. Zniszczeniu uległy również kolumny, kapitele i mozaiki z czasów starożytnego Rzymu. Izraelski atak na Tyr pociągnął za sobą zniszczenia jednej ze świątyń.
W pozostałościach twierdzy Chamaa na wzgórzu 20 km od Tyru, również figurującej na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO, sanktuarium i minaret zrównane zostały z ziemią. Pracująca w Libanie archeolog i dziennikarka Farchakh Bajjaly przypomina, że w obrębie murów cytadeli przez wieki stała również ogromna świątynia poświęcona św. Piotrowi. Była jednym z tych unikalnych miejsc kultu, które pełniły podwójną funkcję religijną: służyła muzułmanom szyickim i sunnickim, a także chrześcijanom. Została całkowicie zniszczona pociskami. Jej zdaniem był to celowy atak na artystyczne i kulturowe dziedzictwo Libanu: „To nie są straty uboczne. Dlaczego? Ponieważ oprócz stanowisk archeologicznych zaatakowano również pełne zabytków wioski, szczególnie na południu Libanu. Teraz są one zrównywane z ziemią przez izraelskie buldożery”.
Zamek Beaufort, po arabsku Qalaat al-Chaqif, znajduje się godzinę drogi od Tyru. Zbudowany został przez krzyżowców w XII wieku. Twierdza górująca nad całą doliną rzeki Litani została w maju ubiegłego roku po części zniszczona, a potem zajęta przez izraelskich żołnierzy. Nie wpuszczają oni do twierdzy archeologów i konserwatorów zabytków. Dyrektor Karam wskazuje, że ta sytuacja stawia fundamentalne pytanie o ochronę dziedzictwa kulturowego w czasie konfliktów zbrojnych oraz o przestrzeganie zobowiązań wynikających z umów międzynarodowych.
Samar Karam wskazuje, że „gdyby wymienić wszystkie zniszczone lub uszkodzone meczety i kościoły, nie starczyłoby jednej gazetowej strony. Od meczetu Nabi Shu’ayb, jednego z najstarszych meczetów w regionie Jabal Amil, po zabytkowe kościoły reprezentujące wyznania maronickie, prawosławne i katolickie”.