Patron dnia – Święty Justyn, męczennik
Poniedziałek, 1 czerwca 2026 (06:01)Justyn urodził się na początku II w. we Flavia Neapolis (dzisiejszy Nablus w Samarii), w pogańskiej rodzinie.
Po upadku Jerozolimy w 70 r. miasto było jednym
z ważniejszych centrów kultury greckiej i rzymskiej
na terenie Palestyny. Od młodości pasjonował się filozofią
i problemami ogólnoludzkimi. Przebadał systemy Platona, Arystotelesa, Pitagorasa, epikurejczyków i modnych wówczas stoików. Jeszcze bardziej nurtowały go
problemy religijne.
W ten sposób zainteresował się judaizmem
i chrześcijaństwem. Czytał Pismo św. i przyglądał
się życiu chrześcijan. Badał ich naukę, obserwował
ich obyczaje. Około 130 r. przyjął chrzest w Efezie.
Stał się gorliwym wyznawcą.
Justyn to najważniejszy apologeta chrześcijaństwa
w II w. Wykorzystując autorytet, jaki sobie zdobył prawością charakteru i posiadaną wiedzą, zgromadził
koło siebie uczniów i chętnie prowadził z nimi dyskusje
na tematy filozoficzne, etyczne i religijne. Przekonany
o tym, że tylko w chrześcijaństwie jest pełna prawda,
dążył do tego, by i jego uczniowie byli o tym przekonani. Jednym z nich był Tacjan, późniejszy apologeta.
Chętnie spotykał się z filozofami pogańskimi i żydowskimi, aby żarliwie z nimi dyskutować na wspomniane tematy.
W 135 r. spotkał się w Efezie z pewnym rabinem żydowskim, Tryfonem, i odbył z nim wielogodzinną dyskusję. Pamiątką tej rozmowy jest dzieło św. Justyna pod tytułem Dialog z Żydem Tryfonem.
Justyn wydał też dwie apologie. Pierwszą z nich skierował do Rzymian, drugą zaś formalnie do senatu rzymskiego. Wykazywał w nich odważnie, jak mylne poglądy mieli poganie o chrześcijanach i obalał zarzuty stawiane wyznawcom Chrystusa przez pogan. Była to niemała odwaga. Od 100 lat wiara w Chrystusa była na państwowym indeksie. Od czasów Nerona chrześcijanie
byli uważani za głównego wroga cesarstwa; należało
ich tępić wszelkimi dostępnymi środkami. Nie odwołano krwawych edyktów wydanych przez Nerona (54-68)
i Domicjana (81-96). Za czasów Justyna panował
raczej łagodny cesarz Antoninus Pius (138-161),
ale za panowania cesarza-filozofa, Marka Aureliusza, prześladowanie wybuchło ponownie (161-180).
Ofiarą właśnie tego prześladowania padł Justyn.
Justyn kilkakrotnie toczył dysputy z filozofem Krescensem, zwalczając jego błędne teorie. Z tego powodu został oskarżony przez Krescensa wraz z sześcioma uczniami
– Charitonem, jego żoną Charytą, Euelpistem, Hieraksem, Peonem i Walerianem, o wyznawanie chrześcijaństwa. Został aresztowany. Akta sądowe, które Rzymianie
bardzo skrupulatnie prowadzili, zaginęły. Według podania wyrokiem sędziego Juniusza Rustyka Justyn – jako obywatel rzymski – został skazany na śmierć przez ścięcie głowy mieczem. Wyrok wykonano ok. 165 r. w Rzymie.
Na Soborze Watykańskim I biskupi wnieśli prośbę,
aby Papież wprowadził Mszę św. i teksty brewiarzowe
na dzień święta św. Justyna, które obchodzono wówczas (do 1969 r.) 14 kwietnia. Papież Pius IX przychylił się
do ich prośby. Leon XIII w 1874 r. rozszerzył święto
na cały Kościół. Kościół grecki obchodzi jego pamiątkę
1 czerwca. Tak jest i dzisiaj w Kościele łacińskim.
W swoich pismach św. Justyn podjął pierwsze próby zbliżenia nauki chrześcijańskiej i filozofii greckiej. Justyn żył zaledwie ok. 100 lat po śmierci świętych apostołów Piotra i Pawła, dlatego też jego dzieła są fundamentalnymi źródłami dla zapoznania się z ówczesną sytuacją Kościoła, jego organizacją i wewnętrzną strukturą, z obrzędami
i liturgią. Warto podkreślić, że Justyn był człowiekiem świeckim, który wykorzystał swoją wiedzę dla obrony
wiary chrześcijańskiej.