Pamięć o deportacji Polaków
Czwartek, 21 maja 2026 (10:11)W 90. rocznicę pierwszej masowej deportacji Polaków do Kazachstanu przed pomnikiem Poległym i Pomordowanym na Wschodzie zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma uczcił pamięć tysięcy ofiar sowieckiego terroru.
28 kwietnia 1936 r. Rada Komisarzy Ludowych przyjęła rezolucję nr 776-120 o przesiedleniu Polaków. W ramach ludobójczej polityki Sowietów tysiące polskich rodzin przesiedlono z terenów Ukraińskiej SRS aż do Kazachstanu. Ofiarą polityki przesiedleńczej padli Polacy mieszkający przy granicy sowieckiej Ukrainy z Polską.
Akcję deportacyjną przeprowadzono w dwóch etapach. Pierwszy przypadł na przełom maja i czerwca 1936 roku – przesiedlono wówczas 5567 rodzin (przeszło 27 tys. osób). Drugi etap akcji zorganizowano na jesieni. We wrześniu
i w październiku wysiedlono 9433 rodzin, czyli blisko
43 tys. ludzi.
Ofiarą deportacji padli nie tylko Polacy, ale też zamieszkujący te tereny Niemcy. Szacuje się, że pośród
70 tys. przesiedlonych wówczas ludzi blisko 76 procent stanowili nasi rodacy.
Związek Sowiecki uczynił z deportacji masowe
i zinstytucjonalizowane narzędzie represji. Terror przesiedleń, niedola i śmierć wisiały nad obywatelami ZSRS ponad trzy dekady. W latach 1920-1956 przeprowadzono około 130 akcji deportacyjnych, które objęły przeszło 12 mln ludzi.