O Polską tożsamość

W homilii ks. abp Marek Jędraszewski, nawiązując do słów św. Jana Pawła II, zwrócił uwagę na najgłębszy i intymny dom sumienia – „sanktuarium człowieka”. Papież mówił na Jasnej Górze o wolności, która jest dana od Boga jako miara wielkości człowieka i, że jest mu ona także zadana. W tym samym wystąpieniu Ojciec Święty nakreślił szczególne relacje, jakie powinny panować między państwem i narodem. „Naród jest prawdziwie wolny, gdy może kształtować się jako wspólnota określona przez jedność kultury, języka i historii” – mówił Papież Polak.

W tym ujęciu państwo prawdziwie rządzi społeczeństwem i zarazem służy jego dobru wspólnemu, jeśli pozwala ono narodowi realizować własną podmiotowość, własną tożsamość, stwarza odpowiednie warunki dla rozwoju kultury, ekonomii i innych dziedzin życia społecznej wspólnoty, ma zdolność promowania tego narodu, czyli ma możliwość stwarzania warunków do wyrażania własnej tożsamości historycznej oraz kulturalnej i na koniec: naród jest suwerenny poprzez swoje państwo.

Arcybiskup, przyjmując perspektywę wydarzeń 1939 r., przypomniał, w jaki sposób Polska znalazła się jednocześnie pod okupacją nazistowskich Niemiec i Związku Sowieckiego. Zaczęto wtedy walczyć z polską tożsamością poprzez planowaną eksterminację polskiej inteligencji oraz tych, którzy stanowili ducha narodu. W tym dramatycznym czasie wielką rolę odegrał Kościół i tajne nauczanie podziemne, rozkwitała także poezja Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Tadeusza Gajcego oraz Karola Wojtyły, autora m.in. „Pieśni o ukrytym Bogu”. Metropolita krakowski podkreślił, że nie poddało się także ówczesne państwo i Rząd Rzeczypospolitej na uchodźstwie. – Polskie Państwo Podziemne i polski Naród upomnieli się o pełną suwerenność dla siebie, o prawo do tej suwerenności poprzez Powstanie Warszawskie. Młodzi ludzie, niekiedy wręcz dzieci, chcieli być wolni w wolnej Polsce – zaznaczył ks. abp Marek Jędraszewski.

Ksiądz arcybiskup zacytował również słowa papieskiej homilii z 19 czerwca 1983 r. i zarysował tło historyczne pierwszej wizyty św. Jana Pawła II na Jasnej Górze. „Tu zawsze byliśmy wolni, na Jasnej Górze, przy naszej Matce i Królowej. Tu nigdy się nie poddaliśmy. Tu czerpaliśmy siły nie tylko, by przetrwać, ale aby zwyciężyć” – mówił wtedy Ojciec Święty. – Trzeba nam, drodzy siostry i bracia, spojrzeć na to, co się dzieje dzisiaj, kiedy odnosi się wrażenie, że obecnie rządzący walczą z tożsamością naszego Narodu – podkreślił w tym kontekście arcybiskup. Wskazał na ograniczanie lekcji religii i języka polskiego w szkołach, wprowadzenie przedmiotu pod przewrotną nazwą „nauki o zdrowiu”. – Jak inaczej określić to, że w szkołach ogranicza się lekcje historii, języka polskiego, najwspanialsze lektury, nauczanie religii, a wprowadza się przedmiot, który mniej lub bardziej nastawiony jest na erozję, i to biologiczną, i tożsamościową, już małych dzieci i młodzieży? Przedmiot pod przewrotną nazwą „nauka o zdrowiu”. Jak określić, że rządzący dzisiaj jeszcze nie tak dawno pluli na polskich żołnierzy broniących wschodniej polskiej granicy, a dzisiaj uderzają przede wszystkim w cywilnych, dobrowolnie służących Ojczyźnie członków Ruchu Obrony Granic? – pytał metropolita krakowski.

Przypomniał także, że obrońcy Westerplatte stali się symbolem szlachetnej i bohaterskiej walki. – Trzeba, żeby ten symbol wciąż przemawiał, ażeby stanowił wyzwanie dla coraz nowych ludzi i pokoleń Polaków – zauważył metropolita krakowski i wskazał na stwierdzenie św. Jana Pawła II „nasze Westerplatte”. „Każdy z Was, młodzi przyjaciele, znajduje też w życiu jakieś swoje Westerplatte. Jakiś wymiar zadań, które musi podjąć i wypełnić. Jakąś słuszną sprawę, o którą nie można nie walczyć. Jakiś obowiązek, powinność, od której nie można się uchylić. Nie można zdezerterować” – mówił Papież.

Ks. abp Jędraszewski przyznał, że w okolicach kolejnych rocznic Powstania Warszawskiego usiłuje się podważać sens tego zrywu. – Mając świadomość, że musimy wybronić w sobie, każdy z nas, swoje Westerplatte, musimy wybronić także swoje Powstanie Warszawskie. Stanie się tak, jeżeli będziemy stać przede wszystkim na straży własnego sumienia – wskazał metropolita i odwołał się do homilii Papieża Polaka z 3 czerwca 1997 r. – „Bez Chrystusa nie można zbudować trwałej jedności. Nie można tego robić, odcinając się od tych korzeni, z których wyrosły narody i kultury Europy, także Polska i od wielkiego bogactwa minionych wieków. Jakże można liczyć na zbudowanie wspólnego domu dla całej Europy, dla Polski też, jeśli zabraknie cegieł ludzkich sumień wypalonych w ogniu Ewangelii, połączonych spoiwem solidarnej miłości społecznej, będącej owocem miłości Boga?” – pytał zebranych Ojciec Święty, odwołując się do postaci św. Wojciecha.

– Dziękujemy Bogu za heroicznych powstańców warszawskich – powiedział metropolita krakowski i dodał: -Dziękujemy Bogu za współczesnych obrońców naszych granic, żołnierzy i cywilów. Granic zewnętrznych określających terytorium Polski, ale także granic wewnętrznych, gdzie bój toczy się o polską tożsamość. O nas samych. I wiemy, i mamy nadzieję, że nas ocalą – stwierdził. – Ci, którzy idą, maszerują za naszą Polskę, to są chłopcy z naszego prawdziwie polskiego domu. Tylko tacy są naszymi chłopcami. Tylko tacy zasługują na szczytne miano „nasi chłopcy”. Cześć i chwała bohaterom – zakończył ks. abp Marek Jędraszewski.