IPN o ofiarach terroru hitlerowskiego
Poniedziałek, 23 czerwca 2025 (13:29)W poniedziałek 23 czerwca br. nad jeziorem Borówno pod Bydgoszczą, przy cmentarzu ofiar terroru hitlerowskiego z okresu II wojny światowej 1939–1945, odbyła się konferencja prasowa dr. hab. Karola Polejowskiego, zastępcy prezesa IPN, dr. Marka Szymaniaka, dyrektora Oddziału IPN w Gdańsku, prok. Tomasza Jankowskiego, naczelnika OKŚZpNP w Gdańsku, oraz dr. Dawida Kobiałki z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego.
W związku z prowadzonym śledztwem Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
w Gdańsku ustalono nowe fakty w sprawie zbrodni pomorskiej. Zobacz konferencję TUTAJ.
15 czerwca 2025 r. zakończono czynności procesowe prowadzone w Borównie pod Bydgoszczą przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
w Gdańsku.
Badania archeologiczne pod kierunkiem dr. Dawida Kobiałki (Instytut Archeologii, Uniwersytet Łódzki) nad jeziorem Borówno związane były z masowymi mordami, do których doszło w pobliżu jeziora w październiku 1939 r. Pola okalające jezioro zostały przecięte latem 1939 r. linią umocnień polowych (okopy). Nie prowadzono tutaj jednak walk obronnych. Niemniej transzeje posłużyły różnym niemieckim formacjom w październiku 1939 r. do przeprowadzenia nad okopami masowych zbrodni.
Z jednej strony prace miały na celu odnalezienie nieznanych i nieoznaczonych grobów związanych
z masowymi zbrodniami, do których dochodziło
w październiku 1939 r., z drugiej – zmierzały do udokumentowania i przeanalizowania materialnych śladów związanych z tuszowaniem masowych zbrodni w ramach tzw. Akcji 1005 (niem. Aktion 1005) – akcji ekshumacyjnej mającej zniszczyć materialne dowody niemieckich zbrodni z początkowego okresu II wojny światowej.
Jak wynika z dokumentacji archiwalnej, w czerwcu 1944 r. nad jezioro Borówno przybyły specjalne niemieckie jednostki, które wydobyły zalegające zwłoki i spaliły je w pobliżu lasku znajdującego się z zachodniej strony jeziora.
Po wojnie prowadzono oględziny miejsc zbrodni
i przesłuchiwano świadków. Na tej podstawie zlokalizowano miejsce palenia zwłok, okop, z którego zwłoki były wydobyte, oraz dwie odnogi okopu, które jednak nie zostały zniszczone przez Niemców. W 1945 r. udało się
w nich ekshumować zwłoki 102 osób.
Badania, które nadzorował pion śledczy IPN w 2025 r., były wsparte opracowaniem historycznych zdjęć lotniczych, pochodnych produktów lotniczego skanowania laserowego, oraz badaniami powierzchniowymi za pomocą detektorów metali.
Z poczynionych ustaleń wynika, że w październiku 1939 r. na tym terenie doszło do masowych mordów ludności cywilnej, w tym pacjentów szpitala psychiatrycznego ze Świecia. Na tym obszarze planowane są kolejne etapy prac poszukiwawczo-ekshumacyjnych.
W związku z powyższym Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku zwraca się z prośbą do wszystkich osób, których krewni stracili życie z rąk funkcjonariuszy
i współpracowników III Rzeszy na terenie Świecia, Borówna i okolic o zgłaszanie się do Oddziału IPN w Gdańsku. Będziemy zbierać relacje o ofiarach zbrodni niemieckich zamieszkujących w czasie II wojny światowej ww. tereny oraz materiał genetyczny do badań identyfikacyjnych.
Kontakt:
Prokurator Tomasz Jankowski, naczelnik Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
w Gdańsku
Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku
al. Grunwaldzka 216
80-266 Gdańsk
tel. 58 660 67 30