• Sobota, 18 kwietnia 2026

    imieniny: Apoloniusza, Bogusławy

80. rocznica tragedii górnośląskiej

Czwartek, 23 stycznia 2025 (09:19)

Podcast historyczny, sesja naukowa pt. „’45. Rok ostatni, rok pierwszy na Górnym Śląsku” i wystawa w Gliwicach
– to wybrane inicjatywy, które przygotował katowicki oddział Instytutu Pamięci Narodowej z okazji 80. rocznicy tragedii górnośląskiej.

Wydarzenia nazywane tragedią górnośląską rozpoczęły
się w styczniu 1945 r., kiedy na Górny Śląsk wkroczyła Armia Czerwona, dopuszczając się morderstw, rabunków, gwałtów czy kradzieży. Następnie przeprowadzono akcję deportacji ponad 46 tys. mieszkańców Górnego Śląska
do prac przymusowych w głąb ZSRR.

„»Wyzwolenie« Polski przez sowiecką armię poskutkowało popadnięciem naszego kraju w nową niewolę. Dodatkowo wkroczenie tejże armii na Górny Śląsk stało się źródłem wielkiego cierpienia, zapamiętanego jako tragedia górnośląska” – przypomniała Monika Kobylańska
z katowickiego IPN.

Samorządy woj. śląskiego i opolskiego ustanowiły 2025 r. Rokiem Tragedii Górnośląskiej. Natomiast Sejm i Senat RP podjęły uchwały upamiętniające ofiary tragicznych wydarzeń sprzed 80 lat. Główne rocznicowe obchody zaplanowano w regionie na najbliższy weekend.

Jedną z inicjatyw IPN jest nowy odcinek podcastu historycznego, który można już posłuchać na platformie Spotify pod adresem: https://open.spotify.com/episode/0nm2i5fK3BXYBCB4b40EB2. To rozmowa z udziałem naukowców z IPN, którzy wyjaśniają m.in., co rozumie się pod pojęciem tragedii górnośląskiej, odpowiadają na pytanie, czy przed 1989 r. wydarzenia te były przedmiotem badań historycznych
i jak wygląda dorobek naukowy w tej dziedzinie.

W czwartek w Przystanku Historia – Centrum Edukacyjnym IPN w Katowicach odbędzie się sesja naukowa „Rok 1945 na Górnym Śląsku. Część I. Bilans »wyzwolenia«”,
która będzie okazją do podsumowania wyników badań naukowych na temat skutków obecności Armii Czerwonej na Górnym Śląsku w 1945 r. „Zaprezentowana zostanie kwestia sowieckiego systemu komendantur i obozów,
akcji aresztowań i deportacji, zbrodni i gwałtów dokonanych przez czerwonoarmistów, demontażu
i rekwizycji oraz szacunku strat osobowych i materialnych w 1945 r. związanych z działaniami Armii Czerwonej”
– opisuje IPN.

Z kolei w sobotę w Willi Caro w Gliwicach zostanie otwarta wystawa pt. „’45. Rok ostatni, rok pierwszy na Górnym Śląsku”, która jest próbą ukazania dynamiki ostatnich miesięcy II wojny światowej w perspektywie regionu górnośląskiego.

APW, PAP