Komu przeszkadzały pamiątki po obrońcach Ojczyzny?

Czwartek, 25 kwietnia 2013 (19:25)

Muzealna ekspozycja dawnego Wojskowego Szpitala Ujazdowskiego w Zamku Ujazdowskim, w którym leczyli się m.in. żołnierze września 1939 r., została usunięta przez Centrum Sztuki Współczesnej – alarmują kombatanci. Wskazują, że odbyło się to wbrew ich woli, i bezskutecznie zabiegają o jej przywrócenie.

Początki Szpitala Ujazdowskiego sięgają czasów króla Stanisława Augusta. Przez dwa wieki placówka służyła żołnierzom polskim walczącym o niepodległość. Także tutaj w czasie okupacji niemieckiej w latach 1939-1944 działał prężny ośrodek konspiracyjny, co miało potwierdzenie w używanej nazwie „Rzeczpospolita Ujazdowska”.

Grono wrażliwych ludzi związanych od lat z byłym Wojskowym Szpitalem Ujazdowskim postanowiło działać w latach 90. – gdy zaistniały w kraju polityczne warunki – by ocalić od zapomnienia chlubną przeszłość terenu, na którym placówka się znajdowała.

Byli pacjenci szpitala – żołnierze września 1939, ich opiekuni społeczni, lekarze, sanitariusze oraz dawni mieszkańcy tego terenu, postanowili zachować to historyczne miejsce. Pod przewodnictwem prof. dr med. Hanny Odrowąż-Szukiewicz rozpoczęli działalność jako Społeczny Komitet Organizacyjny Muzeum Szpitala Wojskowego na Ujazdowie przekształcony następnie w 1995 r. w Stowarzyszenie Twórców Muzeum Zamku i Szpitala Wojskowego na Ujazdowie.

Wiele ludzi przekazywało pamiątki, przyszłe eksponaty muzealne. Były to: dokumenty, mundury zasłużonych, ordery i odznaczenia żołnierzy września 1939 r. leczących się w szpitalu z odniesionych ran, różańce wykonane z łusek naboi pozbieranych z miejsc ulicznych egzekucji, pierścionki z godłem wykonane przez pacjentów i wiele innych eksponatów historycznych z okresu wojny w ilości kilkuset sztuk. Ich wysiłek został uwieńczony powstaniem ekspozycji muzealnej. W Zamku Ujazdowskim utworzono Muzeum Zamku i Szpitala Wojskowego na Ujazdowie, które rozpoczęło swą działalność 27 maja 2000 roku.

– W 2013 r. zrodziła się chęć unowocześnienia przekazu, drogą usunięcia wymienionych wyżej eksponatów i zastąpienia ich wyświetlaniem slajdów na ścianach sali wystawowej. Eksponaty historyczne byłego Wojskowego Szpitala Ujazdowskiego praktycznie zostały zlikwidowane, a ich miejsce zastąpił spektakl filmowy – informuje w rozmowie z portalem NaszDziennik.pl płk w st. spocz. inż. Aleksy Matuszak. Wywołało to protest środowiska kombatanckiego i osób zaangażowanych w organizację muzeum. Jak podkreśla płk Matuszak, „tu trzeba równolegle prezentować duszę – a są nią oglądane eksponaty historyczne, a nie slajdy wyświetlane na ścianach sali wystawowej, jak to uczyniono”.

Według niego, czego nie zdołano zlikwidować, pochowano w  szafce z szufladami. – Kto chce, może w nich grzebać bez ograniczeń, nawet jak ma lepkie ręce… Resztę eksponatów, poza trzema czy czterema gablotkami, odstawiono w niebyt. Na domiar złego, efektowną posadzkę z drewna wykonaną w systemie intarsji, zamiast oczyścić z brudu, pomalowano na zielono, dodając elementy ozdobne w kolorze białym – zaznacza oburzony pułkownik.

– Trzeba nie mieć wrażliwości patriotycznej, żeby ten sposób prezentacji muzealnej – dramatycznej i bolesnej przeszłości Ujazdowa – dopuścić do realizacji. Jest pytanie, kiedy i za czyje pieniądze zostanie przywrócona ekspozycja – czego stanowczo domagają się kombatanci i byli ujazdowiacy – konkluduje płk Matuszak.

Niestety, pracownicy biura prasowego Centrum Sztuki Współczesnej nie udzielili NaszemuDziennikowi.pl odpowiedzi na pytania dotyczące częściowego usunięcia ekspozycji.

 

Jan Grabijas