Historia heroicznej walki o drugiego człowieka
Wtorek, 13 sierpnia 2024 (13:21)Instytut Pamięci Narodowej oraz Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL zapraszają
na dwanaście wrześniowych pokazów spektaklu „Przez ścianę”, które odbędą się w dniach 7, 12, 13, 23, 24 oraz
25 września o godz. 18.00 i 20.00 w budynku muzeum
przy ul. Rakowieckiej 37 w Warszawie.
Rezerwacja bezpłatnych biletów pod adresem: wydarzeniakulturalne@ipn.gov.pl
„Przez ścianę” to autorska sztuka teatralna Leszka
Zdunia, inspirowana losami Wiesławy Pajdak
i Jerzego Śmiechowskiego.
Jesienią 1947 roku obydwoje zostali osadzeni
w mokotowskim więzieniu przy ulicy Rakowieckiej
w Warszawie. Powodem były podejrzenia o udział
w konspiracji i szpiegostwo. Ich cele dzieliła cienka ściana. Nawiązali ze sobą kontakt właśnie przez nią, wystukując alfabetem Morse’a różne wiadomości. Zaczęło się od prostych pytań – kim jesteś?, za co siedzisz? Kiedy okazało się, że Jerzemu grozi kara śmierci, Wiesława postanowiła za wszelką cenę podtrzymać go na duchu. Pomiędzy wezwaniami na przesłuchania i torturami (oprawcami byli m.in. Humer i Różański) opowiadała Jerzemu krzepiące historie i streszczała książki. Najwięcej czasu poświęciła Tristanowi i Izoldzie. Po kilku miesiącach, wciąż porozumiewając się alfabetem Morse’a, Jerzy oświadczył się Wiesi, a ona zgodziła się zostać jego żoną. Zanim jednak mogli się spotkać, minęło niemal 6 lat. Po raz pierwszy „na żywo” zobaczyli się podczas swojego ślubu
w zakładzie karnym w Grudziądzu. Kilka tygodni po ślubie Wiesława, na mocy amnestii, opuściła więzienie.
Państwo Śmiechowscy przeżyli wspólnie 55 lat.
Mokotowskie więzienie było miejscem niewyobrażalnego bestialstwa ze strony oprawców, na siłę instalujących
w Polsce komunistyczny ład. Z powodów ideologicznych próbowali oni za wszelką cenę upokarzać i pozbawiać godności więźniów politycznych. Stosując różnego rodzaju tortury fizyczne i psychiczne, zmuszali do składania fałszywych zeznań, współpracy z władzą oraz wydawania koleżanek i kolegów, którzy po zakończeniu II wojny światowej nie złożyli broni, bo nie zgadzali się na narzucony porządek. W latach największego terroru
– 1945-1956 – w więzieniu wykonano ponad 300 wyroków śmierci. Kilka tysięcy osób zmarło z powodu wycieńczenia lub zakatowania podczas przesłuchań.
Ludzkie dramaty, które rozgrywały się przy
ul. Rakowieckiej, były też źródłem niezliczonej ilości pięknych gestów. O takiej właśnie postawie opowiada sztuka „Przez ścianę” – historia heroicznej walki o drugiego człowieka. Walki podjętej w warunkach upodlenia. To rzecz o miłości, która potrafi wszystko znieść. O miłości, która jest prawdziwie cierpliwa. To opowieść o pięknych ludziach, którzy nie pozwolili zdeptać swojej godności.
Twórcy i artyści:
- Magdalena Krylik – w roli Małej;
- Ksawery Szlenkier – w roli Ju;
- Leszek Zduń – reżyser;
- Rafał Odrobina – muzyka;
- Aleksandra Reda – scenografia.