Krzyż - znak wiary i kultury

Środa, 10 kwietnia 2013 (16:53)

W Muzeum Regionalnym w Jaśle otwarto wystawę pt. „Krzyż – znak wiary i kultury”. Ekspozycja ukazuje historię krzyża, który stał się głównym i uniwersalnym znakiem rozpoznawczym dla wszystkich chrześcijan.

Przed Chrystusem, w całym starożytnym świecie krzyż uchodził za symbol cierpienia, śmierci i tortur. Był znakiem haniebnej, najsurowszej kary i podłego ludzkiego końca. Przez ofiarę śmierci i zmartwychwstanie Chrystusa stał się znakiem odkupienia całej ludzkości i powszechnego pojednania z Bogiem, a chrześcijanie przyjęli go za główny symbol wiary i przynależności do wspólnoty ludzi wierzących.

Na wystawie w Muzeum Regionalnym w Jaśle zgromadzono eksponaty krzyża z różnych wieków. Najstarsze – monety bizantyjskie z wizerunkiem krzyża pochodzą z VI wieku. Można też zobaczyć krzyże pektoralne z X-XIII wieku. Wśród nich są ręczne krzyże unickie i prawosławne oraz koptyjskie krzyże ręczne i procesyjne pochodzące z Etiopii.

Na szczególną uwagę zasługują enkolpiony – misternie rzeźbione krzyże relikwiarze, w których dostojnicy kościelni, m.in. papieże, biskupi, ale także majętne osoby świeckie, np. cesarze, nosili na piersi relikwie Krzyża Świętego lub Pisma Św. Enkolpion najczęściej miał kształt skrzyneczki lub krzyża, a umieszczenie go na piersiach było pewnego rodzaju formą wyznania wiary i prośby o Boże błogosławieństwo.

Bogaty zbiór uzupełniają krzyże – pasyjki oraz krzyże wiszące. Ponadto na wystawie w Jaśle prezentowane są obrazy pasyjne oraz tkaniny liturgiczne z motywem krzyża. Wśród nich ornaty, stuły oraz manipularze. Wystawa oraz prezentowane na niej różne przedstawienia krzyża świadczą o dużej różnorodności plastycznej znaku krzyża wśród chrześcijan różnych obrządków.

Krzyże pokazane na wystawie w jasielskim muzeum są nie tylko zewnętrznym wyrazem kultu religijnego. Często każdy z nich kryje w sobie jakąś indywidualną historię życia osoby czy osób, do których należały. Krzyże – często dzieła sztuki, ale przede wszystkim symbole wiary, które wyszły spod ręki artystów rzeźbiarzy, jubilerów, malarzy, hafciarzy, a także twórców ludowych pokazują kunszt ich twórców. Ekspozycję pt. „Krzyż – znak wiary i kultury” w Muzeum Regionalnym w Jaśle można zwiedzać do końca maja br.

Mariusz Kamieniecki