Wykorzenić Naród

Piątek, 16 lutego 2024 (09:06)

Barbara Nowacka od razu po objęciu stanowiska ministra edukacji zapowiadała, że zamierza „odchudzić podstawę programową”. W poniedziałek resort opublikował pomysły zmian, a do 19 lutego mają trwać tzw. prekonsultacje, czyli można przesyłać opinie oraz własne sugestie „propozycji ograniczenia wymagań w podstawie programowej”. Jak informuje ministerstwo, nowa „zawężona” podstawa będzie obowiązywać w okresie przejściowym od roku szkolnego 2024/2025. Docelowa, całościowa reforma ma wejść w życie od 1 września 2026 roku.

Jakie zmiany obecnie proponuje resort edukacji? Przede wszystkim usunięcie z listy lektur obowiązkowych utworów patriotycznych i chrześcijańskich. W klasach IV-VI lewicowy rząd chce skreślić z niej: „Powrót taty” Adama Mickiewicza, opisy zwyczajów i obyczajów, polowania i koncert Wojskiego z „Pana Tadeusza”, „Katarynkę” Bolesława Prusa, „W pamiętniku Zofii Bobrówny” Juliusza Słowackiego, wiersze Władysława Bełzy, pieśni i utwory patriotyczne, jak również przypowieści ewangeliczne o siewcy i pannach roztropnych. Z kolei na poziomie klas VII-VIII planowane jest wykreślenie: „Żony modnej” Ignacego Krasickiego, „Reduty Ordona” Juliusza Słowackiego, „Syzyfowych prac” Stefana Żeromskiego, wierszy Cypriana Kamila Norwida. „Quo vadis” ma być przeniesione do lektur uzupełniających, a „Pan Tadeusz” będzie omawiany nie w całości, ale we fragmentach. Z listy lektur uzupełniających resort skreśla również „Topsy i Lupus” Zofii Kossak-Szczuckiej oraz „Wspomnienia wojenne” Karoliny Lanckorońskiej. W liceum z poziomu podstawowego jako lektury obowiązkowe mają zniknąć: „Legenda o św. Aleksym”, „Kronika Galla Anonima”, „Romeo i Julia” Williama Szekspira, „Konrad Wallenrod” Adama Mickiewicza, „Rozdziobią nas kruki, wrony” Stefana Żeromskiego, „Droga donikąd” Józefa Mackiewicza, a z poziomu rozszerzonego „Wyznania” św. Augustyna, fragmenty „Summy Teologicznej” św. Tomasza z Akwinu, „Lilla Weneda” Juliusza Słowackiego. Z lektur uzupełniających wykreślono utwory św. Jana Pawła II, „Zapiski więzienne” ks. kard. Stefana Wyszyńskiego oraz wybrane utwory okresu stanu wojennego.

Jako lekturę obowiązkową resort edukacji proponuje m.in. w liceum Olgę Tokarczuk i Andrzeja Stasiuka. Barbara Nowacka uważa, że młodzież powinna czytać więcej literatury powstałej w XXI wieku.

Groźne skutki

Pomysłami ministerstwa zaniepokojony jest prof. Piotr Jaroszyński, kierownik Katedry Filozofii Kultury i Podstaw Retoryki KUL. – Proponowane zmiany w podstawie programowej oraz w kanonie lektur szkolnych będą miały dalekosiężne skutki. Chodzi o pozbawienie Narodu jego tożsamości, która opiera się przecież również na arcydziełach literatury. One mają być nieobecne w świadomości kolejnych pokoleń. Skutek będzie taki, że zaniknie poczucie wspólnoty narodowej, Polacy zostaną pozbawieni korzeni i kulturowego fundamentu – wyjaśnia w rozmowie z „Naszym Dziennikiem” filozof. W jego przekonaniu mamy do czynienia z procesem wyzucia Polaków z ich tożsamości, która ma swoje źródła w kulturze wysokiej. – To jest konsekwencja pewnych założeń ideologicznych, a zalecane obecnie zmiany idą dalej niż kanon lektur za czasów komunistycznych. Główną rolę w kształtowaniu tożsamości odgrywają te utwory, które są na najwyższym poziomie światowym. To jest dziedzictwo, które kształtuje nasze człowieczeństwo. Obecnie serwowana ideologia jest w istocie antyludzka i jeśli pojawia się w niej człowiek, to tylko w negatywnym sensie. Wpisuje się to w działania środowisk globalistycznych, którym zależy na tym, aby człowiek był pozbawiony swoich korzeni i sprowadzony do materii. Jest to nurt skrajnie antyhumanistyczny – dodaje nasz rozmówca.

Jego zdaniem wprowadzanie do kanonu lektur szkolnych obowiązkowych pozycji autorstwa Olgi Tokarczuk stanowi siłową próbę wtłaczania młodzieży do świata, który jest nam kulturowo obcy. – Treści w nim obecne dla nieukształtowanego młodego człowieka, który nie posiada wystarczającego rozeznania literackiego i filozoficznego, są ogromnym zagrożeniem, ponieważ oddalają one od naszego dziedzictwa. Pseudowiedza zawarta w tej literaturze psuje człowieka i go demoralizuje – tłumaczy prof. Piotr Jaroszyński.

Z kolei dr Andrzej Mazan, pedagog, podkreśla, że patrząc na klucz, według którego został sformułowany nowy kanon lektur szkolnych, widzimy wyraźnie zatarcie wrażliwości etycznej. – Ten klucz wyrzuca dzieła patriotyczne i takie, które rozbudzają miłość do Ojczyzny, ale również takie, które promują najszlachetniejsze postawy. Wraca zatem pedagogika wstydu i pokazanie, że Polacy nie byli i nie są ani szlachetnymi ludźmi, ani wielkim Narodem – zauważa nasz rozmówca.

Wyraźnie widać, że ta ideologiczna gilotyna dotknęła lektury chrześcijańskie. – To stanowi ogołocenie dzieci i młodzieży z podstaw człowieczeństwa. Jest to robione rozmyślnie. Chodzi o to, żeby młodzież nie otrzymała w żadnym miejscu wiedzy o tym, co najważniejsze – zaznacza dr Andrzej Mazan. W jego ocenie niektóre z książek, które zostały dodane do listy lektur, to utwory o charakterze antychrześcijańskim i antypolskim.

Kulturowe zgliszcza

Z podstawy programowej języka polskiego został wykreślony również punkt mówiący o tym, że należy rozbudzać w uczniach „potrzebę tworzenia tekstów o walorach estetycznych”. Czy ma się to wpisać w obecną tendencję „nieoceniania”? Wygląda na to, że szkoła, w zamyśle nowych władz resortu, ma nie zachęcać uczniów do dbałości o jakość wypowiedzi i poprawnego, również pod kątem estetycznym, formułowania tekstu. – Obserwujemy atak na język polski, który jako proces ma długą historię. Zaborcy zakazywali używania języka polskiego w instytucjach publicznych, a nawet na ulicach. Wracają zatem stare wzory – ubolewa prof. Piotr Jaroszyński. Język natomiast jest najgłębszym i najmocniejszym spoiwem kultury. – Uderzenie w język jest uderzeniem bezpośrednio w tożsamość. To ma doprowadzić do tego, że Polacy będą grupą ludzi mieszkających na określonym terenie, ale język nie będzie już spoiwem kulturowym, a Polacy staną się wtórnymi analfabetami. Wtórny analfabeta to ktoś, kto pozornie posługuje się językiem polskim, ale nie ma wiedzy, rozeznania, nie jest zakorzeniony w kulturze, jest oderwany od dziedzictwa, nie rozumie otaczającego go świata – przekonuje filozof z KUL.

Jak dodaje, atak na polskość jest obecnie szeroki, dlatego trzeba obmyślać i stosować środki zaradcze, które pomogą nam przetrwać trudny czas. – On nie będzie trwał wiecznie. Niezwykle ważne jest jednak, abyśmy wzorem naszych przodków z czasów zaborów przywrócili troskę o język polski na najwyższym poziomie, pielęgnowali i przekazywali naszą kulturę. To wszystko po to, abyśmy po upadku obecnego reżimu nie obudzili się jako analfabeci, ale żebyśmy mieli do czego wrócić i nawiązać, odbudowując Polskę z kulturowego zgliszcza – podsumowuje prof. Piotr Jaroszyński.

Paulina Gajkowska, „Nasz Dziennik”