Dotacje na zabytki na Podkarpaciu

Wtorek, 9 kwietnia 2013 (16:02)

Blisko 10 mln złotych z budżetu wojewody (Małgorzaty Chomycz-Śmigielskiej) zostanie przeznaczone w tym roku na ochronę zabytków na Podkarpaciu. Spora część tej kwoty pozwoli na remont i restaurację obiektów sakralnych.

Spośród 412 wniosków o dotacje pozytywnie rozpatrzono 263. Na dofinansowanie prac remontowo-konserwatorskich może liczyć np. bazylika archikatedralna w Przemyślu pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Jana Chrzciciela, która otrzyma 300 tys. złotych. Pieniądze te pozwolą m.in. na kontynuację prac w obrębie odkrytej w podziemiach bazyliki romańskiej rotundy. Przypomnijmy, że w podziemiach gotycko-barokowej świątyni podczas zakończonych w 1998 r. badań odkryto i odsłonięto pochodzącą z XI w. rotundę romańską oraz pozostałości murów o wiele starszej świątyni z czasów Mieszka I. To sensacyjne odkrycie rzuciło nowe światło na dzieje chrystianizacji w tej części Europy. Okazało się bowiem, że rotunda św. Mikołaja była najprawdopodobniej najstarszą, a zarazem najdalej wysuniętą na wschód świątynią obrządku łacińskiego monarchii wczesnopiastowskiej.

Prace w przemyskiej archikatedrze to jedno z najpoważniejszych wyzwań konserwatorskich na Podkarpaciu w bieżącym roku. W ramach prowadzonych działań zostanie ustabilizowana i wzmocniona konstrukcja rotundy. W przyszłości zabytkowe podziemia przemyskiej archikatedry mają być udostępnione zwiedzającym. Wśród nich nekropolia biskupów przemyskich. Grażyna Stojak, podkarpacki wojewódzki konserwator zabytków, podkreśla, że w planach jest utworzenie małych sarkofagów, w których zostaną złożone szczątki biskupów. W kryptach biskupich wyeksponowane będą zakonserwowane trumny i szaty biskupów.

Ponadto w tym roku dzięki 150 tys. zł dotacji wojewody będą kontynuowane prace przy polichromii w kościele pw. św. Michała Archanioła w Kańczudze, gdzie w ubiegłym roku pod 21 warstwami tynku odkryto zabytkową polichromię z 1605 r. sygnowaną nazwiskiem Grzegorza Kuśniewicza. To jedno z najważniejszych odkryć ostatnich lat na Podkarpaciu i ewenement w skali kraju. Ponadto 150 tys. zł trafi do parafii pw. Świętej Trójcy w Krośnie, m.in. na konserwację dekoracji malarskich w prezbiterium świątyni oraz ołtarza bocznego i dwóch epitafiów. Na wsparcie i pomoc finansową mogą też liczyć zabytkowe obiekty sakralne w Bachórcu, Birczy i Krzemienicy.

Dofinansowanie trafi też do wielu świeckich zabytków na Podkarpaciu. Wyremontowana i zakonserwowana zostanie jedna ze ścian na zamku w Lesku, a pałac Czartoryskich w Pełkiniach-Wygarkach otrzyma środki na wymianę stolarki okiennej.

Na liście podkarpackich zabytków znajduje się ok. 12 tysięcy obiektów. Zdecydowana ich większość jest w dobrym stanie i nie wymaga pilnych zabiegów. Służby konserwatorskie zwracają jednak uwagę, że w przypadku zabytków ważna jest profilaktyka. Apelują do osób odpowiedzialnych, aby składania wniosków o datacje nie odkładać na ostatnią chwilę, kiedy obiekt jest już w opłakanym stanie. Znacznie utrudnia to i podwyższa koszty jego renowacji.

                                         

                                  

Mariusz Kamieniecki