Uroczystości 120. rocznicy urodzin ks. abp. Antoniego Baraniaka
Niedziela, 7 stycznia 2024 (19:06)Tak może zachować się tylko człowiek świadom swoich przyrzeczeń chrzcielnych, gotów ofiarować wszystko – nie wyłączając swego życia – nie dla idei, ale dla tego, co się kocha; dla Kościoła i Ojczyzny. Takich ludzi potrzebuje dzisiaj Polska, takich potrzebuje świat – powiedział w Niedzielę Chrztu Pańskiego ks. abp Stanisław Gądecki.
Metropolita poznański przewodniczył Mszy św. z okazji 120. rocznicy urodzin ks. abp. Antoniego Baraniaka w jego rodzinnej parafii pw. św. Marcina Biskupa w Mchach.
Msza św. była transmitowana na cały świat przez
TVP Polonia.
W homilii przewodniczący KEP przypomniał życie i drogę powołania ks. abp. Antoniego Baraniaka, metropolity poznańskiego w latach 1957-1977, współpracownika Prymasów Augusta Hlonda i Stefana Wyszyńskiego. Podkreślił, że w swojej rodzinie otrzymał on „staranne wychowanie religijne, które miało wielki wpływ na jego późniejsze ciche, sumienne, pracowite i heroiczne życie”.
Zaznaczył, że Prymas Polski August Hlond we wrześniu 1933 roku powołał ks. Baraniaka na stanowisko swojego osobistego sekretarza.
„Współpraca z księdzem kardynałem – najwybitniejszą osobistością Kościoła katolickiego w Polsce – była pełniona z pełnym oddaniem dla spraw, które inicjował ksiądz Prymas” – mówił metropolita poznański. Zwrócił uwagę,
że towarzyszył on pracom księdza kardynała aż do śmierci, a później – z woli umierającego Prymasa – „przekazał Stolicy Świętej prymasowską sugestię dotyczącą ewentualnego następcy w osobie Stefana Wyszyńskiego, ówczesnego biskupa lubelskiego”. Następnie był także
jego osobistym sekretarzem i kapelanem oraz wiernym pomocnikiem.
Przewodniczący KEP podkreślił, że ks. abp Baraniak
był „dyskretny, raczej milczący, precyzyjny w pracy kancelaryjnej, ze spokojem prowadził zlecone sobie sprawy Kościoła”.
Ksiądz abp Gądecki zauważył, że kiedy mimo zawartego „Porozumienia” między rządem a Episkopatem w kwietniu 1950 roku sytuacja Kościoła w Polsce się pogorszyła,
ks. abp Baraniak „redagował i wysyłał do władz państwowych niezliczone pisma oraz petycje w sprawie uwolnienia aresztowanych i przesłuchiwanych”.
Przewodniczący KEP wskazał, że podczas trzyletniego pobytu w więzieniu w latach 1953-1956 na Mokotowie, wielokrotnych przesłuchiwań i tortur, jakim był poddawany, ks. abp Baraniak nie dał się złamać.
„Wiele przesłanek wskazuje na to, że w okresie jego uwięzienia decydowały się przyszłe losy Kościoła katolickiego w Polsce. To, że w Polsce nie odbył się pokazowy proces Prymasa i nie udało się komunistom skompromitować Kościoła, tak jak to stało się w Chorwacji, Czechach, Rumunii, Słowacji i na Węgrzech, zawdzięczamy osobie skromnego, pokornego człowieka, który
w najtrudniejszym dla Kościoła czasie nie ugiął się
i nie załamał” – stwierdził ks. abp Gądecki.
Przypomniał posługę hierarchy w Kościele w Polsce
i w archidiecezji poznańskiej. Zwrócił uwagę, że borykał się on z licznymi restrykcjami ze strony władzy ludowej
i był cały czas inwigilowany. Brał udział w Soborze Watykańskim II, pracując w Komisji Kościołów Wschodnich (1962-1965), był przewodniczącym Komisji Episkopatu
ds. Realizacji postanowień Soboru Watykańskiego II
w Polsce, przygotowywał projekty listów w tej sprawie
dla Konferencji Episkopatu Polski. Z jego też inicjatywy opracowano Katechizm Nauki Soboru Watykańskiego II. Przeprowadził I Powojenny Synod Archidiecezji Poznańskiej (1968), zorganizował uroczystości milenijne w Poznaniu
w dniach 16-17 kwietnia 1966 roku, gromadzące Episkopat Polski i wielotysięczne rzesze wiernych.
Wyraził wdzięczność prezesowi IPN, a także Centralnemu Zarządowi Służby Więziennej w Warszawie za otwarcie w areszcie przy ul. Rakowieckiej „celi arcybiskupa Baraniaka”, gdzie „ta heroiczna postać może zostać przybliżona nowym pokoleniom Polaków”.
Słowa podziękowania metropolita poznański skierował również do ks. abp. Marka Jędraszewskiego „za obszerne opracowanie okresu więziennego arcybiskupa Baraniaka” oraz pani Jolanty Hajdasz, która „udokumentowała ten okres w swoich filmach dokumentalnych: „Zapomniane męczeństwo”, „Żołnierz niezłomny Kościoła” oraz „Powrót”.
Antoni Baraniak urodził się 1 stycznia 1904 roku we wsi Sebastianowo w Wielkopolsce. W młodości wstąpił do zgromadzenia salezjanów. Przed wojną został sekretarzem ówczesnego Prymasa Polski, ks. kard. Augusta Hlonda,
a po wojnie – Prymasa Stefana Wyszyńskiego.
W 1951 roku Papież Pius XII mianował go biskupem pomocniczym archidiecezji gnieźnieńskiej. We wrześniu 1953 roku został aresztowany i wtrącony na trzy lata
do więzienia na warszawskim Mokotowie, gdzie był torturowany i szykanowany. Rok po odzyskaniu wolności został metropolitą poznańskim. Mimo sprzeciwu władz
w 1966 roku zorganizował w Poznaniu obchody tysiąclecia Chrztu Polski.
Zmarł po długiej i ciężkiej chorobie 13 sierpnia 1977 roku. Został pochowany w podziemiach poznańskiej katedry.
W czerwcu 2011 roku Instytut Pamięci Narodowej – Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie umorzyła śledztwo w sprawie znęcania się fizycznego i moralnego nad ks. bp. Antonim Baraniakiem w latach 1953-1955 przez funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa publicznego.
19 czerwca 2017 roku prokurator OKŚZpNP w Warszawie wznowił umorzone w 2011 roku śledztwo w sprawie prześladowania ks. abp. Baraniaka. 15 września 2017 roku Sejm RP podjął uchwałę w sprawie upamiętnienia
ks. abp. Baraniaka – „Żołnierza Niezłomnego Kościoła” –
w 40. rocznicę jego śmierci.
Ksiądz abp Antoni Baraniak znalazł się wśród 25 wybitnych Polaków odznaczonych 11 listopada 2018 roku przez prezydenta RP Andrzeja Dudę Orderem Orła Białego
z okazji setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości.
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwałą z lipca 2023 roku ogłosił 2024 Rokiem Arcybiskupa Antoniego Baraniaka.