Odnalezienie miejsca spoczynku kpr. Jana Dyrki

Czwartek, 21 września 2023 (12:41)

W wyniku prac prowadzonych w poniedziałek i we wtorek 18-19 września br. odkryto szczątki jednej osoby. Zostaną one poddane dalszym oględzinom antropologicznym
i identyfikacji genetycznej – podał w czwartek IPN.

Wszystko wskazuje na to, że Dyrka, który zginął
w sierpniu 1946 r. po obławie na grupę partyzantów
w pobliżu Ożarowic.

Jan Dyrka urodził się 1 lipca 1922 r. w Winownie. Razem
ze starszym bratem Józefem służył w Armii Krajowej
w oddziale sierż./ppor. Władysława Musialika, ps. Bolesław. Po wojnie „Bolesław” odtworzył ze struktur podziemia liczne i dobrze zorganizowane Zgrupowanie Ruchu Oporu Armii Krajowej (ROAK), operujące na obszarze powiatów: częstochowskiego, lublinieckiego, zawierciańskiego, tarnogórskiego i będzińskiego.

W kwietniu 1945 r. Dyrka został powołany do wojska,
z którego zdezerterował w trakcie urlopu żniwnego.
8 grudnia 1945 r. razem z braćmi Józefem i Stanisławem brał udział w zwycięskiej potyczce „Bolesława” z obławą Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego pod Cynkowem. Służył w plutonie specjalnym Bronisława Musialika „Giętkiego”.

„Niezwykle mobilny pluton specjalny »Giętkiego«
prowadził akcje zaopatrzeniowe – zatrzymywał ciężarówki Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Pomocy
i Odbudowy (UNRRA) na szosie Częstochowa – Katowice
i przejmował żywność na rzecz oddziału »Bolesława«.
W sierpniu 1946 r. »Giętki« z pięcioma żołnierzami kwaterował u szwagra na tzw. Pustkowiu Brynickim
k. Ożarowic” – opisuje Adam Kondracki z BPiI IPN.

Wskutek donosu 14 sierpnia 1946 r. pod odosobnionym gospodarstwem pojawiła się grupa operacyjna 35. Pułku Piechoty z Tarnowskich Gór, prowadzona przez szefa Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego
w Zawierciu. Po otoczeniu zabudowań i odkryciu, że grupa partyzantów ukrywa się w stodole, wywiązała się gwałtowna walka.

„Żołnierze ROAK próbowali przebić się do lasu przez pierścień okrążenia, co udało się tylko rannemu dowódcy. Jeden z partyzantów został aresztowany, czterech odniosło śmiertelne obrażenia. Gospodarz i jego brat zostali zmuszeni do załadowania jednego poległego i jednego śmiertelnie rannego partyzanta na ciężarówkę, którą zawieziono ich do Tarnowskich Gór” – dodał Kondracki.

75 lat później odnaleziono zapis w księgach parafii
św. Józefa Robotnika o pochówku Jana Dyrki na tym cmentarzu. Jak wskazują badacze IPN, późniejsza o kilka dni data pochówku może oznaczać, że to on był tym ciężko rannym partyzantem, który wkrótce po obławie zmarł. Wytypowanie nieoznaczonej mogiły umożliwiła analiza zdjęć lotniczych i kilku zachowanych grobów z 1946 r.

„W wyniku badania archeologicznego odnaleziono szczątki ludzkie, na których widoczne są obrażenia i metalowy odłamek, co może odpowiadać zapisowi ostatnich chwil życia śp. Jana Dyrki, wynikających z akt IPN. Odnaleziono również dobrze zachowany obrazek Matki Bożej Częstochowskiej i resztki różańca” – poinformował Kondracki.

APW, PAP, poszukiwania.ipn.gov.pl