• Czwartek, 7 maja 2026

    imieniny: Ludmiły, Benedykty, Gizeli

Pamięć o Janku Bytnarze

Czwartek, 7 września 2023 (14:09)

Kolbuszowa pamięta o swoim bohaterze Janku Bytnarze.
W sierpniu 2023 r. na ścianie budynku Liceum Ogólnokształcącego w Kolbuszowej powstał pierwszy
mural w mieście.

Malowidło poświęcone jest osobie Janka Bytnara, patrona miejscowej szkoły. Upamiętnienie powstało z okazji
80. rocznicy jego śmierci i wsparte zostało finansowo przez Instytut Pamięci Narodowej. Uroczyste odsłonięcie muralu odbędzie się w piątek 8 września 2023 r. 

Mural wykonali absolwenci Akademii Sztuk Pięknych
w Warszawie Michał Szudrawski i Mateusz Rokicki. Przedstawia Janka Bytnara, jego  mamę, ojca i siostrę
oraz dramatyczne sceny z akcji pod Arsenałem. Całość uzupełnia symbol Polski Walczącej oraz Krzyż Harcerski
z napisem „Czuwaj”.

Program obchodów 84. rocznicy Bitwy o Kolbuszową
i 84. rocznicy wybuchu II wojny światowej oraz uroczystości odsłonięcia muralu, upamiętniającego patrona Liceum Ogólnokształcącego – Janka Bytnara, rozpocznie się od wspólnej modlitwy i złożenia kwiatów przy cmentarzu parafialnym przy ul. Narutowicza
w Kolbuszowej. Póżniej o godz. 11.30 nastąpi przemarsz do Liceum Ogólnokształcącego im. Janka Bytnara. Tam odbdzie się m.in. odsłonięcie muralu upamiętniającego patrona szkoły Janka Bytnara, ps. Rudy, na budynku miejscowego liceum. Zostanie również przedstawiony program artystyczny w wykonaniu uczniów Liceum Ogólnokształcącego w Kolbuszowej. O godz. 12.30 goście przejdą do Zespołu Szkół Technicznych
im. Bohaterów Września 1939 r. w Kolbuszowej ulicami Jana Pawła II i Janka Bytnara. Tam nastąpi złożenie kwiatów przed tablicami pamiątkowymi i wysłuchanie okolicznościowych przemówień.

Jan Bytnar urodził się 6 maja 1921 r. w Kolbuszowej. Jego rodzice byli nauczycielami. Ojciec służył w Legionach Polskich. W Kolbuszowej mieszkał przez pierwsze 5 lat swego życia. Następnie wraz z rodzicami wyjechał do Warszawy. Uczył się w warszawskim Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego. Należał wówczas do 23. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej
tzw. Pomarańczarni, wraz z Tadeuszem Zawadzkim
i Maciejem Aleksym Dawidowskim. Maturę zdał w 1939 r.  Był członkiem konspiracji od jesieni 1939 r. Do końca
tego roku związany był z Polską Ludową Akcją Niepodległościową, następnie był członkiem komórki więziennej ZWZ. Od marca 1941 r. w Szarych Szeregach. W 1942 r. był komendantem hufca Ochota w Warszawie, przydzielonego do Organizacji Małego Sabotażu „Wawer”. Był jednym z czołowych wykonawców akcji „małego sabotażu”. Skonstruowane przez Bytnara tzw. wieczne pióro służące do wykonywania napisów i rysunków akcjach „małego sabotażu” było później powszechnie stosowane.  Takim piórem Bytnar narysował w 1942 r. w przeddzień święta 3 maja dużą kotwicę – znak Polski Walczącej – na cokole pomnika Lotnika w Warszawie. W 2010 r. na cokole umieszczona została replika kotwicy. Od listopada 1942 r. był dowódcą  hufca „Południe” Grup Szturmowych, będącego jednocześnie plutonem „Sad” Oddziału Specjalnego „Jerzy” Kedywu Komendy Głównej AK.
W 1943 r. ukończył kurs szkoły podchorążych AK.
Brał udział w akcjach Organizacji Małego Sabotażu „Wawer” i dywersyjnej akcji „Wieniec II” a podczas akcji „Bracka” został ranny. W nocy z 22 na 23 marca 1943 r. został aresztowany wraz z ojcem, który zmarł podczas ewakuacji obozu Auschwitz w 1945 r. Był brutalnie bity podczas przesłuchań w siedzibie Gestapo w alei Szucha.
26 marca 1943 r. podczas przewożenia do więzienia na Pawiaku został uwolniony w akcji pod Arsenałem przez oddział Grup Szturmowych Szarych Szeregów. Zmarł
30 marca 1943 r. w wieku 22 lat w Szpitalu Wolskim
z powodu rozległych obrażeń, jakich doznał podczas brutalnego śledztwa. Jan Bytnar został w 1943 r. pośmiertnie mianowany harcmistrzem, porucznikiem
i odznaczony Krzyżem Walecznych. Jest pochowany
w kwaterze Batalionu „Zośka” na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. 

Katarzyna Gajda-Bator, IPN, O/Rzeszów