Dzień Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej
Środa, 12 lipca 2023 (11:04)12 i 13 lipca 1943 r. niemieckie oddziały policyjne wymordowały mieszkańców świętokrzyskiej wsi Michniów. W ciągu dwóch dni zginęło przeszło dwieście osób, w tym ponad sto kobiet i dzieci.
Nieopodal Michniowa w Puszczy Świętokrzyskiej w 1943 r. aktywne było zgrupowanie partyzanckie AK legendarnego Jana Piwnika „Ponurego”. Donosy konfidentów niemieckich mówiły, że wieś współpracuje z partyzantami.
Nad ranem 12 lipca 1943 r. niemieckie siły policyjne otoczyły Michniów podwójnym pierścieniem. Kilkudziesięciu miejscowych mężczyzn zostało zapędzonych do zabudowań gospodarczych. Niemcy zaryglowali drzwi i okna, a budynki podpalili. Tych, którzy usiłowali się wydostać z płomieni, dosięgały kule. „Nie jestem w stanie opowiedzieć, jak straszliwie rozdzierające sceny rozegrały się na miejscu zbrodni, gdyż wśród spalonych szczątków rozpoznałem zwłoki dwóch swoich dorosłych synów” – zeznał po wojnie Piotr Wikło. Tego dnia zginęło około stu osób, głównie mężczyzn w młodym i średnim wieku, ale też kilkoro
dzieci i kobiet.
W nocy z 12 na 13 lipca partyzanci „Ponurego” przeprowadzili w okolicy akcję odwetową – atak
na niemiecki pociąg.
Nazajutrz w Michniowie ponownie zjawili się Niemcy. Tym razem mordowali wszystkich, bez względu na płeć i wiek
– także starców, kobiety i dzieci. Dobytek ofiar zrabowali,
a wieś doszczętnie spalili. Świadek Stanisław Materek zapamiętał „okropny płacz, który podnosili ci mieszkańcy, co zdołali się uratować przez wcześniejszą ucieczkę
do lasu”.
Łączny bilans krwawej pacyfikacji to co najmniej 204 osoby zamordowane na miejscu i 7 dalszych, które zostały wówczas aresztowane i straciły później życie w obozach koncentracyjnych. Kilkanaście kobiet Niemcy wywieźli
na roboty przymusowe do Rzeszy.
Powojenna sprawiedliwość dosięgła tylko niektórych sprawców zbrodni. Na kary śmierci zostali skazani m.in. dowódca SS i policji w dystrykcie radomskim Herbert Böttcher oraz Otto Büsing z niemieckiej policji bezpieczeństwa w Kielcach.
Zagłada Michniowa stała się symbolem męczeństwa wsi polskiej. By upamiętnić bohaterstwo i ofiarę ludności wiejskiej w czasie II wojny światowej, ustawą
z 29 września 2017 r. parlamentarzyści ustanowili
12 lipca Dniem Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej.
Los co najmniej 817 wsi polskich spacyfikowanych w latach 1939-1945 dokumentuje dziś nowoczesne Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie – Oddział Muzeum Wsi Kieleckiej.