Nie było zgody na niemieckie okrucieństwo

Środa, 19 kwietnia 2023 (14:00)

Ekspozycję otworzył prezes IPN dr Karol Nawrocki i jeden
z autorów wystawy, dyrektor Oddziału IPN w Warszawie
dr Tomasz Łabuszewski.

„Mieli odwagę, aby wzniecić pierwsze w okupowanej
przez Niemców Europie wielkomiejskie powstanie ludności żydowskiej” – powiedział prezes IPN dr Karol Nawrocki na stołecznym skwerze Hoovera.

„We wrześniu 1939 r. w Wojsku Polskim walczyło 70 tys. żołnierzy pochodzenia żydowskiego. 7 tys. z nich oddało swoje życie za Rzeczpospolitą. 20 tys. żołnierzy żydowskiego pochodzenia znalazło się w sowieckich obozach. Wielu z nich zamordowano w Katyniu, Charkowie i Miednoje. Ci, którzy opuścili »nieludzką ziemię«, szli szlakami nadziei w armii gen. Andersa. Dzielni bojowcy żydowscy walczyli w getcie. Przywódcy powstania – Paweł Frenkiel i Mordechaj Anielewicz – zdecydowali się walczyć w Warszawie i w Warszawie umierać” – dodał dr Nawrocki.

„Nie było ich zgody na niemieckie okrucieństwo i okupację. Chcieli tylko »walki krwawej« i »śmierci nagłej«. O to prosili i taką walkę i śmierć otrzymali. Powstanie
w warszawskim getcie jest częścią wspólnej historii Narodu polskiego i żydowskiego. Z drugiej strony nie stali ludzie czy wojownicy. Stanęło monstrum zła, podszyte strachem przed tymi, którzy mieli nadzieję na godną walkę i godną śmierć. Powstańcy z getta walczyli nie dla wielkiego zwycięstwa, ale o ludzką godność” – wskazał.

„Tytuł wystawy »Prosimy cię, Boże, o walkę krwawą…« zaczerpnięto z wiersza Władysława Szlengela »Kontratak«, w nim zawiera się pomysł na przygotowanie całej ekspozycji. Jej celem jest pokazanie heroicznego wyboru dokonanego przez młodych Żydów z warszawskiego getta, którzy na przekór okolicznościom militarnym i politycznym postanowili godnie umrzeć. Dla mnie, jako mieszkańca Warszawy, ten akt jest jednym z przykładów heroizmu jej mieszkańców. W gronie dowódców i żołnierzy ŻOB i ŻZW byli niemal wyłącznie przedwojenni obywatele tego
miasta. W historii Warszawy mamy do czynienia
z charakterystyczną cechą jej mieszkańców, którzy nigdy nie byli w stanie pogodzić się z represjami okupantów
i mieli skłonność do podejmowania odważnych decyzji.
W jakiejś części za tymi wyborami dowódców i bojowników ŻZW i ŻOB stała owa dziedziczna historia oporu i bojowego ducha Warszawy” – podkreślił historyk dr Tomasz Łabuszewski.

„Wystawę podzieliliśmy na siedem segmentów. Pierwszy mówi o genezie Holokaustu. Powstanie w getcie było bowiem ostatnim elementem ciągu wydarzeń, którego reżyserami byli Niemcy. Pokazujemy, w jaki sposób Niemcy systematycznie przygotowywali się do wyniszczenia narodu żydowskiego poprzez dzielenie miasta na części i jak konsekwentnie doprowadzali społeczność żydowską do całkowitego wyniszczenia fizycznego poprzez głód i brak dostępu do opieki medycznej. Przypominamy o akcji wymordowania mieszkańców getta w lipcu 1942 r. Dokumentujemy wysiłek ŻZW i ŻOB – organizacji, które postanowiły stawić opór, nie mając szans powodzenia – oraz »współczesnych Samarytan«, czyli żołnierzy Armii Krajowej, którzy zdecydowali się udzielić pomocy walczącemu gettu” – wyjaśnił historyk.

„Podstawowym źródłem ikonograficznym jest dla nas raport Stroopa, który jest najlepszym i w zasadzie jedynym dokumentem pokazującym systematyczną akcję wyniszczenia getta. Ostatnie plansze dotyczą powojennych prób rozliczenia zbrodni, procesu Stroopa oraz pamięci współczesnych mieszkańców Warszawy o bojowcach ŻOB
i ŻZW, którzy osiemdziesiąt lat temu zdecydowali się na walkę. Całość narracji wystawy wzmacniają fragmenty poezji autorów żyjących w getcie oraz po drugiej stronie muru, którzy poprzez swoją twórczość składali bojownikom swój hołd” – zaznaczył.

Więcej warto zobaczyć w galerii zdjęć TUTAJ.

 

APW, PAP