Archiwalia dotyczące zbrodni katyńskiej

Środa, 12 kwietnia 2023 (16:26)

„Dziś zaprezentowaliśmy oryginały dokumentów związanych z ekshumacjami, jakich dokonano wiosną 1943 r. po ujawnieniu przez Niemców masowych grobów polskich oficerów w Katyniu. Są to mało znane materiały Polskiego Czerwonego Krzyża. Niemcy dopuścili pracowników PCK do udziału w ekshumacjach, jednak próbowali wykorzystać odkrycie mogił w swojej propagandzie. Pracownicy PCK znaleźli się w Katyniu za zgodą i przy pełnej akceptacji władz Polskiego Państwa Podziemnego i po konsultacjach z przedstawicielami Delegatury Rządu na Kraj oraz Komendy Głównej AK” – powiedział historyk AAN Rafał Kierzkowski.

„To oryginały i odpisy wykonanych w maju 1943 r. list ekshumacyjnych. Zawierają one spis wydobytych ciał wraz z artefaktami, znalezionymi w mogiłach. Dzięki nim udało się zidentyfikować co najmniej kilka tysięcy zamordowanych. W niektórych przypadkach, jeśli nie udało się zidentyfikować konkretnej osoby, mogą pomóc w tej identyfikacji” – wyjaśnił.

Część materiałów zaprezentowanych przez AAN pochodzi z archiwum Jadwigi Majchrzyckiej (1900-1969). Jadwiga Majchrzycka urodziła się 13 lipca 1900 r. w Warszawie. Była absolwentką Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego im. J. Piłsudskiego (magisterium w 1931 r.) oraz doktorantką Uniwersytetu Wileńskiego. Przed wojną pracowała w Archiwum Wojskowym. We wrześniu 1939 r. została zatrudniona w PCK.

„W czasie wojny Jadwiga Majchrzycka była kierowniczką wydziału Ewidencji i Strat Wojennych PCK i należała do AK. Uczestniczyła w Powstaniu Warszawskim. Po 1945 r., w obawie przed komunistyczną bezpieką ukrywała je w specjalnej skrytce w mieszkaniu przy ul. Filtrowej w Warszawie. Tuż przed śmiercią w 1969 r., już będąc ciężko chora, wyjawiła sekret księdzu prałatowi Stefanowi Wysockiemu. Wykazała się ogromną odwagą, bo jak dziś wiemy, świadkowie lub osoby mające wiedzę o zbrodni katyńskiej ginęły po wojnie z rąk komunistycznych służb. Po śmierci Majchrzyckiej ks. Wysocki przechowywał archiwum na Ochocie, a następnie w Wesołej, ujawnił je dopiero w lipcu 2011 r. i przekazał jej do zasobu AAN” – wskazał Kierzkowski.

Wiosną 1943 r. listy ekshumowanych były nadsyłane z Katynia. Na ich podstawie została opracowana lista alfabetyczna ofiar oraz listy wysyłane do przedstawicielstw PCK w terenie, w tym m.in. do Lublina. Obecnie są one dostępne w czytelni AAN.

„Zaprezentowaliśmy także oryginalne dokumenty Komendy Głównej AK. Są to m.in. depesze gen. Stefana Roweckiego »Grota« do Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego w Londynie. »Grot« referował wszystkie informacje, jakie uzyskał w sprawie ekshumacji w Katyniu. Warto pamiętać, że AK zdawało sobie sprawę z faktu, że Niemcy cynicznie wykorzystywali sprawę Katynia w swojej propagandzie i dlatego każdą informację należało weryfikować, by nie przysłużyć się niemieckiej narracji” – podkreślił historyk AAN Rafał Kierzkowski.

Zapraszamy do obejrzenia galerii zdjęć TUTAJ

AB, PAP