Za znak Polski Walczącej ludzie oddawali życie

Poniedziałek, 20 marca 2023 (18:20)

Powstaniec warszawski por. Janusz Komorowski ze Światowego Związku Żołnierzy AK przypomniał historię znaku Polski Walczącej. „Podziemne harcerstwo wychowywało młodzież w duchu patriotyzmu, pełnej poświęcenia, aż do ofiary życia, służby wobec Ojczyzny. Powstała organizacja małego sabotażu o kryptonimie Wawer dla upamiętnienia masowej egzekucji ludności cywilnej w Wawrze dnia 27 grudnia 1939 roku. W marcu 1942 roku pojawiła się kompozycja liter P i W, tworząca rysunek słynnej kotwicy, która stała się symbolem Polski Walczącej, symbolem nadziei na odzyskanie niepodległości” – opowiadał. Przypomniał, że „znak Polski Walczącej został wybrany w konspiracyjnym konkursie Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK”. Powiedział, że „zwycięski projekt nadesłała instruktorka harcerska, Anna Smoleńska, ps. Hania, studentka historii sztuki na tajnym Uniwersytecie Warszawskim”. Dodał, że „najwspanialsze kotwice były dziełem wawerczyków – Szarych Szeregów, zwłaszcza trzech przyjaciół Tadeusza Zawadzkiego »Zośki«, Jana Bytnara »Rudego« i Aleksandra Dawidowskiego »Alka«”. Komorowski opowiadał, że „Alek w lutym 1942 roku usunął z cokołu pomnika Kopernika tablice z niemieckim napisem. Otrzymał za to honorowy pseudonim »Kopernicki«”.

Z kolei Tadeusz Zawadzki „Zośka”, jak wspominał Komorowski, narysował największą liczbę kotwic, więc otrzymał honorowy pseudonim „Kotwicki”, zaś Janek Bytnar zdobył pseudonim „Malarz” za największą kotwicę namalowaną na pomniku Lotnika, który wówczas stał na pl. Unii Lubelskiej.

Zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej powiedział, że „poprzez znak Polski Walczącej czcimy wszystkich, którzy nie pogodzili się z niemiecką okupacją i walczyli, aby Polska znowu była suwerenna i niepodległa”. Mówił, że za znak Polski Walczącej ludzie oddawali życie. Zauważył, że „w tym dniu musimy pamiętać o Annie Smoleńskiej, która ten znak stworzyła, bo wczoraj była 80. rocznica jej zamęczenia w Auschwitz”. „Ona była wśród tych, którzy się nie poddali i oddali życie” – podkreślił. Opowiadał, że „znak Polski Walczącej przetrwał czas niemieckiej okupacji i stał się także symbolem tych, którzy walczyli z kolejnym zniewoleniem – sowieckim. Musimy pamiętać, że ten znak w bardzo niewielkiej, zmienionej formie był także symbolem »Solidarności« Walczącej, która walczyła w latach 80. Dzisiaj ten znak jest też symbolem Wojsk Obrony Terytorialnej”.

Tablice opisują namalowane na ścianie gmachu dwa znaki Polski Walczącej. „Jedyne w Warszawie znaki Polski Walczącej zachowane w miejscu ich powstania. Zostały namalowane w latach 1942-43. W czasie niemieckiej okupacji budynek ten był jedną z siedzib administracji gubernatora dystryktu warszawskiego. Znajdował się pod szczególną ochroną niemieckiej policji. Za malowanie znaków Polski Walczącej na murach groziła wówczas śmierć. Po wojnie »Kotwice« na budynku NIK zakryto warstwą tynku. W 2014 r. zostały odkryte podczas prac remontowych. Staraniem Najwyższej Izby Kontroli poddane konserwacji i opiece” – głosi napis na jednej z tablic.

Na drugiej wytłumaczono symbolikę znaku Polski Walczącej: „Znak informował – Polska walczy. Graficznie nawiązuje do liter P (Polska) i W (Kotwica). Dowódca Armii Krajowej gen. Stefan Rowecki »Grot« w lutym 1942 roku polecił oznaczać »Kotwicą« akcje sabotażowe i dywersyjne polskiego podziemia. Polskiemu społeczeństwu terroryzowanemu przez Niemców znak ten dodawał otuchy. Niweczył działania propagandowe okupanta, wyrażał nadzieję na zwycięstwo. Znak Polski Walczącej powstał w wyniku konspiracyjnego konkursu ogłoszonego przez Biuro Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK. Za jego współautorów uważa się Annę Smoleńską, ps. Hania, studentkę historii sztuki, i Jana Michała Sokołowskiego, artystę plastyka Biuletynu Informacyjnego AK” – czytamy na drugiej tablicy.

Więcej warto zobaczyć w galerii zdjęć TUTAJ.

 

APW, PAP