Przekazanie pamiątek rodzinnych do Archiwum IPN
Czwartek, 16 lutego 2023 (19:08)W piątek 17 lutego 2023 r. o godz. 11.00 w Archiwum IPN (ul. Kłobucka 21) odbędzie się konferencja prasowa prezesa IPN dr. Karola Nawrockiego i dyrektor Archiwum IPN Marzeny Kruk z udziałem Krystyny Krzeczkowskiej,
która w ramach projektu „Archiwum pełne pamięci” przekazała do Archiwum IPN pamiątki rodzinne.
Krystyna Krzeczkowska przekazała m.in. wyjątkowy
i niezwykle cenny notesik wykonany z kory brzozowej. Liczący 18 kart pamiętnik jej mamy, Janiny Krzeczkowskiej z domu Broszkiewicz, zawiera wpisy jej znajomych, którzy razem z nią przebywali na Syberii. Była to namiastka normalności na „nieludzkiej ziemi”, a obecnie stanowi niezwykłe świadectwo o osobach, które razem z Janiną Broszkiewicz przebywały na zesłaniu.
Dokumenty pisane na korze brzozowej są nośnikiem pamięci o horrorze, jakiego doświadczali represjonowani przez Związek Sowiecki. To właśnie na korze brzozowej powstały szkice do jednego z najwybitniejszych dzieł literatury łagrowej, czyli „Archipelagu GUŁag” Aleksandra Sołżenicyna.
W Polsce tego typu dokumenty są rzadkością. W swoich zasobach mają je m.in. dwie instytucje: Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku oraz Muzeum im. ks. Józefa Jarzębowskiego w Licheniu.
W ubiegłym roku komitety do spraw UNESCO Litwy, Łotwy i Estonii z zaangażowaniem ze strony Polski, Finlandii, Mołdawii i Ukrainy zaproponowały, żeby zapiski na korze brzozowej sporządzone w XX wieku podczas zsyłek na tereny ZSRS wpisać na Międzynarodową Listę Pamięci Świata (International Memory of the World Register).
Transmisja wydarzenie dostępna będzie na żywo TUTAJ.
Janina Krzeczkowska (Broszkiewicz) urodzona w 1922 r.
w Bochni po wybuchu wojny trafiła do Lwowa. Rozpoczęła pracę jako sanitariuszka – najpierw w szpitalu przy
ul. Kleparowskiej, następnie przy ul. Piekarskiej. Została aresztowana 29 czerwca 1940 r. przez NKWD, wywieziona na Syberię, następnie trafiła do Kazachstanu, gdzie pracowała w posiołku Asino w szpitalu na oddziale izolacyjnym dla chorych na tyfus. Została zwolniona
1 października 1941 r., Asino opuściła cztery dni później. 21 października dotarła do Buzułuku, stamtąd
do Teheranu, gdzie od 9 kwietnia 1942 r. do 15 listopada 1943 r. pracowała najpierw w Głównym Szpitalu Cywilnym, następnie w Szpitalu Cywilnym w Teheranie. W lipcu
1942 r. ukończyła ośmiotygodniowy kurs pogotowia sanitarnego z praktyką szpitalną w Teheranie zorganizowany przez Polski Czerwony Krzyż – Delegatura w Teheranie. Wstąpiła w szeregi Pomocniczej Służby Kobiet jako ochotniczka. Następnie trafiła do Palestyny i dalej
z armią Andersa przez Egipt do Włoch, gdzie nadal pracowała w Szpitalu Wojennym nr 7. W 1945 r. zdała egzamin z zakresu czterech klas gimnazjum ogólnokształcącego przed Państwową Komisją Egzaminacyjną przy Kursach Maturalnych dla Ochotniczek PSK w Porto San Giorgio. Za swoją postawę i pracę została odznaczona Gwiazdą za wojnę 1939-1945, Gwiazdą Italii oraz Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino (nr 41974).
Po wojnie wraz z rodziną zamieszkała w Leicester w Anglii, gdzie zmarła w 2006 r.
W październiku 2022 r. Krystyna Krzeczkowska przekazała do Archiwum IPN w ramach projektu „Archiwum pełne pamięci” pamiątki po ojcu, kapitanie Edwardzie Krzeczkowskim (1910-1972). W zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci znalazły się zdjęcia, dokumenty
i odznaczenia wraz z legitymacjami (m.in. Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino, Medal Wojska, Odznaka Honorowa 9. Bolońskiego Batalionu Strzelców Karpackich, Odznaka 2. Warszawskiej Dywizji Pancernej); kronika
I Dywizjonu 2. Pułku Artylerii Przeciwpancernej, oddziału Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie z lat 1945-1947 oraz jednodniówki: Taran. Jednodniówka Podchorążych Broni Pancernej (Tel Awiw 1943 r., wydana w nakładzie
800 egzemplarzy); 3. Karpacki Pułk Artylerii Ppanc. Jednodniówka (Rzym 1944 r., nakład 1000 egzemplarzy); Przy kierownicy w Italii. Pismo Oddziałów Zaopatrywania
i Transportu 3 DSK (Rzym, 1945 r.).