IPN wspiera opiekę nad grobami polskich bohaterów za granicą

Piątek, 10 lutego 2023 (11:01)

Instytut pamięci Narodowej będzie reprezentował Adam Siwek, dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa.

 

12 lutego 2023 r., godz. 12.00

Cmentarz St. Peter Churchyard w Iver, Buckinghamshire pod Londynem – poświęcenie nagrobka gen. Mieczysława Sawickiego.

W uroczystości weźmie udział konsul Rzeczypospolitej Polskiej Tomasz Balcerowski, dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN Adam Siwek, prezes Stowarzyszenia Związku Lotników Polskich w Wielkiej Brytanii Artur Bildziuk, wicedyrektor Polskiej Misji Katolickiej w Anglii i Walii ks. prał. prof. Władysław Wyszowadzki oraz przedstawiciel portalu Polskie Miejsca w Wielkiej Brytanii Marcin Kunicki.

Miejsce spoczynku gen. Mieczysława Sawickiego, od jego śmierci w 2008 r., było upamiętnione jedynie skromnym drewnianym krzyżem. Osoby ze środowiska polonijnego zainicjowały wymianę tego krzyża na godniejszą formę upamiętnienia. W ramach ustawowych działań Biuro Upamiętniania Walki i Męczeństwa IPN, przy wsparciu polskich społeczników działających na rzecz upamiętnienia historii Polaków w Wielkiej Brytanii, ufundowało nowy nagrobek.

13 lutego 2023 r., godz. 9.00

Cmentarz South Ealing w Londynie – uroczystości przy grobie mjr. Ryszarda Wiszowatego.

W uroczystości weźmie udział Adam Siwek, dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa oraz przedstawiciele Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Londynie. Spodziewana jest także obecność pana Ryszarda Wiszowatego, przedstawiciela rodziny.

Nagrobek mjr. Ryszarda Wiszowatego został wyremontowany w 2022 r. w ramach ustawowej działalności przez Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN. Na płycie inskrypcyjnej nagrobka został dodatkowo umieszczony orzeł Wojska Polskiego.

Biogram gen. Mieczysława Sawickiego

Mieczysław Sawicki urodził się 8 października 1917 r. w Niemierczu koło Kijowa. Uczęszczał do Gimnazjum im. Króla Bolesława Chrobrego w Grudziądzu. Był kadetem Szkoły Podchorążych Broni Pancernych w Modlinie. Po ukończeniu szkoły otrzymał przydział do 2. Batalionu Pancernego w Żurawicy. W czasie kampanii obronnej 1939 r. dostał się do niewoli sowieckiej, skąd udało mu się uciec. Następnie uczestniczył w działalności konspiracyjnej jako oficer wywiadu Służby Zwycięstwu Polski / Związku Walki Zbrojnej. By uniknąć aresztowania przez Niemców, opuścił Polskę i przedostał się do Palestyny, gdzie został oficerem wywiadowczym II batalionu strzelców Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich. Wziął udział w walkach w Tobruku, zasłynął z brawurowych akcji wywiadowczych, a także z bohaterskiej akcji ratowania swoich rannych podkomendnych, za co otrzymał Order Virtuti Militari. Po zakończeniu walk w Afryce został oficerem 4. Pułku Pancernego „Skorpion”, a następnie na własny wniosek dostał przydział do lotnictwa myśliwskiego. W 1944 r. dostał przydział do 318. Dywizjonu Myśliwsko-Rozpoznawczego Gdańskiego, z którym wykonał 103 loty bojowe na froncie włoskim. Za swe wojenne dokonania otrzymał również wysokie brytyjskie odznaczenia Distinguished Service Order oraz Distinguished Flying Cross.

Po wojnie ukończył studia inżynierskie na University of London, a następnie pracował w brytyjskich firmach konstruktorskich. Był sekretarzem Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari w Londynie. W niepodległej Polsce od 1993 r. do śmierci był członkiem jego Kapituły. Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej Lech Kaczyński awansował go na stopień generała brygady Wojska Polskiego. Zmarł 12 lutego 2008 w Iver Buks pod Londynem. W 2022 r. spuścizna po gen. Mieczysławie Sawickim została przekazana do Archiwum IPN w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci.

Biogram mjr. Ryszarda Wiszowatego

Ryszard Wiszowaty urodził się 10 września 1894 w Wiszowatem. Od najmłodszych lat angażował się w działalność konspiracyjną, w czasie nauki w Gimnazjum św. Katarzyny w Petersburgu należał do Uczniowskiej Kasy Bratniej Pomocy i Uczniowskiego Koła Samokształcenia. W listopadzie 1918 r. brał udział w rozbrajaniu Niemców w Knyszynie i okolicach. Jako ochotnik uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej, od lutego do września 1919 r. służył w Pułku Jazdy Tatarskiej. Za potyczkę pod wsią Wiekszyce w okolicach Mińska Białoruskiego został odznaczony Krzyżem Walecznych. Po zakończeniu działań bojowych pozostał w Wojsku Polskim, służył w 10. Pułku Ułanów Litewskich, a następnie w Dowództwie Obszaru Warownego „Wilno”. Podnosił swoje kwalifikacje na kursach i szkoleniach, w 1937 r. został awansowany do stopnia rotmistrza kawalerii. Podczas wojny obronnej był dowódcą szwadronów rezerwowych w pułku osłonowym „Wołkowys” wchodzącym w skład improwizowanej Brygady Rezerwowej Kawalerii Wołkowysk. 19 września uczestniczył w bitwie pod Dubnem, 21 września walczył pod Kodziowcami, a następnie w obronie Grodna. Został internowany na Litwie, skąd uciekł do Francji i dołączył do oddziałów Wojska Polskiego. Po kapitulacji Francji przedostał się do Wielkiej Brytanii, gdzie służył w Polskich Siłach Zbrojnych. Po zakończeniu II wojny światowej otrzymał z rąk gen. Zygmunta Podhorskiego Krzyż Walecznych za walkę z Armią Czerwoną na Kresach południowo-wschodnich oraz został awansowany na stopień majora. Zaangażował się czynnie w życie środowiska emigracyjnego. Zmarł 2 września 1971 w Londynie.

Groby weteranów

Mogiły gen. Mieczysława Sawickiego i mjr. Ryszarda Wiszowatego znajdują się w ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski. Prowadzona przez IPN ewidencja obejmuje groby weteranów znajdujące się zarówno na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak i poza jej granicami (Ustawa o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski z 22 listopada 2018 r., Dz.U.2018, poz. 2529).

Do grobów weteranów zaliczać się mają mogiły osób walczących o odzyskanie niepodległości Polski lub w obronie niepodległości i granic suwerennej RP, biorących udział w wojnach, działaniach zbrojnych i niepodległościowych oraz powstaniach narodowych w okresie od 1768 r. do 1963 r., a także groby funkcjonariuszy cywilnych władz powstań narodowych, administracji podziemnego Państwa Polskiego w okresie wojny 1939-1945, członków władz i Rządu RP na uchodźstwie w latach 1939-1990, podziemnych niepodległościowych organizacji cywilnych w latach 1945-1956.

APW, Rzecznik Prasowy IPN dr Rafał Leśkiewicz