78. rocznica wyzwolenia obozu zagłady Auschwitz-Birkenau

Piątek, 27 stycznia 2023 (09:21)

W ciągu czterech lat funkcjonowania obozu Niemcy zgładzili w nim co najmniej 1,1 mln osób, w tym około
960 tys. Żydów, ponad 70 tys. Polaków, około 21 tys. Romów i Sinti, 15 tys. jeńców sowieckich i ponad 10 tys. więźniów innych narodowości.

Obóz koncentracyjny Auschwitz został utworzony przez Niemców wiosną 1940 r. na terenach, które po wrześniowej agresji na Polskę zostały włączone do III Rzeszy. Kompleks obozowy składał się z Auschwitz I, Auschwitz II-Birkenau oraz Auschwitz III-Monowitz i ponad czterdziestu podobozów. Pierwotnie obóz przeznaczony był do przetrzymywania głównie polskiej inteligencji oraz więźniów politycznych. Jego pierwszym komendantem był Rudolf Höss. Ostatni obozem śmierci kierował Richard Baer, który jako jedyny uniknął odpowiedzialności za zbrodnie (zmarł w areszcie w 1963 r.).

14 czerwca 1940 r. Niemcy wysłali z Tarnowa do Auschwitz pierwszy masowy transport więźniów. Do obozu zagłady trafiło 728 Polaków. Polacy dominowali wśród więźniów do połowy 1942 r. Od wiosny 1942 r. do Auschwitz-Birkenau zaczęły docierać transporty z ludnością żydowską z państw europejskich podbitych przez Niemców. To oni wkrótce stali się najliczniejszą grupą narodowościową w obozie.

Latem 1944 r., ze względu na zmieniającą się sytuację
na froncie wschodnim, Niemcy przystąpili do likwidacji obozu i wysyłania transportów z więźniami obozu w głąb Niemiec. Od 17 stycznia 1945 r. zintensyfikowano ewakuację obozu. Wyprowadzono z kompleksu obozowego ponad 56 tys. więźniów, którzy wyruszyli na zachód w tzw. marszach śmierci. Osłabieni, zmuszani do forsownych marszów na mrozie, umierali po drodze z wycieńczenia, głodu i chłodu czy też zabijani przez strażników.

27 stycznia 1945 r. na teren obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau wkroczyły jednostki Armii Czerwonej
1. Frontu Ukraińskiego. Wyzwolenia doczekało się wtedy około 7 tys. więźniów, w tym blisko 500 dzieci.

Biuro Prasowe IPN