IPN szuka świadków „rozkułaczania” Polaków na Litwie

Czwartek, 14 marca 2013 (16:10)

Co najmniej kilkaset rodzin – obywateli litewskich narodowości polskiej i obywateli polskich, m.in. jako „kułacy” – zostało deportowanych z terenów byłej Litwy Kowieńskiej w głąb Związku Sowieckiego w latach 1940-1951 – ustalił Instytut Pamięci Narodowej. Placówka prosi o zgłaszanie się wszystkich dysponujących wiedzą na ten temat w związku z prowadzonym śledztwem.  

Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Szczecinie prosi o zgłaszanie się pokrzywdzonych oraz dysponujących wiedzą w sprawie deportacji w głąb ZSRR ludności polskiej z rej. kowieńskiego i kiejdańskiego oraz innych miejscowości przedwojennej Litwy w latach 1940–1951.

Komunikat w tej sprawie opublikował na swojej stronie internetowej IPN. Prokurator Dariusz Wituszko, naczelnik OKŚZpNP w Szczecinie, informuje w nim, że OKŚZpNP w Szczecinie – Delegatura IPN w Gorzowie Wlkp., prowadzi od  jesieni 2009 r. śledztwo w sprawie bezprawnego pozbawienia wolności i deportacji ludności cywilnej polskiego obywatelstwa lub narodowości polskiej, w tym właścicieli majątków ziemskich, do obozów pracy w głąb byłego ZSRS, głównie w Kraju Krasnojarskim i obwodach: irkuckim, archangielskim i omskim, mających miejsce w latach 1940–1951, przez funkcjonariuszy sowieckiego NKWD.

Wspomnianym represjom podlegali mieszkańcy rejonu kowieńskiego, kiejdańskiego oraz gmin i miejscowości: Jonava, Olita, Poniewież, Jeziorosy, Surwiliszki, Wandżagoła, Douburajcie, Żejmy, Czekiszki, Kroki, Popieliszki, Antoginia, Gieguże, Pietkuny, Raczuny, Kidziszki, Romaniszki, Ginejki, Daukszta, Birsztany, Śrubie, Żegajcze, Lipa Góra, Barcukinie, Kruwondy, Mejszagoła, Szalczmiry, Giełny, Lejkalny, Pilokalni, Degule, Sękany, Urniaże, Maciuny, Użumiszki, Kelme, Szyrwinty, Paszuświe, Padubis, Skowrody, Pilokalnie, Szatry, Eigirgole, Mazunajcie, Połąga itp., położonych na terenie przedwojennej Litwy.

W trakcie prowadzonego przez IPN śledztwa przesłuchano wiele osób, w tym pokrzywdzonych i członków ich rodzin, uzyskano od nich kopie zdjęć i dokumentów obrazujących ich martyrologię i życie codzienne na zesłaniu, przeprowadzono kwerendę w zasobach archiwalnych Ośrodka Karta w Warszawie, zwrócono się również z prośbą o pomoc w ustaleniu list osób deportowanych do działających w kraju oddziałów Związku Sybiraków.

„W  toku  trwającego postępowania  przygotowawczego ustalono, iż we wspomnianym okresie władze sowieckie deportowały z różnych miejscowości położonych na tzw. Litwie Kowieńskiej co najmniej kilkaset rodzin – obywateli litewskich narodowości polskiej i obywateli polskich, w ramach szeroko zakrojonych represji wobec mieszkańców tych terenów, mających polskie pochodzenie lub też uznanych za tzw. kułaków. Ich majątki ziemskie lub gospodarstwa rolne przejęły na własność powstające na tych terenach kołchozy i sowchozy” – wskazuje prok. Wituszko w komunikacie.

Według niego, aktualnie zachodzi konieczność ustalenia pełnej listy oraz danych osobowo-poznawczych osób, które po zakończeniu zsyłki repatriowały się do Polski, „będących jednocześnie ofiarami  takich deportacji, lub członków ich rodzin, mogących wykonywać prawa pokrzywdzonych,  w celu  przesłuchania w charakterze świadków”.

„W związku z powyższym zwracam się z prośbą o zgłaszanie się do siedziby najbliższej Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu lub listownie i telefonicznie na adres Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Szczecinie, ul. Piotra Skargi 14, 71-422 Szczecin, tel. (91) 312 94 03, fax (91) 312 94 05, wszystkich pokrzywdzonych, byłych mieszkańców wymienionych miejscowości bądź członków ich rodzin, jak też osoby mające na ten temat istotną dla przedmiotowego śledztwa wiedzę” – konkluduje naczelnik.

JD