Odwaga płynąca z Ewangelii

Czwartek, 29 grudnia 2022 (07:34)

– Był wyjątkową postacią w najnowszej historii Polski. Zasłużył na to, by nazywano go „duchownym niezłomnym”. Duchowny, który przez swoją bezkompromisową postawę był w okresie PRL traktowany przez władze i służby jako wróg ustroju. Był autorytetem nie tylko w środowisku duchowieństwa, ale także wśród osób świeckich. Nigdy nie wahał się stanąć w obronie osób prześladowanych i krzywdzonych przez komunistów – powiedział PAP historyk i rzecznik prasowy IPN dr Rafał Leśkiewicz.

Urodził się 1 lutego 1918 r. w Łubiankach Wyższych k. Zbaraża. W latach 1937–1942 studiował teologię na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Święcenia kapłańskie otrzymał 21 czerwca 1942 r. w kościele seminaryjnym Metropolitalnego Wyższego Seminarium Duchownego we Lwowie z rąk bp. Eugeniusza Baziaka.

Jako wikariusz pracował w parafii Złotniki. W 1944 r. UPA wydała na niego wyrok śmierci. 22 lutego 1944 r. dzięki ostrzeżeniu udało mu się jednak zbiec do Lwowa, gdzie pozostał do roku 1945 jako wikariusz parafii św. Marii Magdaleny. Po ponownym zajęciu Lwowa przez Sowietów w listopadzie 1945 r. ks. Tokarczuk wyjechał do Katowic, gdzie został wikariuszem w parafii Chrystusa Króla.

W 1951 r. obronił doktorat na KUL. Początkowo pracował na tej uczelni, jednak zwrócił uwagę bezpieki, gdy w proteście przeciw powołaniu na uczelni komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej porzucił tam pracę. W 1952 r. wyjechał do Olsztyna, gdzie przez dziesięć lat wykładał filozofię i teologię w Wyższym Seminarium Duchownym „Hosianum”. W 1962 r. powrócił na KUL.

3 grudniu 1965 r. Papież Paweł VI mianował ks. Tokarczuka biskupem przemyskim. Święceń biskupich udzielił mu 6 lutego 1966 r. w przemyskiej katedrze prymas Polski ks. kard. Stefan Wyszyński.

W latach swej posługi biskupiej ks. bp Tokarczuk uważany był przez władze PRL za jednego z głównych wrogów ustroju. Zasłynął przede wszystkim z odważnych wystąpień, z przeciwstawiania się zakłamaniu i ze stanowczego piętnowania systemu oraz programu ateizacji społeczeństwa.

W latach 70. i 80. wbrew władzom komunistycznym w diecezji przemyskiej wybudował ponad 450 kościołów i kaplic oraz utworzył 220 parafii. Budowniczowie obiektów sakralnych spotykali się z szykanami ze strony SB. Stosowano wobec nich kary administracyjne, grzywny pieniężne i kary pozbawienia wolności, zwykle w zawieszeniu.

– Biskup Ignacy Tokarczuk mocno zaangażował się w działania NSZZ „Solidarność” w Przemyślu i całym regionie. Wspierał osoby internowane. W latach 70. i 80. Kuria biskupia w Przemyślu była enklawą wolności. Dla osób związanych z opozycją był podporą, człowiekiem, który pomagał, wspierał i nie szedł na żadne kompromisy z komunistyczną władzą – wyjaśnił historyk z IPN. 
– Duchowny dzielnie przetrwał liczne represje, które ustały dopiero po 1989 r. Nigdy się nie ugiął – dodał Leśkiewicz.

W okresie zarządzania diecezją przemyską ks. abp Ignacy Tokarczuk występował przeciwko programowej ateizacji społeczeństwa, walce z religią i szykanowaniu wierzących przez władze PRL.

W latach 70. i 80. duchowny wspierał działania opozycji demokratycznej, m.in. Komitetu Obrony Robotników, Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela, a później NSZZ „Solidarność”. Stawał w obronie prześladowanych z powodów ideologicznych i politycznych.

Papież Jan Paweł II w czasie wizyty w diecezji przemyskiej 2 czerwca 1991 r. wyniósł ks. bp. Ignacego Tokarczuka do godności arcybiskupiej, a 25 marca 1992 r. ustanowił go pierwszym metropolitą nowo powstałej metropolii przemyskiej.

Prezydent Lech Kaczyński 3 maja 2006 r. odznaczył kapłana Orderem Orła Białego. Najwyższe państwowe odznaczenie zostało mu przyznane jako wyraz uznania za posługę, odwagę i poświęcenie dla Kościoła i Narodu Polskiego.

21 maja 2007 r. ks. abp Tokarczuk został powołany przez prezydenta Kaczyńskiego w skład Kapituły Orderu Orła Białego. W 2006 jako pierwszy absolwent KUL miał na macierzystej uczelni uroczyste odnowienie doktoratu, równoznaczne z przyznaniem tytułu doctora honoris causa.

Zmarł 29 grudnia 2012 r. w Przemyślu. Pochowany został w podziemiach Archikatedry Przemyskiej.

JG, PAP