Patron dnia – św. Jan, apostoł

Wtorek, 27 grudnia 2022 (08:06)

Jan był synem Zebedeusza i Salome, młodszym bratem Jakuba Starszego (Mt 4,21). Jeśli chodzi o zestaw tekstów ewangelicznych, w których jest mowa o św. Janie, to ich liczba stawia go zaraz po św. Piotrze na drugim miejscu. Łącznie we wszystkich Ewangeliach o św. Piotrze jest wzmianka aż w 68 miejscach (193 wiersze), a o św. Janie w 31 miejscach (90 wierszy).
Początkowo Jan był uczniem Jana Chrzciciela, ale potem razem ze św. Andrzejem poszedł za Jezusem (J 1,35-40).

Trwał wiernie pod krzyżem Chrystusa.

Po zmartwychwstaniu Chrystusa Jan przybywa razem
ze św. Piotrem do grobu, gdzie „ujrzał i uwierzył” (J 20,8), że Chrystus żyje. W Dziejach Apostolskich Jan występuje jako nieodłączny na początku towarzysz św. Piotra.
Obaj idą do świątyni żydowskiej na modlitwę i dokonują
u jej wejścia cudu uzdrowienia paralityka (Dz 3,1 – 4,21). Jan z Piotrem został delegowany przez apostołów dla udzielenia Ducha Świętego w Samarii (Dz 8,14-17).
We dwóch przemawiali do ludu, zostali pojmani i wtrąceni do więzienia (Dz 4,1-24). O Janie, apostole, wspomina także św. Paweł, apostoł, w Liście do Galatów. Nazywa
go filarem Kościoła (Ga 2,9).

Jan przebywał przez wiele lat w Jerozolimie (Ga 2,9), potem prawdopodobnie w Samarii, a następnie w Efezie. To tam napisał Ewangelię i trzy listy apostolskie.
Wynika z nich, że jako starzec kierował niektórymi gminami chrześcijańskimi w Małej Azji. Z Apokalipsy dowiadujemy się, że były to Efez, Smyrna, Pergamon, Tiatyra, Sardes, Filadelfia i Laodycea.

Pierwszymi adresatami Ewangelii św. Jana byli chrześcijanie z Małej Azji. Znali oni dobrze Jana,
nie musiał się więc im przedstawiać. W owych czasach rozpowszechniały się pierwsze herezje gnostyckie: ceryntian, nikolaitów i ebionitów. Dlatego Ewangelia
św. Jana nie ma charakteru katechetycznego,
jak poprzednie, a raczej historyczno-teologiczny.
Jan wykazuje, że Jezus jest postacią historyczną, że jest prawdziwie Synem Bożym. Tradycja za symbol słusznie nadała mu orła, gdyż głębią i polotem przewyższył wszystkich ewangelistów.

Według podania cesarz Nerwa (96-98) miał uwolnić
św. Jana z wygnania. Apostoł wrócił do Efezu, gdzie zmarł niebawem ok. 98 roku. Jako jedyny z apostołów zmarł śmiercią naturalną. Dlatego podczas dzisiejszej liturgii celebrans nosi szaty białe, a nie – jak w przypadku wszystkich pozostałych apostołów – czerwone. Pierwszą wzmiankę o grobie św. Jana w Efezie ok. 191 roku podaje w liście do Papieża św. Wiktora Polikrates, biskup Efezu. Papież św. Celestyn I w liście swoim do ojców Soboru efeskiego z 8 maja 431 roku winszuje im, że mogą czcić relikwie św. Jana, apostoła. Święty Grzegorz z Tours
(+ 594) wspomina o cudach, jakie działy się przy tym grobie. Badania archeologiczne przeprowadzone w 1936 roku potwierdziły istnienie tego grobu. Dzisiaj z wielkiej metropolii, jaką niegdyś był Efez, pozostały jedynie ruiny, a na nich powstała mała wioska turecka.

Jan jest patronem Albanii i Azji Mniejszej oraz aptekarzy, bednarzy, dziewic, zawodów związanych z pisaniem
i przepisywaniem: introligatorów, kopistów, kreślarzy, litografów, papierników, pisarzy oraz owczarzy, płatnerzy, skrybów, ślusarzy, teologów, uprawiających winorośl oraz wdów.

Kult św. Jana, apostoła, w Kościele był zawsze bardzo żywy. Najwspanialszą świątynię wystawiono mu w Rzymie. Jest nią bazylika na Lateranie pw. św. Jana Chrzciciela
i Jana, apostoła. Zwana jest również bazyliką Zbawiciela
– matką wszystkich kościołów chrześcijaństwa, gdyż jako pierwsza była uroczyście konsekrowana przez Papieża
św. Sylwestra I (+ 335) – i dotąd jest katedrą papieską. Nadto w Rzymie wystawiono św. Janowi, apostołowi, jeszcze inne kościoły, np. przy Bramie Łacińskiej (ante Portam Latinam), gdzie apostoł miał być męczony
w rozpalonym oleju. Do Jana, apostoła, szczególne nabożeństwo miały św. Gertruda i św. Małgorzata
Maria Alacoque.

APW, brewiarz.pl