Materiały archiwalne kpt. Ryszarda Białousa

Piątek, 16 grudnia 2022 (15:59)

Jak zaznaczył dyrektor AAN, „ten zbiór przywiózł pan Gustavo Ortiz, który jest prawnukiem dowódcy Batalionu »Zośka+« Ryszarda Białousa”. Mariusz Olczak przypomniał także, że „jest to dopływ do zespołu archiwalnego, który jest już w Archiwum Akt Nowych”.

– W przekazanym dzisiaj zbiorze jest korespondencja powojenna Ryszarda Białousa z żołnierzami Batalionu „Zośka”, a także z różnymi funkcyjnymi Polskich Sił Zbrojnych oraz władzami emigracyjnymi – przekazał.

Mariusz Olczak wskazał także, że wśród przekazanych w piątek archiwaliów jest m.in. „korespondencja z Tadeuszem Pełczyńskim, szefem sztabu Komendy Głównej Armii Krajowej, a także z Kazimierzem Sabbatem oraz innymi ministrami, którzy mieli kontakt z Ryszardem Białousem”. Ponadto w zbiorze znalazły się również wspomnienia żołnierzy Batalionu „Zośka”.

– W rękopisie, spisane ołówkiem, są wspomnienia jednego z żołnierzy Armii Krajowej, którzy służył w Polskich Siłach Zbrojnych. Są więc znane w jednym egzemplarzu – powiedział dyrektor AAN.

Wśród archiwaliów są ponadto kolędy.

– Są one wydane w bardzo unikatowej ilości dwudziestu egzemplarzy i razem z grafikami jednego z naszych znanych grafików Jerzego Michalskiego – przekazał Mariusz Olczak.

Znalazły się także ekslibrisy rodziny Błońskich i Białousów zrobione także przez Michalskiego.

– Są to typowe materiały, jakie występują w prywatnych spuściznach archiwalnych – zaznaczył dyrektor archiwum.

– Szczególnie ciekawa jest treść zawarta w listach. Zawarte są w nich informacje, które dotyczą Powstania Warszawskiego i konspiracji, ale także mówią o tym, jaki był los na emigracji poszczególnych żołnierzy i poszczególnych polskich jeńców, a także jakie decyzje podejmowali pod kątem osiedlenia się po wojnie na terenie Europy czy Stanów Zjednoczonych, Kanady, Ameryki Południowej – wyjaśnił Mariusz Olczak.

– Pada również kwestia powrotu do Polski niektórych z nich – dodał.

– W dokumentach pojawiają się również kwestie bytowe związane z różnymi problemami. Żołnierze zwracali się do swojego dowódcy po radę, o pomoc – wskazał.

Podkreślił także, że „żołnierze chcieli utrzymać z nim kontakt, ponieważ więzy z okresu wojny były bardzo silne”.

Ryszard Białous urodził się 4 kwietnia 1914 r. w Warszawie. Przed wybuchem II wojny światowej ukończył architekturę na Politechnice Warszawskiej oraz kurs Szkoły Podchorążych Rezerwy Saperów w Modlinie. Działał także w Związku Harcerstwa Polskiego.

Po wybuchu wojny, we wrześniu 1939 r., dowodził plutonem saperów w 8. Dywizji Piechoty, następnie wstąpił do Szarych Szeregów i do Służby Zwycięstwu Polski – Związku Walki Zbrojnej. Podczas okupacji niemieckiej
w Warszawie działał w konspiracji, tworząc m.in. Grupy Szturmowe w Szarych Szeregach. W okupowanej Warszawie uczestniczył w wielu zbrojnych akcjach dywersyjnych i sabotażowych, m.in. w słynnej akcji pod Arsenałem czy akcji o kryptonimie „Jula”.

W Powstaniu Warszawskim kpt. Białous wraz z Batalionem „Zośka” – podporządkowanym elitarnej jednostce AK – Kedywowi, czyli Kierownictwu Dywersji Komendy Głównej AK – przeszedł szlak bojowy od Woli poprzez Starówkę do Czerniakowa; po drodze m.in. wyzwalając obóz „Gęsiówka”. Ryszard Białous był także dowódcą Brygady Dywersyjnej „Broda 53”. Za swoją walkę z okupantem został odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy oraz – trzykrotnie – Krzyżem Walecznych.

Po upadku powstania „Jerzy” trafił do obozów jenieckich
w Niemczech. W kwietniu 1945 r. został uwolniony przez Brytyjczyków i przydzielony do słynnej 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej gen. Stanisława Sosabowskiego. Od marca 1947 do lutego 1948 r. był naczelnikiem ZHP poza granicami kraju. W lipcu 1948 r. wyemigrował wraz z rodziną do Argentyny, gdzie pracował jako architekt i urbanista. Zmarł 24 marca 1992 r. w Neuquen w Argentynie.

Więcej warto zobaczyć TUTAJ.

 

 

APW, PAP