Pomnik poświęcony 1. Pułkowi Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego

Środa, 21 września 2022 (10:09)

Inicjatywa upamiętnienia boju, który rozegrał się w Dołhobyczowie w dniu 10 grudnia 1918 roku, powstała w gronie członków Dołhobyczowskiego Stowarzyszenia Regionalnego już w roku 2018. Ostatecznie dzięki współpracy Gminy Dołhobyczów i Instytutu Pamięci Narodowej pomnik powstał w zeszłym roku, jednakże różne czynniki zewnętrzne przyczyniły się do tego, że dopiero teraz będzie on oficjalnie odsłonięty.

Powstały pomnik upamiętnia bój i poległych w nim kawalerzystów 1. pułku ułanów późniejszego 1. pułku szwoleżerów. W okresie międzywojennym z woli oficerów data tego starcia stała się datą szwoleżerskiego święta pułkowego.

W niedzielnych uroczystościach obok przedstawicieli  lokalnego samorządu, Instytutu Pamięci Narodowej i lokalnych działaczy społecznych wezmą udział również ci, którym imię pułku nie jest obce. Ceremoniał i wojskową asystę honorową zapewni 1. batalion kawalerii powietrznej  z Leźnicy Wielkiej wchodzący w skład 25. Brygady Kawalerii Powietrznej. Batalion noszący wyróżniającą nazwę 1. Dywizjon Szwoleżerów Marszałka Józefa Piłsudskiego od 2001 roku dziedziczy tradycje pułku, czego widomym znakiem jest używana odznaka pułkowa, barwy pułkowe i data święta pułkowego. Obecni też będą kawalerzyści z Ochotniczego Szwadronu Kawalerii im. 1. Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego działającego przy Stowarzyszeniu Szwadron Jazdy Rzeczypospolitej Polskiej z Warszawy, którzy wystąpią w historycznych mundurach, wystawiając swój poczet sztandarowy w szyku konnym. Obecna też będzie delegacja Szkoły Podstawowej im. 1. Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego z Malcanowa pod Warszawą.

W Centrum Kulturalno-Konferencyjnym w Dołhobyczowie natomiast można zobaczyć fragment wystawy „1. Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego – Niepodległa najświętszym nakazem”.

Program niedzielnych wydarzeń:

12.00 – Msza Święta
13.00 – koncert zespołu „Lechici”
14.00 – uroczystość odsłonięcia pomnika

---

20 października 1918 r. na zebraniu byłych oficerów
1. Pułku Ułanów Beliny w Warszawie rozpoczęło się organizowanie pułku kawalerii opartego na kadrach
1. Pułku Ułanów Legionów Polskich. Inicjatywę tę potwierdził rozkaz dowództwa Wojska Polskiego z dnia
5 listopada 1918 r. „Rotmistrz Dreszer Gustaw zajmie się tworzeniem 1 p. Ułanów i oddziałów piechoty na Chełmszczyźnie; Rydz-Śmigły, pułkownik”.

Na miejsce organizowania pułku wybrano ziemię chełmską. Z końcem października major Orlicz-Dreszer wraz z kilkoma oficerami i podoficerami przybył do Chełma i tam, a także we Włodawie i w Hrubieszowie rozpoczął organizację pułku.

Powstałe szwadrony tworzyły się w większości z byłych ułanów pułków legionowych. Pułk przyjął początkowo nazwę 1. Pułku Ułanów i używał jej do 8 stycznia 1919 roku. Wtedy to rozkazem normującym uregulowanie nazw pułków kawalerii otrzymał nazwę 1. Pułku Szwoleżerów.

***

Pułk z sukcesem brał udział m.in. w Bitwie Warszawskiej (Cud nad Wisłą). Zaś po kampanii wrześniowej 1939 roku pułk został odtworzony w Armii Krajowej, a jego 3 szwadrony uczestniczyły w Powstaniu Warszawskim. Skadrowany pułk został także odtworzony na wiosnę 1945 roku w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie.

 

APW, Piotr Piekarczyk, Krzysztof Mijakowski