• Wtorek, 12 maja 2026

    imieniny: Pankracego, Dominika

78 lat temu trwały ciężkie walki o Czerniaków

Poniedziałek, 12 września 2022 (10:35)

12 września 1944 r. powstańcy bronili się w budynkach ZUS przy Czerniakowskiej, Porcie Czerniakowskim, gmachu YMCA i willi Pniewskiego.

12 września 1944 r. Niemcy z ziemi i powietrza atakowali pozycje powstańcze na Czerniakowie.

Powstańcy bronili się w gmachu YMCA przy ul. Konopnickiej 6 oraz w Porcie Czerniakowskim, tracąc jednak zabudowania przy ul. Łazienkowskiej oraz budynek przy ul. Książęcej 7. Trwały zaciekłe walki o szpital św. Łazarza na ul. Książęcej oraz budynek Gazowni przy Ludnej 16.

Dwa niemieckie działa szturmowe StuG 40 zaatakowały powstańców broniących się przy ul. Frascati i w kamienicach przy ul. Wiejskiej. Podczas obrony przez pluton AK „Torpedy” willi Pniewskiego (ob. Muzeum Ziemi PAN) przy al. na Skarpie 27 jedno z dział zostało uszkodzone, lecz nieznany z nazwiska powstaniec obsługujący wyrzutnię PIAT został ciężko ranny i wkrótce zmarł. Ślady jego krwi, która wsiąkła w marmurową posadzkę budynku, zachowały się do dziś.

Oddziały AK broniły gmachu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) przy ul. Czerniakowskiej 231.

Tego dnia przy ul. Zagórnej 14 poległ w walce ochotnik, gruziński żołnierz IV plutonu 4. Kompanii zgrupowania AK „Kryska” (1918-1944), pseudonim Wartan. W oddziałach powstańczych walczyło co najmniej kilkunastu żołnierzy pochodzenia gruzińskiego, zwykle z rodzin zamieszkałych w Polsce jeszcze przed wojną.

Na Marymoncie (Żoliborz) do opanowanej przez AK „Olejarni” przy ul. Gdańskiej 33 Niemcy wysłali delegację złożoną z zebranych pod przymusem Polaków z żądaniem wstrzymania ognia na czas ewakuacji rannych i zabitych.

AB, PAP