Moneta z krzemieniem pasiastym
Wtorek, 12 lipca 2022 (19:40)Do rąk kolekcjonerów trafiła dziś niezwykła moneta wyemitowana przez Narodowy Bank Polski upamiętniająca setną rocznicę odkrycia zespołu pradziejowych kopalni krzemienia pasiastego „Krzemionki”.
O wyjątkowości tej monety świadczy fakt, że ma ona budowę soczewkową, jest oksydowana, posiada wysoki relief oraz wstawkę z krzemienia pasiastego. Już sam fakt, że nie sposób znaleźć dwóch identycznych fragmentów krzemienia pasiastego, czyni każdy egzemplarz tej monety wyjątkowym.
Przy okazji emisji warto parę słów wspomnieć o krzemieniu pasiastym, który występuje tylko w jednym miejscu
na Ziemi – na Kielecczyźnie, na północnym obrzeżu Gór Świętokrzyskich, ciągnąc się pasem od Ożarowa przez Krzemionki Opatowskie do Iłży. Krzemień pasiasty nazywany też polskim diamentem był wydobywany
w neolicie oraz we wczesnej epoce brązu ok. 3900-1600 lat przed Chrystusem. Wiedza, jaką dziś posiadamy na ten temat, to zasługa geologa Jana Samsonowicza – profesora uniwersytetów we Lwowie i w Warszawie, który 19 lipca 1922 roku w czasie badań terenowych, przemierzając pola i łąki wsi Krzemionki – położonej w ówczesnym powiecie opatowskim w województwie kieleckim – odkrył lejowate zagłębienia, które okazały się prehistorycznymi wyrobiskami górniczymi.
Schodząc do kilku wyrobisk, profesor znalazł pierwotne narzędzia górnicze wykonane właśnie z krzemienia
i poroża. To epokowe odkrycie dowodzi, że krzemień pasiasty jest jednym z najstarszych kamieni, które służyły człowiekowi, a wyrabiano z niego m.in. ostrza siekier
i przedmioty domowego użytku. Odkrycie prof. Jana Samsonowicza zapoczątkowało wykopaliska archeologiczne w Krzemionkach, które w 1925 roku prowadził Józef Żurowski. Na przestrzeni lat badania w tym miejscu kontynuowało kilka pokoleń polskich archeologów.
To dzięki ich pracy mamy dziś wiedzę o życiu i pracy pradziejowych górników, którzy wydobywali
w Krzemionkach krzemień pasiasty i wyrabiali z niego głównie polerowane siekiery, które w III tysiącleciu
przed Chrystusem były rozprowadzane w promieniu
660 kilometrów od kopalni.
W Krzemionkach wydrążono cztery tysiące kopalni krzemienia, które tworzą pole górnicze o powierzchni blisko 80 hektarów. Obiekt będący pod pieczą Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Ostrowcu Świętokrzyskim został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Na rewersie monety zaprojektowanej przez Urszulę Walerzak widnieje wizerunek pradziejowego górnika
w czasie pracy oraz eliptyczna wstawka z krzemienia pasiastego. Z kolei awers przedstawia charakterystyczny symbol wielkiej matki – rysunek wykonany węglem drzewnym na powierzchni wapiennego filara jednej
z kopalni w Krzemionkach. Przedstawia on najprawdopodobniej postać związaną z wierzeniami
i mitologią neolitycznych górników i stanowi jeden z kilku przykładów pradziejowej sztuki naskalnej z obszaru współczesnej Polski. Obecnie rysunek znajduje się
w logotypie Muzeum Archeologicznego i Rezerwatu „Krzemionki”.
Wykonana z najwyższej próby srebra, Ag 999, moneta upamiętniająca setną rocznicę odkrycia zespołu pradziejowych kopalni krzemienia pasiastego „Krzemionki” ma średnicę 45 milimetrów i masę
62,2 gramów. Moneta o nominale 50 zł została wyemitowana w nakładzie do siedmiu tysięcy sztuk.
Można ją było nabyć dzisiaj we wszystkich oddziałach okręgowych Narodowego Banku Polskiego oraz w sklepie internetowym „Kolekcjoner” w cenie emisyjnej 950 zł.
Na zlecenie Narodowego Banku Polskiego monety wyprodukowała Mennica Polska S.A.