NBP w hołdzie powstańcom śląskim

Czwartek, 9 czerwca 2022 (14:33)

Moneta upamiętnia uroczyste podpisanie 16 lipca 1922 roku w Katowicach Aktu objęcia Górnego Śląska przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym po blisko 600 latach część Górnego Śląska powróciła do Polski, a na tych terenach powstało autonomiczne województwo śląskie ze stolicą w Katowicach. Cytowany w folderze emisyjnym prof. dr hab. Zygmunt Woźniczka, historyk z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, przypomina okoliczności poprzedzające to historyczne wydarzenie. Wskazuje, że zanim jednak doszło do tego ważnego dla Polski wydarzenia, w latach 1919-1921 ważyła się sprawa przynależności państwowej Górnego Śląska. „Wraz z końcem I wojny światowej, w listopadzie 1918 roku, po 123 latach zaborów na mapy Europy powróciła Rzeczpospolita Polska, a jednym z postanowień traktatu wersalskiego była decyzja o zorganizowaniu na Górnym Śląsku plebiscytu, na podstawie którego rozstrzygnięta miała być kwestia przynależności państwowej Górnego Śląska. W wyniku tego plebiscytu z 20 marca 1921 r. (za przynależnością Śląska do Polski głosowało 40,3 proc. uprawnionych) Komisja Plebiscytowa zdecydowała o przyznaniu Niemcom prawie całego spornego obszaru. Odpowiedzią Polaków było III powstanie śląskie, a jego efektem był korzystny dla Polski podział regionu” – wskazuje zmarły w lutym br. prof. dr hab. Zygmunt Woźniczka.

W dniu 15 czerwca 1922 roku Komisja Międzysojusznicza poinformowała rządy Polski i Niemiec, że w ciągu miesiąca państwa powinny objąć przyznane im terytoria Górnego Śląska. Strony konfliktu dokonywały tego w kilku etapach. Na rynku w Katowicach odbyła się parada wchodzących w skład wojsk alianckich oddziałów francuskich i ich wymarsz z Katowic. Po wycofaniu oddziałów sił sprzymierzonych 20 czerwca 1922 roku na przyznane Polsce terytoria weszły wojska polskie pod dowództwem gen. Stanisława Szeptyckiego. Przekroczyły one most graniczny w Szopienicach (dziś dzielnicy Katowic) witane licznie przez Ślązaków na czele z dyktatorem powstańczym Wojciechem Korfantym i wojewodą śląskim Józefem Rymerem. Następnie oddziały polskie doszły do katowickiego rynku, gdzie witały je tłumy. Po drodze mieszkańcy ustawili blisko 30 odświętnie udekorowanych bram powitalnych, z których jedna – brama tryumfalna w Królewskiej Hucie – znalazła się na monecie. W następnych dniach entuzjastycznie przyjmowane wojska polskie zajmowały kolejne miejscowości. W sumie w regionie zbudowano ponad dwieście – często imponujących – bram triumfalnych. 16 lipca 1922 roku uroczyście podpisano w Katowicach Akt objęcia Górnego Śląska przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej. Na terenach tych powstało autonomiczne województwo śląskie ze stolicą w Katowicach. Znajdujący się na Górnym Śląsku przemysł oraz kapitał odegrał istotną rolę w odbudowie gospodarczej II Rzeczypospolitej.

Wyemitowaną dzisiaj przez Narodowy Bank Polski monetę zaprojektowała Dominika Karpińska-Kopiec. Rewers dziesięciozłotówki przedstawia bramę triumfalną w Królewskiej Hucie (dzisiejszym Chorzowie) przygotowaną na przyjęcie Wojska Polskiego 23 czerwca 1922 roku oraz napis „100. rocznica powrotu Górnego Śląska do Polski”. Z kolei na awersie odwzorowano granice Górnego Śląska, który w wyniku decyzji Rady Ligi Narodów i Rady Ambasadorów w październiku 1921 roku stał się częścią II Rzeczypospolitej Polskiej.

Moneta o nominale 10 złotych wyemitowana została w nakładzie do 10 tysięcy sztuk. Można ją nabyć we wszystkich Oddziałach Narodowego Banku Polskiego oraz w sklepie internetowym NBP Kolekcjoner w cenie emisyjnej 170 złotych.

Kolejna emisja monet kolekcjonerskich zaplanowana jest na 21 czerwca br. Tego dnia Narodowy Bank Polski wprowadzi do obiegu sześć srebrnych monet kolekcjonerskich będących odwzorowaniem polskich banknotów obiegowych o nominałach 10 zł, 20 zł, 50 zł, 100 zł, 200 zł i 500 zł.

 

Mariusz Kamieniecki