Jan III Sobieski na monetach NBP

Środa, 9 lutego 2022 (12:50)

Monety „Skarby Stanisława Augusta” odwzorowują słynną XVIII-wieczną serię medalierską z wizerunkami królów Polski, wykonaną na zlecenie Stanisława Augusta Poniatowskiego przez Jana Filipa Holzhaeussera i Jana Jakuba Reichla. Historyczna kolekcja medali znajduje się w Kijowie, w Muzeum Narodowym Historii Ukrainy. Warto przypomnieć, że medale władców, które powstawały w mennicy warszawskiej w latach 1791–1797/1798, były wzorowane na 22 portretach namalowanych w latach 1768–1771 przez Marcella Bacciarellego do Pokoju Marmurowego w Zamku Królewskim w Warszawie.

Dodatkowy portret Stanisława Leszczyńskiego, umieszczony na medalu, powstał najprawdopodobniej na podstawie obrazu Jana Bogumiła Plerscha. Seria kolekcjonerskich monet Narodowy Bank Polski będzie obejmowała 24 wizerunki monarchów – 23 z oryginalnej serii medalierskiej oraz dodatkowo portret Stanisława Augusta, który zostanie odwzorowany na podstawie obrazów z epoki.

Dzisiaj Narodowy Bank Polski wyemitował dwie kolejne monety o nominałach 500 złotych w złocie i 50 złotych w srebrze, z wizerunkiem króla Jana III Sobieskiego – herbu Janina, hetmana wielkiego koronnego, który po zwycięstwie nad wojskami Imperium Osmańskiego pod Chocimiem został – w maju 1674 roku wybrany na króla Polski i koronowany 2 lutego 1676 roku. Władca zyskał sławę po zwycięstwie nad Turkami pod Wiedniem w 1683 roku, gdzie przybył z odsieczą. Jan III Sobieski uważany jest za jednego z najwybitniejszych dowódców i władców w dziejach Polski. Jego rządy cechowały reformatorskie plany dotyczące polityki zagranicznej i wewnętrznej.

– Poza politycznymi talentami objawiał też zamiłowanie do sztuk pięknych, literatury, wspierał architektów, malarzy i rzeźbiarzy, a także uczonych (astronom Jan Heweliusz nazwał nowo odkrytą konstelację Tarczą Sobieskiego). Wybudował pałac i ogród w Wilanowie. Zmarł w 1696 roku. Został pochowany najpierw w kościele Kapucynów w Warszawie, a następnie, w 1734 roku, na Wawelu – możemy przeczytać w folderze towarzyszącym emisji monet.

Monety złota oraz srebrna na rewersie zaprojektowanym przez Annę Wątróbską-Wdowiarską przedstawiają popiersie władcy zwrócone w prawo, z podgoloną czupryną i obfitymi wąsami, w wieńcu laurowym. Król ma na sobie zbroję z lwim naramiennikiem i płaszcz podbity futrem, z krzyżem i gwiazdą francuskiego Orderu Ducha Świętego.

Natomiast na awersie obu monet umieszczono przetłumaczony na język polski łaciński tekst przeniesiony z medalu opisujący dokonania władcy. „Obrany Roku Pańskiego 1674 dnia 20 maja, koronowany Roku Pańskiego 1676 dnia 2 lutego, jako poddany (króla Michała) pobił Turków pod Chocimiem, jako król zwyciężał tychże, uwolnił Wiedeń od oblężenia, znamienity męstwem, wykształceniem i wymową, jako poddany był uczestnikiem wewnętrznych zamieszek, jako król dręczony był tym samym nieszczęściem. Umarł w Wilanowie Roku Pańskiego 1696, mając lat 72, w 22. roku panowania, dnia 17 czerwca”. Ponadto jak na każdej monecie emitowanej przez Narodowy Bank Polski na awersie widnieją – nazwa państwa, godło Rzeczypospolitej, nominał oraz rok emisji 2022. Projektantem awersu oraz napisów na rewersie jest Robert Kotowicz.

Moneta złota o nominale 500 złotych została wybita w nakładzie do 600 egzemplarzy, a jej cena emisyjna to 19,5 tysiąca złotych brutto. Z kolei moneta srebrna o nominale 50 złotych została wyemitowana w nakładzie do sześciu tysięcy sztuk i można ją było nabyć w cenie 850 złotych brutto.

Kolejna emisja monet kolekcjonerskich wydawanych przez NBP jest zaplanowana na 23 lutego br. Tego dnia do obiegu trafi srebrna moneta o nominale 10 złotych z serii „Wyklęci przez komunistów żołnierze niezłomni – Zdzisław Broński Uskok”.

Mariusz Kamieniecki