Przedsięwzięcie „Korzenie Miasta”
Czwartek, 29 lipca 2021 (20:32)Dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego Jan Ołdakowski poinformował w środę na konferencji prasowej o pozyskaniu około 2 tysięcy lotniczych zdjęć Warszawy z okresu między 1941 i 1944 r. Ich szczegółową analizą zajmą się pasjonaci dziejów Warszawy.
W czasie II wojny światowej wojska niemieckie wykonały ponad milion zdjęć lotniczych dokumentujących sytuację na froncie. Była to również najdoskonalsza metoda oceny zniszczeń poczynionych w czasie walk lub możliwości prowadzenia obrony. Tą metodą posługiwano się również w Warszawie przed wybuchem Powstania Warszawskiego oraz po zakończeniu walk, gdy Niemcy przystąpili do systematycznego wyburzania miasta, trwającego aż do ostatnich dni poprzedzających wkroczenie do miasta wojsk sowieckich i tak zwanego Ludowego Wojska Polskiego.
Do tej pory polscy historycy znali niewielką część zbioru zdjęć lotniczych znad Warszawy. Większość znalazła się w amerykańskich archiwach.
– W czasie wojny trwał bój o to, kto będzie miał większy zasób wiedzy o topografii Europy. Wygrali go Amerykanie – powiedział dr Jan Ołdakowski.
Dziś fotografie znajdują się w archiwach narodowych w College Park w stanie Maryland. Tam dotarli do nich historycy z Muzeum Powstania Warszawskiego. Zbiór liczy około 2 tysięcy fotografii. Najstarsze pochodzą z końca 1941 r., a ostatnie z 28 grudnia 1944 r. Dla porównania, warto przypomnieć, że animacja „Miasto ruin” bazowała na zbiorze 300 zdjęć z przelotu sowieckiego samolotu wiosną 1945 roku.
Ołdakowski ocenił, że najbardziej wstrząsające fotografie pochodzą z grudnia 1944 r. i dokumentują proces niszczenia Pałacu Saskiego oraz sąsiednich zabudowań.
– Widać na nim puste miasto z chmurą pyłu, które wznosi się po wysadzeniu lewego skrzydła Pałacu Saskiego. Prawe jeszcze stoi – zostało wysadzone następnego dnia – wyjaśnił dyrektor MPW.
Dodał, że jest to czytelne świadectwo celowego niszczenia miasta, które nie miało uzasadnienia militarnego. W jego ocenie prowadzenie badań nad zdjęciami lotniczymi jest swoistą próbą pokrzyżowania planów pomysłodawców i wykonawców zbrodni sprzed 77 lat.
– W tym zbiorze zawarta jest potworna prawda o tym, co wydarzyło się w Warszawie w czasie II wojny światowej – podkreślił.
Ołdakowski wyjaśnił, że Muzeum Powstania Warszawskiego zdecydowało się nie tylko na zaprezentowanie pozyskanych zdjęć, ale również zrealizowanie na ich podstawie wielkiego projektu badawczego.
– Prezentujemy je w formie aplikacji, która jest wstępem do projektu społecznego. Chcemy, aby osoby, które mają wiedzę na temat historii Warszawy, współtworzyły tę bazę. Do zdjęć można dodawać kolejne warstwy, dopisywać informacje i własne spostrzeżenia. Nie trzeba być wybitnym specjalistą, aby znaleźć na tych zdjęciach coś ciekawego i próbować je interpretować – wskazał.
Muzeum Powstania Warszawskiego staje się prekursorem w wykorzystaniu badań społecznościowych w polskim muzealnictwie.
Prezentację niektórych zdjęć i założeń przedsięwzięcia „Korzenie Miasta” można obejrzeć w wersji filmowej TUTAJ oraz w wersji zdjęciowej TUTAJ.
APW, PAP