Dziś wspomnienie Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel

Piątek, 16 lipca 2021 (07:20)

 Jan Paweł II kultywował przez całe życie nabożeństwo szkaplerzne. Papież przyjął ten znak opieki Maryi, będąc jeszcze dzieckiem.

Duchowość karmelitańska jest jedną z głównych gałęzi duchowości katolickiej obok benedyktyńskiej, ignacjańskiej, franciszkańskiej i dominikańskiej.

Jej nazwa – Karmel – pochodzi od łańcucha górskiego poprzecinanego licznymi wąwozami i dolinami, ciągnącego się na przestrzeni ok. 25 km w północnej części Izraela nad Morzem Śródziemnym. Ze względu na swoje piękno podziwiał go prorok Izajasz, autor Pieśni nad Pieśniami, oraz prorok Eliasz.

Pierwszy wzniesiony przez pustelników kościół na górze Karmel dedykowano Matce Chrystusa, zaś eremici nazywali się Braćmi Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel, w skrócie karmelitami. Za wyróżniający ich znak przyjęli proste brązowe habity i pasiaste płaszcze, które pod koniec XIII w. zamienili na białe.

Między rokiem 1206 a 1214 poprosili łacińskiego patriarchę Jerozolimy św. Alberta o zatwierdzenie ich stylu życia spisanego na kartach „Reguły pierwotnej”, która stała się podstawą „Reguły Karmelitańskiej”. Zatwierdził ją Papież Honoriusz III w 1226 roku. Po przeniesieniu zakonu do Europy w 1247 roku Papież Innocenty IV adoptował regułę zakonu do nowych warunków.

W Starym Kontynencie karmelici spotkali się z niezrozumieniem ich stylu życia. Zgodnie z przekazem karmelitańskim z pomocą przyszła im Matka Boża, objawiając się z 15 na 16 lipca 1251 roku św. Szymonowi Stockowi, wskazując na szkaplerz, część habitu zakonnego. Miała powiedzieć: „Przyjmij szkaplerz twojego zakonu – przywilej dla ciebie i karmelitów. Kto w nim umrze, nie zazna ognia wiecznego. Oto znak zbawienia, ratunek w niebezpieczeństwach, przymierze pokoju i wiecznego zobowiązania”. Zgodnie z obietnicą zakon został zatwierdzony przez Stolicę Apostolską, zaś nabożeństwo szkaplerzne stało się najpopularniejszą formą czci Matki Bożej, a szkaplerz jednym z sakramentaliów.

Szkaplerz wykonany jest z brązowego sukna tak, by jedna jego część spadała na plecy, a druga na piersi. Na pierwszej jest wizerunek Matki Bożej Szkaplerznej, a na drugiej – Serce Jezusa. W 1910 roku Papież Pius X zezwolił na zastąpienie szkaplerza płóciennego medalikiem szkaplerznym. Będąc znakiem maryjnym, zobowiązuje tego, który go nosi, do życia opartego na zasadach chrześcijańskich z ukierunkowaniem na przykład Najświętszej Maryi Panny. Osoby noszące szkaplerz mają udział w duchowych dobrach zakonu.

Nabożeństwo szkaplerzne przez całe życie kultywował św. Jan Paweł II. Ten znak opieki Maryi Papież przyjął, będąc jeszcze dzieckiem.

W XVI wieku w wyniku reformy rozpoczętej w 1580 roku przez św. Teresę z Ávila i św. Jana od Krzyża powstał pierwszy klasztor karmelitów bosych w hiszpańskim Duruelo. Nowy zakon przybrał nazwę Braci Bosych Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel [Zakon Karmelitów Bosych – OCD]. Miał on żeńską gałąź mniszek bosych żyjących w zamkniętych klasztorach klauzurowych. Został zatwierdzony przez Stolicę Apostolską w 1593 roku. Tym samym św. Teresa z Ávila stała się jedyną w historii Kościoła katolickiego założycielką męskiego zakonu.

Na świecie jest obecnie 2054 karmelitów. Swoje klasztory mają w 30 krajach na świecie. Poza Europą są na Filipinach, Dominikanie, w Kolumbii, Indonezji, Peru czy Zimbabwe.

Pierwsi zakonnicy przybyli do Polski z Pragi w 1397 roku z inicjatywy królowej św. Jadwigi Andegaweńskiej i Władysława Jagiełły. Klasztor Ojców Karmelitów w Krakowie „na Piasku” do dziś uważany jest za matkę tego zakonu w kraju. Obecnie Polska Prowincja Karmelitów liczy 12 klasztorów: w Krakowie, Pilźnie, Oborach, Trutowie, Woli Gułowskiej, Gdańsku, Lublinie, Lipinach, Chyżnem, Baborowie, Włodzimierzu Wołyńskim i Sąsiadowicach.

Natomiast karmelici bosi wywodzący się z Kongregacji Włoskiej przybyli do Polski w 1605 roku, zakładając pierwszy klasztor w Krakowie. Karmelitanki bose przybyły z kolei w 1612 roku. W następnych latach zakonnicy założyli kilkanaście klasztorów, m.in. w Lublinie, Poznaniu, Lwowie, Przemyślu, Wilnie (Ostra Brama), Warszawie, Berdyczowie. W 1633 roku powstał klasztor eremicki w Czernej pod Krakowem. W pierwszej połowie XVIII w. z polskiej prowincji pw. Ducha Świętego wydzieliła się prowincja litewska pw. św. Kazimierza.

Znaną karmelitanką bosą była św. Teresa Benedykta od Krzyża (Edyta Stein), wybitna uczennica Edmunda Husserla, Żydówka, współpatronka Europy, zamordowana w komorze gazowej 9 sierpnia 1942 roku w obozie Auschwitz II-Birkenau.

AB, PAP