Katowice: Wręczono nagrody IPN „Świadek historii”

Poniedziałek, 5 lipca 2021 (18:54)

Nagrodę przyznano także członkowi Zarządu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia „Rodzina Policyjna 1939” Grzegorzowi Grześkowiakowi, dziennikarce Polskiego Radia Katowice Ewelinie Kosałka-Passia, oraz – pośmiertnie – Janowi Jurkiewiczowi, który w latach 80. był jednym z liderów Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach.

– Od samego początku w Instytucie Pamięci Narodowej nie chcieliśmy prowadzić naszej działalności samodzielnie; chcieliśmy ją prowadzić we wspólnocie, tworząc wspólnotę pamięci, którą z udziałem państwa udaje się realizować – mówił prezes IPN Jarosław Szarek, przybliżając dokonania laureatów oraz dziękując za ich pracę i zaangażowanie.

Nagroda „Świadek historii” przyznawana jest osobom oraz organizacjom i instytucjom z terenu działalności oddziału IPN w Katowicach, jako forma podziękowania „za szczególne zasługi dla upamiętniania historii Narodu Polskiego w regionie oraz wsparcie dla pionu edukacyjnego IPN w dziele edukacji historycznej”.

– W tym roku nagrodzono osoby, a nie instytucje, ale przecież państwa indywidualna aktywność niemal wypełnia działalność niejednej instytucji – wskazał prezes IPN.

– Codziennie spotykamy się z niesamowitymi historiami – w instytucie i poza nim. Dzięki państwu wiele tych historii dostaje nowe życie – dodał, wskazując, iż katowiccy laureaci reprezentują dwa pokolenia ludzi, zaangażowanych w pielęgnowanie pamięci o ważnych historycznych wydarzeniach.

Wyróżnienie „Świadek historii” przyznawane jest corocznie w oddziałach IPN w Białymstoku, Gdańsku, Krakowie, Łodzi, Poznaniu, Rzeszowie, Szczecinie i Wrocławiu – w Katowicach przyznano je po raz pierwszy. Nazwiska laureatów ogłoszono w grudniu ubiegłego roku, jednak wręczenie nagród było wówczas niemożliwe z powodu pandemii. Uroczystość odbyła się w poniedziałek w Przystanku Historia – Centrum Edukacyjnym IPN im. Henryka Sławika w Katowicach.

Nagrodę przyznaje kapituła, której przewodniczy prezes IPN. „Świadek historii” uzupełnia ogólnopolską nagrodę IPN „Kustosz Pamięci Narodowej”. Do przyznawanej po raz pierwszy w woj. śląskim nagrody zgłoszono 18 kandydatur, z których kapituła wyłoniła 6 laureatów.

Grzegorz Grześkowiak jest członkiem Zarządu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia „Rodzina Policyjna 1939 r.”, współorganizatorem licznych akcji społecznych, marszów i upamiętnień bohaterów – funkcjonariuszy policji woj. śląskiego. Przez ponad 10 lat realizował projekt edukacyjny pt. „Odkrywamy historię: Ostaszków–Twer–Miednoje”. W 2015 r. jako wolontariusz prowadził warsztaty dla nauczycieli o losach polskich policjantów – ofiar zbrodni katyńskiej. Obecnie jest prelegentem w przedsięwzięciu edukacyjnym IPN i Komendy Głównej Policji pt. „Policjanci w służbie historii”. Dziękując za nagrodę, Grześkowiak podkreślił, że to wyróżnienie dla całego stowarzyszenia, które reprezentuje.

Pośmiertnie nagrodę przyznano Janowi Jurkiewiczowi, który w latach 80. był jednym z liderów Niezależnego Zrzeszenia Studentów na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach i działaczem struktur podziemnych. Jurkiewicz przez wiele lat był pracownikiem, a następnie dyrektorem Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu oraz redaktorem naczelnym rocznika naukowego „Górnik Polski” i autorem prac naukowych dotyczących śląsko-dąbrowskiej „Solidarności”. W imieniu nagrodzonego nagrodę odebrała wdowa, Joanna Januszewska-Jurkiewicz.

Ewelina Kosałka-Passia jest od 2004 r. dziennikarką Radia Katowice, autorką reportaży o tematyce historycznej, nagradzanych na najważniejszych konkursach dziennikarskich w Polsce i za granicą, m.in. „Między schodami"” – o pamiętniku Rutki Laskier, „chowane w pamięci” – o więźniach tzw. polenlagrów. Od 2018 r. we współpracy z IPN realizuje cykl audycji emitowanych raz w miesiącu poświęconych bohaterom i wydarzeniom z kart kalendarzy wydawanych przez katowicki oddział Instytutu.

Stanisław Płatek był przewodniczącym Komitetu Strajkowego w kopalni „Wujek” na początku stanu wojennego, został ranny podczas krwawej pacyfikacji zakładu, a następnie aresztowany. Po wyjściu z więzienia włączył się w działalność podziemną. Całą swoją aktywność społeczną poświęcił upamiętnianiu tragicznych wydarzeń w „Wujku”. Był oskarżycielem posiłkowym w procesie byłych członków plutonu specjalnego ZOMO, którzy strzelali do górników. Jest przewodniczącym Zarządu Krajowego Związku Więźniów Politycznych Okresu Stanu Wojennego. Do dzisiaj oprowadza zwiedzających po wystawie w Śląskim Centrum Wolności i Solidarności.

Andrzej Sikora był w latach 2000-2007 pierwszym dyrektorem oddziału IPN w Katowicach. Jest współzałożycielem Stowarzyszenia Pamięci Armii Krajowej oraz członkiem Wojewódzkiego Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Katowicach. Zainicjował upamiętnienie, w formie tablicy na górze Błatnia, poległych tam żołnierzy NSZ. Od 2016 r. jest członkiem Śląskiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej ds. Działaczy Opozycji Antykomunistycznej jako przedstawiciel działaczy podziemia z Podbeskidzia.

Ksiądz dr Andrzej Suchoń, proboszcz parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Katowicach, od dziesięciu lat organizuje we współpracy z IPN wojewódzkie obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Wsparł i zrealizował inicjatywę katowickich środowisk kombatanckich utworzenia w kaplicy obok kościoła Golgoty Ojczyzny upamiętniającej 20 miejsc kaźni bohaterów walczących o wolność Polski. W 2009 r. ustanowił Nagrodę im. ks. Emila Szramka przyznawaną katowiczanom zasłużonym w działalności charytatywnej, oświatowej i naukowej.

APW, PAP