„Solidarność” rolnicza to zbiorowy bohater
Czwartek, 15 kwietnia 2021 (15:14)Prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Jarosław Szarek zapraszana na otwarcie wystawy „TU rodziła się Solidarność Rolników”. Wystawę będzie można zwiedzać od 21 kwietnia do 6 maja 2021 r. na placu przed siedzibą Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie, al. Łukasza Cieplińskiego 4.
W otwarciu wezmą udział dr Dariusz Iwaneczko, dyrektor Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie, Jakub Izdebski, naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Rzeszowie oraz zaproszeni goście.
Wystawa po pokazach w regionach zostanie zaprezentowana w Warszawie. Od 12 maja 2021 r. na placu Piłsudskiego będą prezentowane moduły centralne, oraz moduły/plansze przywiezione ze wszystkich regionów.
Chłopski opór przeciwko komunistycznym rządom, wyrażający się sprzeciwem wobec kolektywizacji, stanowił istotny element tradycji polskiej wsi. Niezadowolenie powiększył jeszcze kryzys gospodarczy drugiej połowy lat 70. XX wieku. W takiej atmosferze narodziły się pierwsze inicjatywy opozycyjne na wsi. Na terenach Lubelszczyzny, Rzeszowszczyzny i ziemi grójeckiej utworzono Komitety Samoobrony Ziemi Chłopskiej, powstał też Tymczasowy Komitet Niezależnego Związku Zawodowego Rolników i Ośrodek Myśli Ludowej.
W końcu grudnia 1980 r. rolnicy z Bieszczad rozpoczęli strajk okupacyjny w Ustrzykach Dolnych. Domagali się m.in. rejestracji NSZZ Rolników „Solidarność Wiejska” oraz spełnienia lokalnych postulatów. Mimo pacyfikacji strajków przez milicję był on kontynuowany wspólnie
z protestującymi w Rzeszowie. Postulaty obejmowały całokształt życia na wsi zniszczonego latami komunizmu, a więc swobodnej gospodarki ziemią, odsunięcia PZPR i ZSL od wpływu na decyzje administracyjne, nauki religii i wolności praktyk religijnych, nieutrudniania budowy świątyń, a także odkłamania historii. Poparcia strajkowi udzieliła NSZZ „Solidarność” oraz Kościół katolicki, m.in. ks. bp Ignacy Tokarczuk. Władze zostały zmuszone do rozmów i 19 lutego 1981 r. podpisano porozumienie w Rzeszowie, a 20 lutego w Ustrzykach Dolnych. Porozumienia Rzeszowsko-Ustrzyckie – zwane Konstytucją Polskiej Wsi – stały się dla wsi odpowiednikiem porozumień sierpniowych 1980 r.
Założeniem wystawy przygotowanej przez Instytut Pamięci Narodowej Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu było ukazanie, że „Solidarność” rolnicza to bohater zbiorowy, odgrywający ważną rolę w zmaganiach o wolną Polskę.
Ważne jest również podkreślenie zmagań rolników i mieszkańców wsi o wolną i samorządną Polskę oraz uzmysłowienie wszystkim, że strajki, a następnie porozumienia zawarte w lutym 1981 r. w Rzeszowie i Ustrzykach Dolnych, podobnie jak porozumienia gdańskie, szczecińskie i jastrzębskie, są istotną częścią najnowszej historii Polski.
APW, PAP